Phía sau những con số tăng trưởng kinh tế ấn tượng là vấn đề quan trọng hơn: Làm thế nào để doanh nghiệp địa phương không chỉ đứng bên cạnh dòng vốn, mà trở thành một phần của dòng chảy giá trị.
.jpg)
Không chỉ thu hút dự án
Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - phiên đối thoại tại Quảng Trị diễn ra mới đây, vấn đề được đặt ra không còn đơn thuần là tháo gỡ khó khăn cho từng doanh nghiệp. Các ý kiến hướng tới việc hình thành hệ sinh thái để doanh nghiệp có thể tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển của địa phương.
Theo các ý kiến tại diễn đàn, đằng sau những con số tăng trưởng và các dự án động lực là nhu cầu rất cụ thể về nhà cung ứng, dịch vụ kỹ thuật, vận tải, công nghệ, tài chính, nhân lực và các dịch vụ hỗ trợ. Đây chính là khoảng trống mà doanh nghiệp tư nhân địa phương có thể tham gia.
Theo ông Nguyễn Như Kiên, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam: “Câu hỏi không chỉ là Quảng Trị có thêm bao nhiêu dự án lớn, mà là bao nhiêu doanh nghiệp địa phương có thể tham gia vào giá trị mà các dự án đó tạo ra”.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với Quảng Trị khi địa phương đang mở rộng không gian kinh tế theo hướng “vươn Đông, tỏa Tây”. Cảng biển và logistics mở thêm cửa ra thị trường; các khu công nghiệp, năng lượng tạo thêm năng lực sản xuất; cửa khẩu và Hành lang kinh tế Đông - Tây mở rộng khả năng kết nối với Lào, Thái Lan và các thị trường khu vực.
Nhưng hạ tầng dù được đầu tư lớn cũng chỉ tạo ra điều kiện cần. Giá trị kinh tế thực sự được tạo ra ở mức nào còn phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp địa phương tham gia vào các mắt xích phía sau.
Một dự án công nghiệp lớn có thể tạo ra nhu cầu về cơ khí, xây dựng, vận tải, kho bãi, bảo trì, suất ăn, dịch vụ công nghệ, đào tạo nhân lực và hàng loạt dịch vụ phụ trợ. Nếu những nhu cầu này chủ yếu được đáp ứng từ bên ngoài, hiệu ứng lan tỏa tại chỗ sẽ bị giới hạn. Ngược lại, nếu doanh nghiệp Quảng Trị đủ năng lực trở thành nhà cung ứng, một dự án có thể tạo ra cả một hệ sinh thái doanh nghiệp mới.
Từ “đứng cạnh” đến “đứng trong” chuỗi giá trị
Ông Nguyễn Như Kiên phân tích: Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể trở thành nhà cung ứng, đơn vị dịch vụ, đối tác công nghệ hoặc một mắt xích trong chuỗi giá trị. Khi doanh nghiệp địa phương lớn lên cùng các dự án động lực, phần giá trị ở lại địa phương cũng sẽ lớn hơn.
Bài toán của doanh nghiệp Quảng Trị vì thế không chỉ là tìm thêm thị trường, mà còn là nâng chuẩn để bước vào những thị trường lớn hơn. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được đặt ra tại diễn đàn trong chính bối cảnh này.
Với doanh nghiệp nhỏ, chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn mà có thể từ số hóa đơn hàng, quản trị khách hàng, kiểm soát dòng tiền, truy xuất nguồn gốc hay ứng dụng AI vào những công việc cụ thể. Chuyển đổi xanh cũng có thể bắt đầu từ tiết kiệm năng lượng, giảm nguyên liệu, tái sử dụng chất thải và thay đổi quy trình sản xuất.
Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam Nguyễn Như Kiên hiến kế: “Trong giai đoạn mới, tỉnh đang có cơ hội hình thành một hành lang thứ hai (hành lang của dữ liệu, công nghệ, tiêu chuẩn xanh và liên kết doanh nghiệp). Hành lang thứ nhất (trục kinh tế Đông - Tây) quyết định hàng hóa đi được bao xa; hành lang thứ hai quyết định doanh nghiệp Quảng Trị đi được sâu như thế nào vào các chuỗi giá trị”.
Nhìn theo hướng này, chuyển đổi số và xanh không nên được xem như hai “nhiệm vụ thêm vào” của doanh nghiệp. Đó là điều kiện để doanh nghiệp bước vào những chuỗi cung ứng có tiêu chuẩn ngày càng cao.
Quảng Trị cũng đã đặt mục tiêu phát triển kinh tế số đến năm 2030, trong đó phấn đấu kinh tế số đóng góp tối thiểu 30% GRDP và trên 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng nền tảng số. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành một lớp doanh nghiệp có khả năng kết nối tốt hơn với các dự án lớn và thị trường bên ngoài.
Tuy nhiên, để mục tiêu đó đi vào thực tế, cần nhìn chuyển đổi số từ góc độ năng lực kinh doanh. Doanh nghiệp số hóa để giảm chi phí, tăng năng suất, kiểm soát chất lượng và tiếp cận khách hàng, chứ không phải chỉ để hoàn thành một chỉ tiêu.
Ông Hoàng Nam, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị, khẳng định: “Tỉnh tiếp tục hành động nhanh, mạnh mẽ, chung vai sát cánh cùng với cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, trong đó quyết liệt thực hiện cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hướng tới một nền hành chính phục vụ, thân thiện, hiệu quả với người dân, doanh nghiệp”.
