Giảm thuế 30%, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Nghị định 398/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 29/10/2026, chính thức triển khai chính sách giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai kỳ tính thuế 2026 và 2027. Tuy nhiên, để được hưởng đúng quyền lợi, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần nắm rõ điều kiện doanh thu, cách xác định số thuế được giảm và nghĩa vụ phát sinh khi doanh thu thực tế thay đổi.

Theo quy định, cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm hộ kinh doanh, có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp từ hoạt động kinh doanh. Chính sách cũng áp dụng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức thuộc diện quy định có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng.

Điểm cần phân biệt là mức giảm 30% được tính trên số thuế thu nhập phải nộp, không phải trên doanh thu. Chẳng hạn, doanh nghiệp đủ điều kiện có số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp là 100 triệu đồng thì được giảm 30 triệu đồng, còn phải nộp 70 triệu đồng.

Đáng chú ý, đối với hộ, cá nhân kinh doanh, việc kê khai giảm thuế có thể căn cứ doanh thu dự kiến trong năm. Theo khoản 4 Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, cá nhân kinh doanh dự kiến doanh thu không quá 10 tỷ đồng được kê khai giảm thuế theo Mẫu số 01, nộp cùng hồ sơ khai thuế tương ứng.

Tuy nhiên, doanh thu dự kiến không phải căn cứ cuối cùng để xác định quyền hưởng ưu đãi. Trường hợp tổng doanh thu thực tế trong năm vượt 10 tỷ đồng, cá nhân kinh doanh không còn thuộc diện được giảm thuế và phải nộp bổ sung số thuế đã được giảm.

Ví dụ, một hộ kinh doanh dự kiến doanh thu cả năm là 9 tỷ đồng và đã kê khai giảm thuế. Nếu doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ đồng, hộ kinh doanh phải kê khai điều chỉnh theo Mẫu số 03, nộp cùng hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu vượt ngưỡng.

Đáng lưu ý, khoản thuế phải nộp bổ sung do xác định lại điều kiện giảm thuế không bị tính tiền chậm nộp đến thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ đồng. Đây là quy định cần được phân biệt với các trường hợp chậm nộp thuế thông thường.

Đối với doanh nghiệp, việc xác định doanh thu để hưởng ưu đãi cũng có những yêu cầu riêng. Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, doanh thu làm căn cứ xét giảm thuế bao gồm doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ sau khi trừ các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác.

Trường hợp doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh, doanh thu được xác định bao gồm cả phần doanh thu của các đơn vị này thể hiện trên báo cáo tài chính tổng hợp năm. Vì vậy, doanh nghiệp không thể chỉ căn cứ doanh thu tại trụ sở chính để xác định điều kiện hưởng chính sách.

Đối với doanh nghiệp dự kiến doanh thu không quá 10 tỷ đồng, Nghị định cho phép tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp hằng quý. Nếu doanh thu thực tế của kỳ tính thuế vượt ngưỡng, doanh nghiệp phải xác định lại nghĩa vụ thuế, nộp đủ số tiền còn thiếu. Việc xử lý tiền chậm nộp thực hiện theo quy định của pháp luật quản lý thuế.

Một nội dung đáng chú ý khác là doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo các quy định khác vẫn có thể được giảm thêm 30% nếu đáp ứng điều kiện.

Cụ thể, số thuế được giảm theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP được tính trên số thuế còn phải nộp sau khi đã trừ các ưu đãi thuế đang được hưởng. Quy định này cho phép doanh nghiệp tiếp tục thụ hưởng chính sách hỗ trợ mà không phải lựa chọn giữa các ưu đãi đủ điều kiện áp dụng.

Bên cạnh đó, do chính sách có hiệu lực từ cuối tháng 10 nhưng áp dụng cho cả kỳ tính thuế năm 2026, việc xử lý số thuế đã kê khai, tạm nộp trước đó cũng cần được quan tâm.

Đối với doanh nghiệp, số thuế đã tạm nộp trong năm được đối chiếu với nghĩa vụ thuế thực tế sau khi áp dụng khoản giảm. Doanh nghiệp không mặc nhiên được hoàn ngay 30% số thuế đã tạm nộp của từng quý.

Chẳng hạn, doanh nghiệp có số thuế phải nộp của năm trước khi giảm là 100 triệu đồng, sau khi áp dụng chính sách còn 70 triệu đồng. Nếu đã tạm nộp 60 triệu đồng thì phải nộp thêm 10 triệu đồng; nếu đã tạm nộp 90 triệu đồng thì phát sinh số thuế nộp thừa 20 triệu đồng để xử lý theo quy định.

Đối với cá nhân kinh doanh đã kê khai thuế nhưng chưa áp dụng khoản giảm, Nghị định cho phép khai điều chỉnh, bổ sung hoặc xác định số thuế được giảm khi quyết toán năm. Trường hợp phát sinh số thuế nộp thừa, việc bù trừ hoặc hoàn trả thực hiện theo pháp luật quản lý thuế.

Như vậy, cùng được giảm 30% thuế thu nhập nhưng cách kê khai và xử lý nghĩa vụ thuế có những điểm khác nhau giữa doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Đặc biệt, những cơ sở có doanh thu sát ngưỡng 10 tỷ đồng cần thường xuyên đối chiếu số liệu, tránh phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung ngoài dự kiến.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng chính sách giảm thuế có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, nhất là trong bối cảnh nhiều cơ sở vẫn chịu áp lực về chi phí và nguồn vốn. Tuy nhiên, hiệu quả hỗ trợ không chỉ phụ thuộc vào mức giảm mà còn ở khả năng tiếp cận và thực hiện chính sách của người nộp thuế.

“Điều quan trọng là doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải xác định đúng điều kiện hưởng ưu đãi, số thuế được giảm và cách xử lý các khoản đã kê khai, tạm nộp. Đặc biệt, những cơ sở có doanh thu sát ngưỡng 10 tỷ đồng cần chủ động theo dõi doanh thu thực tế để kịp thời điều chỉnh nghĩa vụ thuế, tránh phát sinh vướng mắc”, Luật sư Lê Thị Nhung nhấn mạnh.

Theo Luật sư Nhung, cùng với việc hướng dẫn thống nhất về kê khai, bù trừ và hoàn thuế, cơ quan chức năng cần tiếp tục đánh giá tác động của ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng đối với từng nhóm ngành nghề.

“Việc hoàn thiện chính sách cần hướng tới mục tiêu bảo đảm quyền lợi chính đáng của người nộp thuế, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Một chính sách hỗ trợ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể tiếp cận, thực hiện thuận lợi, không phát sinh thêm những chi phí tuân thủ không cần thiết”, Luật sư Lê Thị Nhung nhận định.