Sửa Luật Bưu chính: Cần xác định rõ phạm vi dữ liệu được thu thập
Để bảo đảm quyền riêng tư và bí mật bưu gửi, góp ý dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), không ít ý kiến đề nghị, cần xác định rõ phạm vi dữ liệu được thu thập, tránh cách hiểu quá rộng về nội dung bưu gửi.
Như đã thông tin, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 08 chương, 51 điều nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý nhà nước.

Để bảo đảm quyền riêng tư và bí mật bưu gửi, góp ý dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), không ít ý kiến đề nghị, cần xác định rõ phạm vi dữ liệu được thu thập, tránh cách hiểu quá rộng về nội dung bưu gửi.
Góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế cho rằng, trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, khi mua hàng trên các sàn thương mại điện tử, người dân phải cung cấp thông tin cá nhân như họ tên, số điện thoại, địa chỉ... để phục vụ việc giao hàng. Những thông tin này được chuyển đến nhiều chủ thể tiếp nhận, gồm người bán, nền tảng số, doanh nghiệp bưu chính, đơn vị trung chuyển và người giao hàng.
Từ thực tế này, đặt câu hỏi: Ai được quyền thu thập, sử dụng, lưu giữ thông tin và ai chịu trách nhiệm nếu thông tin bị lộ, lọt? Đại biểu nhấn mạnh, đây là vấn đề liên quan đến quyền riêng tư và bí mật bưu gửi.
Theo đó, bày tỏ đồng tình với các quy định về bưu chính số, định danh và truy vết, song đại biểu đề nghị, cần xác định rõ phạm vi dữ liệu được thu thập, tránh cách hiểu quá rộng về nội dung bưu gửi.
Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 37 dự thảo quy định dữ liệu bưu chính gồm thông tin về nội dung bưu gửi. Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, cách quy định này chưa chặt chẽ, bởi có thể được hiểu là thông tin khai báo về hàng hóa, nhưng cũng có thể được hiểu là nội dung bên trong thư, tài liệu hoặc bưu gửi, trong khi hai loại thông tin này khác nhau về mức độ liên quan đến quyền riêng tư.
Theo đại biểu, khái niệm đầu vào quá rộng có thể khiến việc khai thác dữ liệu vượt quá mức cần thiết.

Bên cạnh đó, ghi nhận giải trình về việc tuân thủ pháp luật dữ liệu và nguyên tắc không thu thập quá mức. Tuy nhiên, đại biểu cho hay, nội dung này cần được cụ thể hóa trong Luật Bưu chính, bởi bí mật thư, bưu gửi là đặc thù của lĩnh vực.
Do đó, đại biểu đề nghị sửa điểm a khoản 1 Điều 37 theo hướng: “Thông tin mô tả khai báo về bưu gửi do người gửi cung cấp và thông tin cần thiết phục vụ trực tiếp dịch vụ bưu chính. Việc thu thập, xử lý thông tin bên trong bưu gửi chỉ được thực hiện khi có căn cứ, theo trình tự, thẩm quyền do pháp luật quy định”.
Đồng thời, đại biểu đề nghị sửa khoản 2 Điều 6 theo hướng bảo đảm bí mật thư, bưu gửi và thông tin về việc sử dụng dịch vụ bưu chính theo quy định của pháp luật, chứ không chỉ thuần túy quy định về bảo đảm bí mật thư.
Cùng với các nội dung đã nêu, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng đề nghị, phân biệt việc thu thập thông tin cơ bản với xác thực định danh tăng cường theo mức độ rủi ro.
Theo đại biểu, khoản 1 Điều 45 dự thảo yêu cầu doanh nghiệp chấp nhận bưu gửi thu thập, lưu trữ đầy đủ thông tin người gửi. Trong khi đó, các khoản 2, 3 và 4 Điều 45 quy định việc phân loại rủi ro và kiểm tra, xác minh tương ứng. Nếu kiểm soát theo mức độ rủi ro thì khoản 1 cũng cần nêu nguyên tắc thu thập thông tin cần thiết, tương xứng, tránh cách hiểu “mọi bưu gửi phải cung cấp và lưu trữ thông tin như nhau”.
Ngoài ra, liên quan đến quy định về ba mức độ rủi ro gồm thấp, trung bình và cao, không áp dụng xác thực giống nhau với mọi bưu gửi. Đại biểu cho rằng, nguyên tắc này cần được quy định ngay trong dự thảo luật.
Cũng quan tâm đến vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân, tham gia góp ý dự thảo luật, đại biểu Vương Kim Ánh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số, mỗi bưu gửi đều gắn với dữ liệu cá nhân. Tình trạng lộ lọt thông tin từ nhãn đơn hàng, tạo điều kiện cho các đối tượng lừa đảo, đang gây bức xúc cho người tiêu dùng.
Vì vậy, đại biểu đề nghị, bổ sung quy định bảo đảm bí mật thông tin bưu gửi và dữ liệu cá nhân là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp; nghiêm cấm hành vi thu thập, tiết lộ, mua bán trái phép thông tin người dùng.
Cùng với đó về phương thức quản lý, đại biểu đề nghị, nghiên cứu quy định cụ thể việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân chấp hành tốt các quy định về dịch vụ bưu chính.
Bài: Gia Nguyễn - Ảnh: Quốc Tuấn