Ngành Xây dựng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và quản lý số
Ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới và quản lý dựa trên dữ liệu số đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, phát triển hạ tầng.
Ngày 16/11/2026, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Xây dựng khai mạc Triển lãm sản phẩm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo ngành Xây dựng.

Yêu cầu từ các dự án hạ tầng lớn
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà cho biết, trong những năm tới, ngành Xây dựng sẽ tiếp tục triển khai nhiều công trình, dự án lớn liên quan đến các lĩnh vực như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, sân bay, bến cảng và nhiều dự án hạ tầng quan trọng khác.
Những công trình này đòi hỏi trình độ kỹ thuật và công nghệ xây dựng ngày càng cao, hiện đại, đồng thời phải bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả đầu tư.
Bên cạnh đó, công tác quản lý quy hoạch, phát triển đô thị, nhà ở, hệ thống giao thông và kết cấu hạ tầng cũng đặt ra yêu cầu phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, khai thác dữ liệu hiệu quả hơn nhằm nâng cao chất lượng quản lý, điều hành, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.
Thứ trưởng Phạm Minh Hà nhấn mạnh, cần có thêm những kết quả nghiên cứu về công nghệ mới, vật liệu và kết cấu mới, cũng như các thiết bị, giải pháp kỹ thuật tốt hơn. Đồng thời, cần nâng cao năng lực của doanh nghiệp và đội ngũ nhân lực hoạt động trong lĩnh vực xây dựng.
Việt Nam phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo. Để hiện thực hóa mục tiêu này, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số có vai trò đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng của từng ngành, từng lĩnh vực.
Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã có những bước chuẩn bị quan trọng về thể chế, tiêu chuẩn, dữ liệu. Năng lực của các doanh nghiệp trong nước cũng từng bước được nâng cao.

Tuy nhiên, tại Hội nghị sơ kết 9 tháng đầu năm 2026, Bộ Xây dựng nhận định, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, việc triển khai công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn ngành vẫn đang ở giai đoạn đầu. Nhiều kết quả nghiên cứu chưa được đưa vào ứng dụng trong thực tiễn.
Phát triển hệ thống quản lý thông minh
Chia sẻ về ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực đường bộ, ông Nguyễn Mạnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho hay, Kết luận số 18 đặt ra yêu cầu tập trung mọi nguồn lực, đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số. Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược hàng đầu nhằm nâng cao năng suất.
Ông Nguyễn Mạnh Thắng nhấn mạnh, trên cơ sở đó, Cục Đường bộ Việt Nam xác định yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản lý dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu số.
Hiện nay, vận tải đường bộ chiếm 75,4% thị phần vận tải hàng hóa, với mức tăng trưởng gần 20%; chiếm 91,8% thị phần vận tải hành khách, với mức tăng trưởng đạt 18%.
Cả nước có khoảng 600.000 km đường bộ, trong đó có 26.452 km quốc lộ và 3.345 km đường cao tốc, còn lại là đường địa phương và các tuyến đường chuyên dùng khác. Mục tiêu đến năm 2030, cả nước có 5.000 km đường cao tốc.
Theo ông Thắng, Cục Đường bộ Việt Nam tập trung vào ba trụ cột chiến lược gồm: tăng cường ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới và vật liệu thân thiện với môi trường; xây dựng cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia và đẩy mạnh quản lý số; phát triển giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng và kiểm soát tải trọng xe.
Trong lĩnh vực xây dựng và bảo trì đường bộ, Cục đã ứng dụng các loại vật liệu tái chế như nhựa đường đã qua khai thác, sử dụng; tận dụng phế thải công nghiệp và vật liệu thải để tái chế thành vật liệu làm móng, mặt đường. Tỷ lệ sử dụng bê tông nhựa tái chế có thể đạt tới 75%.
Bên cạnh đó, công nghệ bê tông tính năng siêu cao (UHPC) đã được ứng dụng trong dự án sửa chữa mặt cầu Thăng Long, giúp tăng tuổi thọ công trình và rút ngắn thời gian sửa chữa. Trong thời gian tới, Cục định hướng sử dụng vật liệu này trong chế tạo các dầm cầu có khẩu độ lớn, nâng chiều dài dầm cầu từ khoảng 40 m lên khoảng 60 m. Cục cũng sẽ tăng cường sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để khảo sát các khu vực có nguy cơ sạt lở cao, đặc biệt tại những vị trí đèo cao, địa hình hiểm trở, khó tiếp cận.
Đối với xây dựng cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia, ông Thắng cho biết, công tác chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu đã được hoàn thành, tỷ lệ đồng bộ theo số liệu cập nhật thực tế đạt 100%, vượt 19% so với chỉ tiêu đề ra và hoàn thành sớm hơn tiến độ quy định.
Dữ liệu tập trung trước hết vào hệ thống đường cao tốc và quốc lộ. Đối với các tuyến đường địa phương, Cục sẽ tiếp tục phối hợp chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ dữ liệu trong thời gian tới.
Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng trong công tác bảo trì đường bộ. Ông Thắng thông tin, trước mắt, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ sử dụng các thiết bị khảo sát chuyên dụng để đo đạc những chỉ số cơ bản của mặt đường như độ bằng phẳng, độ hằn vệt bánh xe và mức độ nứt vỡ bề mặt. Những dữ liệu này sẽ được xây dựng thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác đánh giá hiện trạng và lập kế hoạch sửa chữa theo quy định.
AI cũng sẽ được ứng dụng để dự báo quá trình suy giảm chất lượng mặt đường, qua đó giảm đáng kể chi phí đại tu công trình nếu thực hiện bảo trì sớm và phòng ngừa tốt.
Đối với hệ thống giao thông thông minh, Cục Đường bộ Việt Nam đang vận hành, khai thác các trung tâm điều hành trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đồng thời triển khai hệ thống thu phí điện tử giao thông đường bộ. Việc ứng dụng ITS trong quản lý giao thông cho phép tự động phát hiện sự cố, rút ngắn 35-45% thời gian phát hiện và xử lý sự cố.
Trong giai đoạn 2026-2030, Cục Đường bộ Việt Nam định hướng phát triển hệ thống quản lý thông minh, hướng tới mục tiêu quản lý 5.000 km đường cao tốc bằng công nghệ giao thông thông minh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số.
Mẫn Nhi