Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cần gỡ vướng điểm nghẽn về nguồn lực

Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp thứ hai đánh dấu bước chuyển từ “hỗ trợ” sang “phát triển”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; gắn hỗ trợ nguồn lực với nâng cao năng lực tự chủ, năng suất và sức cạnh tranh; tạo điều kiện để hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển lên quy mô lớn hơn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Việc xây dựng dự án luật nhằm cụ thể hóa các chủ trương bằng những chính sách thiết thực như: Khuyến khích cấp vốn dựa trên phương án kinh doanh, dòng tiền và dữ liệu giao dịch, mở thêm cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp hạn chế về tài sản bảo đảm; bổ sung cơ chế phiếu hỗ trợ (voucher) thanh toán một phần chi phí dịch vụ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ sử dụng miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung…

Đánh giá cao sự cần thiết và nhiều đổi mới của dự án luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tuy nhiên, để tiếp sức thực chất cho khu vực doanh nghiệp này, không ít ý kiến cho rằng, cần gỡ vướng điểm nghẽn về nguồn lực.

Góp ý xây dựng và hoàn thiện dự án luật, đánh giá cao sự cần thiết và nhiều đổi mới của dự án luật, đồng thời nhấn mạnh khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98% tổng số doanh nghiệp cùng hàng triệu hộ kinh doanh, đóng góp quan trọng vào bảo đảm kinh tế - xã hội, đại biểu Phan Thị Thùy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cho rằng, bên cạnh việc giải quyết các vấn đề trước mắt, cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp có cơ hội lớn mạnh.

Theo đại biểu, thực tế cho thấy, để đáp ứng yêu cầu của khách hàng lớn, doanh nghiệp cần 1–2 năm để nâng cấp, nhưng hoạt động hỗ trợ thường tập trung vào 6 tháng cuối năm ngân sách, dẫn đến tình trạng “lệch nhịp”. Vì vậy, dự thảo cần hoàn thiện các quy định theo hướng xác định rõ thời gian thực hiện, kinh phí cả giai đoạn và các mốc kết quả, để nhiệm vụ hỗ trợ có thể kết nối qua các năm ngân sách.

Về chính sách dẫn vốn, đại biểu cho hay, báo cáo của Bộ Tài chính cũng cho thấy, trong khảo sát gần 500 doanh nghiệp nhỏ, chỉ khoảng 9% phản hồi tiếp cận được chính sách, đòi hỏi phải tổ chức thực hiện hiệu quả hơn để nguồn vốn Nhà nước đi đúng địa chỉ.

Tham gia góp ý, đại biểu Trần Anh Tuấn, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh cũng bày tỏ sự ủng hộ với dự thảo luật, đồng thời đánh giá cao các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, cần làm rõ hơn về phạm vi, tiêu chí và định mức hỗ trợ đối với những doanh nghiệp đang tạo ra việc làm cho người khuyết tật, phụ nữ hoặc cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người thu nhập thấp.

“Hiệu quả của chính sách cần được đo lường bằng số lượng doanh nghiệp thực sự đứng vững và tự phát triển, đóng góp tích cực cho an sinh xã hội”, đại biểu nhấn mạnh.

Quan tâm đến vấn đề hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, góp ý Điều 8 dự thảo, đại biểu Đào Chí Nghĩa, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản bảo đảm, chưa hoàn thiện báo cáo tài chính và phương án kinh doanh. Nếu chính sách chỉ dừng ở những quy định khuyến khích chung, chưa xác định rõ chủ thể thực hiện, công cụ hỗ trợ và trách nhiệm phối hợp, hiệu quả có thể chưa đạt như kỳ vọng.

Do đó, đại biểu đề nghị, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu tài chính, hoàn thiện phương án kinh doanh và hồ sơ tín dụng.

Theo đại biểu, việc đánh giá tín nhiệm có thể xem xét dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, dữ liệu hóa đơn và lịch sử giao dịch hợp pháp. Chính phủ cần quy định cơ chế phối hợp giữa cơ quan hỗ trợ, quỹ bảo lãnh tín dụng và tổ chức tín dụng, đồng thời công khai điều kiện, quy trình và thời hạn xử lý hồ sơ.

“Đây là cơ chế nâng cao khả năng tiếp cận vốn, không phải yêu cầu ngân hàng bắt buộc cho vay hoặc hạ thấp tiêu chí an toàn tín dụng”, đại biểu nhấn mạnh.

Cùng với vấn đề đã nêu, góp ý chính sách thuế tại Điều 9 của dự thảo, đại biểu Đào Chí Nghĩa lưu ý, quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu có thể chưa phù hợp với doanh nghiệp cần nhiều năm đầu tư trước khi phát sinh thu nhập chịu thuế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu thời điểm bắt đầu ưu đãi gắn với năm đầu phát sinh thu nhập chịu thuế, đồng thời làm rõ giới hạn thời gian và các trường hợp tổ chức lại, chia, tách, chuyển đổi hoặc có quan hệ liên kết. Chính sách cũng cần được rà soát đồng bộ với pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp để tránh chồng chéo.