Sở hữu “thương hiệu kép” với hai di sản thế giới được UNESCO vinh danh, Quảng Ninh đang bứt phá mạnh mẽ để trở thành tâm điểm du lịch di sản - văn hóa của khu vực châu Á.
Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi địa phương này không chỉ phát huy tối đa giá trị kỳ quan Vịnh Hạ Long, mà còn khơi dậy sức sống mới cho Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Với chiến lược đầu tư hạ tầng đồng bộ cùng những chính sách kích cầu đột phá, vùng đất mỏ đang khẳng định tầm vóc của một trung tâm nghệ thuật và điểm đến văn hóa tâm linh an toàn, thân thiện, hấp dẫn du khách toàn cầu.
Mới đây, Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tổ chức lễ khai hội Xuân Ngọa Vân tại chùa Ngọa Vân, thuộc phường An Sinh, tỉnh Quảng Ninh.
Ngọa Vân thuộc quần thể di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, trong đó nơi đây giữ một vị trí đặc biệt: Chốn Tổ, nơi kết thúc trọn vẹn hành trình tu hành và nhập niết bàn của vua Trần Nhân Tông - vị minh quân hai lần lãnh đạo kháng chiến chống Nguyên Mông thắng lợi, người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm, đặt nền móng cho một dòng thiền thuần Việt.
Ở Ngọa Vân, lịch sử và tâm linh không tách rời nhau. Năm 1308, tại chính nơi này, Phật Hoàng an nhiên thị tịch. Sự kiện ấy là dấu mốc quan trọng của một bậc tu hành đắc đạo và là biểu tượng của một triết lý lớn: “nhập thế”, nơi Đạo không đứng ngoài cuộc đời, người tu không trốn tránh trách nhiệm công dân. Ngọa Vân được mệnh danh là thánh địa của Thiền phái Trúc Lâm.
Đại diện Ban tổ chức lễ hội cho biết, Lễ khai hội năm nay diễn ra tại Nhà Trúc, không gian đặc biệt của Làng thiền Ngọa Vân, với trống khai hội, lễ cầu Quốc thái dân an, dâng hương tại Am - Chùa Ngọa Vân. Những tiết mục múa sư - lân - rồng, hợp xướng “Ngọa Vân ca”, ca nhạc và ngâm thơ tạo nên bầu không khí vừa trang nghiêm vừa giàu sinh khí văn hóa.
Điểm nhấn của buổi lễ là nghi thức cầu Quốc thái dân an, gửi gắm ước nguyện bình an, thịnh vượng cho đất nước và mỗi gia đình trong năm Bính Ngọ 2026. Trong truyền thống Trúc Lâm, cầu an không phải là lời xin ban phát tài lộc, mà là lời tự nhắc mình sống thiện lành, phụng sự cộng đồng.
Dưới góc nhìn của một người làm kinh tế gắn liền với giá trị bản địa, ông Đỗ Quang Sáng – Chủ tịch HĐQT Công ty CP XK Thủy sản Quảng Ninh nhận định, Lễ hội Xuân Ngọa Vân năm nay mang một tầm vóc hoàn toàn mới, là nhịp cầu văn hóa đầu tiên sau khi Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được UNESCO vinh danh là Di sản Văn hóa Thế giới. Đây không chỉ là hành trình tìm về cội nguồn lịch sử, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" bên chân đạo của Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông. Việc kiến tạo Ngọa Vân thành một không gian tâm linh đặc sắc, an toàn và thân thiện chính là chìa khóa để nâng tầm nhận thức cộng đồng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm nghệ thuật vùng và điểm đến di sản hàng đầu châu Á
Cùng với lễ khai hội Xuân Ngọa Vân, mới đây, Lễ hội Xuân Yên Tử – lễ hội lớn nhất tỉnh – chính thức khai hội tại Khu Di tích danh thắng Yên Tử. Công tác chuẩn bị được triển khai chặt chẽ do lễ hội kéo dài suốt ba tháng đầu năm và dự báo lượng khách tăng mạnh.
Đây cũng là mùa lễ hội đầu tiên sau khi quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới. Năm nay, tỉnh Quảng Ninh áp dụng chính sách miễn phí tham quan (không bao gồm cáp treo), miễn phí trông giữ phương tiện và mua bảo hiểm miễn phí cho toàn bộ du khách. Hệ thống AI nhận diện tự động được lắp đặt nhằm tăng cường quản lý, bảo đảm an ninh, an toàn và nâng cao trải nghiệm tham quan.
Theo Ban Tổ chức Lễ hội Xuân Yên Tử, lễ khai hội năm nay được tổ chức với những hoạt động đặc sắc và quy mô lớn hơn, tái hiện lại một lễ hội xuân xưa mang đậm nét truyền thống. Mở đầu chương trình khai hội Xuân Yên Tử là nghi thức rước kiệu trang nghiêm do nhân dân thực hiện. Sau diễn văn khai hội, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh chủ trì nghi thức chúc phúc đầu năm, gửi những lời cầu lộc, cầu bình an và thịnh vượng tới toàn thể nhân dân.
Là địa phương sở hữu hệ thống di tích lịch sử – văn hóa tâm linh phong phú, Quảng Ninh đang từng bước định vị thương hiệu “Một điểm đến, hai di sản thế giới”, gắn kết giá trị của Vịnh Hạ Long với quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Chỉ tính trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ kéo dài 9 ngày vừa qua, địa phương này đón khoảng 1,1 triệu lượt khách. Nhiều điểm đến văn hóa nổi bật như Yên Tử, Đền Cửa Ông, Chùa Cái Bầu, Khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bạch Đằng, Khu Di tích nhà Trần… đều đón trên dưới 10 vạn lượt khách.
Trao đổi về tiềm năng bứt phá của du lịch địa phương, bà Nguyễn Thị Hà – Giám đốc Công ty CP Du lịch và Truyền thông Quốc tế Hải Hà khẳng định: “Quảng Ninh không chỉ là "vùng đất mỏ" mà đang chuyển mình mạnh mẽ để trở thành điểm đến hàng đầu về du lịch di sản - văn hóa của khu vực châu Á. Theo bà Hà, sức hút của Quảng Ninh hiện nay đến từ sự kết hợp hoàn hảo giữa kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và hệ thống di tích lịch sử tâm linh đồ sộ như Yên Tử, đền Cửa Ông”.
Bà Hà nhấn mạnh rằng, việc đầu tư bài bản vào hạ tầng giao thông không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra "cánh cửa" để du khách quốc tế tiếp cận sâu hơn với bản sắc văn hóa bản địa độc đáo.
"Chúng ta không chỉ bán một tấm vé tham quan, mà đang trao cho du khách một trải nghiệm sống động về dòng chảy lịch sử nghìn năm", bà Hà chia sẻ.
Với tư cách là người điều hành doanh nghiệp lữ hành, bà Hà tin rằng việc kiên định lấy di sản làm lõi và văn hóa làm nền tảng phát triển bền vững sẽ giúp Quảng Ninh giữ vững vị thế "ngôi sao sáng" trên bản đồ du lịch châu lục. Sự chuyên nghiệp trong dịch vụ và tâm huyết của đội ngũ làm nghề chính là chìa khóa để hiện thực hóa tầm vóc quốc tế này.
Theo kế hoạch, năm 2026, toàn tỉnh Quảng Ninh sẽ tổ chức 132 lễ hội truyền thống. Theo kế hoạch, phần lớn trong số 132 lễ hội năm 2026 sẽ tập trung vào mùa xuân. Các lễ hội quy mô lớn như: Xuân Yên Tử, Bạch Đằng, Thái miếu nhà Trần, Xuân Ngọa Vân… do Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử chủ trì tổ chức.
UBND tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo các địa phương xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội theo hướng an toàn, tiết kiệm, văn minh. Trọng tâm là nâng cao chất lượng dịch vụ, giữ vững an ninh trật tự thông qua sự phối hợp giữa lực lượng chức năng và các mô hình tự quản tại chỗ…
Việc tổ chức các hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc cùng các chính sách kích cầu kịp thời không chỉ đáp ứng nguyện vọng của đông đảo nhân dân, mà còn là đòn bẩy để truyền thông, quảng bá mạnh mẽ hình ảnh Yên Tử, góp phần xây dựng hình ảnh Quảng Ninh "Một điểm đến, hai di sản thế giới”.
Theo ông Phạm Đình Huỳnh – Phó trưởng Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử, phía Ban Quản lý cũng tập trung một cách cao độ để nâng tầm giá trị của di sản để tất cả các hoạt động được nâng lên một tầm cao mới cũng như vẫn đảm bảo được tính chất của phật giáo Trúc Lâm, của truyền thống dân tộc và các nét văn hóa khác. Đồng thời, phía Ban Quản lý cũng tổ chức đa dạng, phong phú các hoạt động trải nghiệm cho du khách để du khách khi đến tham quan Yên Tử thì cảm nhận được tinh thần của một di sản văn hóa của thế giới, một tinh thần của người Việt Nam.
