Sửa Luật An toàn thực phẩm: Cân nhắc hoàn thiện cơ chế quản lý

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 9 chương, 74 điều, 2 phụ lục nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật năm 2010; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố an toàn thực phẩm, góp phần bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm phục vụ quản lý nhà nước và lợi ích công cộng; tăng cường hội nhập quốc tế, công tác hậu kiểm và hiệu quả thực thi pháp luật; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Đáng nói, Điều 63 dự thảo luật đã quy định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Từ Điều 64 đến Điều 71 cũng tiếp tục quy định trách nhiệm của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ và các địa phương.

Để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, tạo động lực khơi thông nguồn lực và bảo vệ sức khỏe Nhân dân, góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, cần cân nhắc hoàn thiện cơ chế quản lý thống nhất.

Tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Trung Kiên, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đồng Nai cho rằng, những quy định này đã phù hợp với chủ trương của Bộ Chính trị tại Kết luận 114-KL/TW về tiếp tục hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Tuy nhiên, dự thảo luật cần làm rõ hơn cơ chế phối hợp kiểm soát an toàn thực phẩm xuyên suốt từ khâu sản xuất ban đầu, thu hoạch, chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối cho đến người tiêu dùng.

Đại biểu đề nghị, bổ sung vào Điều 63 quy định: Bộ Y tế có trách nhiệm chủ trì, điều phối hoạt động kiểm soát an toàn thực phẩm trên toàn bộ chuỗi cung ứng, tổ chức kết nối dữ liệu truy xuất nguồn gốc, cảnh báo nguy cơ và phối hợp xử lý sự cố. Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ.

Cũng quan tâm về phân công trách nhiệm đối với các bộ, ngành và chính quyền địa phương trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, tham gia góp ý, đại biểu Đào Chí Nghĩa, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ nêu rõ, trong thực tiễn, công tác này liên quan đến nhiều công đoạn từ sơ chế, chế biến, lưu thông đến kinh doanh và tiêu dùng. Nếu trách nhiệm giữa các cơ quan chưa được xác định rõ ràng thì khi xảy ra sự cố rất dễ phát sinh tình trạng phối hợp chung chung nhưng không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm chính.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện từ Điều 63 đến Điều 72 theo nguyên tắc: Mỗi lĩnh vực, mỗi công đoạn quản lý, mỗi vụ việc phải xác định rõ cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính.

Đồng thời, cần quy định rõ cơ quan phối hợp, nội dung phối hợp, thời hạn xử lý và trách nhiệm khi chậm thực hiện. Đối với vụ việc có nguy cơ cao ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, phải có cơ chế đầu mối tiếp nhận thông tin, chỉ đạo xử lý và công khai kết quả xử lý trong thời gian sớm nhất.

Liên quan đến vấn đề này, một số ý kiến cũng cho hay, dự thảo luật làm rõ nguyên tắc “một sản phẩm, một chuỗi và một đầu mối chịu trách nhiệm chính”, bảo đảm thực hiện đúng Kết luận số 114-KL/TW ngày 03/11/2026 của Bộ Chính trị. Đồng thời, cần bổ sung quy định về cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ dữ liệu thực chất giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương nhằm tránh tình trạng cát cứ, chồng chéo, đặc biệt tại các điểm giao thoa như cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, chợ đầu mối hay thực phẩm tươi sống bao gói sẵn.