Để đảm bảo quyền lựa chọn dịch vụ của người sử dụng, góp ý sửa Luật Bưu chính, không ít ý kiến cho rằng, cần nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung, trong đó có cơ chế cạnh tranh giữa các doanh nghiệp bưu chính trên nền tảng thương mại điện tử.
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 08 chương, 51 điều nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý nhà nước.
Để đảm bảo quyền lựa chọn dịch vụ của người sử dụng, góp ý sửa Luật Bưu chính, không ít ý kiến cho rằng, cần nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung, trong đó có cơ chế cạnh tranh giữa các doanh nghiệp bưu chính trên nền tảng thương mại điện tử.
Tham gia góp ý xây dựng và hoàn thiện dự án luật, đại biểu Nguyễn Đặng Ân, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn cho rằng, thương mại điện tử phát triển khiến hoạt động chuyển phát hàng hóa ngày càng gắn chặt với các nền tảng số. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra những vấn đề về cạnh tranh khi một số nền tảng đồng thời tổ chức hoặc liên kết với doanh nghiệp giao nhận.
Theo đại biểu, các doanh nghiệp bưu chính phản ánh khó khăn trong việc kết nối, tiếp cận đơn hàng và cạnh tranh với doanh nghiệp giao nhận thuộc cùng hệ sinh thái của nền tảng thương mại điện tử. Nếu nền tảng áp đặt điều kiện kết nối bất hợp lý hoặc ưu tiên không chính đáng cho doanh nghiệp trong cùng hệ sinh thái, khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp bưu chính độc lập có thể bị hạn chế. Quyền lựa chọn dịch vụ của người sử dụng cũng bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Khoa học và Công nghệ đã thừa nhận dự thảo hiện chưa trực tiếp giải quyết điều kiện tiếp cận nền tảng thương mại điện tử và việc nền tảng ưu tiên doanh nghiệp giao nhận thuộc cùng hệ sinh thái.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh bình đẳng trong cung cấp dịch vụ bưu chính trên nền tảng số. Việc kết nối, tích hợp dịch vụ cần minh bạch, không áp đặt điều kiện bất hợp lý nhằm hạn chế cạnh tranh, đồng thời bảo vệ quyền lựa chọn doanh nghiệp chuyển phát của người sử dụng.
“Việc bổ sung quy định cần thống nhất với Luật Cạnh tranh và pháp luật về thương mại điện tử, tránh phát sinh thủ tục, điều kiện kinh doanh không cần thiết”, đại biểu lưu ý.
Liên quan đến vấn đề này, tham gia góp ý dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đề nghị làm rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp vận hành mạng tại Điều 15.
Theo đại biểu, dự thảo quy định doanh nghiệp phải trực tiếp tổ chức, điều phối, quản lý, vận hành và kiểm soát đồng thời hệ thống điểm phục vụ, hệ thống chia chọn và hệ thống thông tin vận hành mạng.
Báo cáo tiếp thu, giải trình đã làm rõ doanh nghiệp không bắt buộc sở hữu toàn bộ hạ tầng, có thể thuê ngoài, hợp tác khai thác hoặc sử dụng hạ tầng dùng chung.
Thống nhất với tinh thần dự thảo đề xuất, tuy nhiên, đại biểu đề nghị, cần thể hiện rõ trong luật.
“Trong môi trường số, doanh nghiệp có thể thuê kho, vận tải, chia chọn hoặc sử dụng đại lý, nền tảng công nghệ của đơn vị khác. Vì vậy, tiêu chí xác định cần tập trung vào quyền tổ chức, khả năng điều phối, kiểm soát chất lượng và trách nhiệm đầu cuối đối với bưu gửi. Doanh nghiệp có thể thuê ngoài hạ tầng nhưng không thể thuê ngoài trách nhiệm”, đại biểu bày tỏ.
Từ đó, đại biểu đề nghị sửa khoản 1 Điều 15 theo hướng xác định doanh nghiệp vận hành mạng là doanh nghiệp trực tiếp tổ chức, điều phối và chịu trách nhiệm kiểm soát các chức năng cốt lõi của mạng bưu chính, bảo đảm chất lượng, an toàn, an ninh và khả năng truy vết toàn trình, không phụ thuộc hình thức sở hữu hoặc thuê, hợp tác sử dụng các thành phần mạng.
Cùng với nội dung đã nêu, về đăng ký trực tuyến tại Điều 18, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị bổ sung cơ chế xử lý trường hợp cơ quan nhà nước quá thời hạn nhưng chưa xác nhận đăng ký. Nếu hết thời hạn mà cơ quan có thẩm quyền không có văn bản từ chối thì nội dung đăng ký được ghi nhận có hiệu lực trên hệ thống, doanh nghiệp được cung cấp dịch vụ theo nội dung đã đăng ký và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc duy trì điều kiện kinh doanh.
Đại biểu cũng đề nghị, việc kiểm tra sau đăng ký cần dựa trên dữ liệu, mức độ rủi ro và dấu hiệu vi phạm; đồng thời sửa lỗi dẫn chiếu tại Điều 16, Điều 17 về tiêu chí doanh nghiệp vận hành mạng.
