Để bảo đảm tính phù hợp, khả thi, không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh, góp ý Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), không ít ý kiến đề nghị, cân nhắc quy định về mức phạt tiền tối đa.
Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 6 phần, 128 Điều, quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính. Nội dung sửa đổi tập trung vào thời hiệu, mức phạt, quy trình xử phạt, thi hành quyết định xử phạt, biện pháp cưỡng chế và thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính.
Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc nâng thời hiệu xử phạt tối đa từ 2 năm lên 3 năm và giao Chính phủ quy định cụ thể theo từng lĩnh vực.
Đáng chú ý, tại dự thảo luật lần này, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức; đồng thời giao Chính phủ quy định mức phạt tối đa trong từng lĩnh vực. Các quy định về đối tượng bị xử lý, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và trường hợp được miễn trách nhiệm về vi phạm hành chính cũng được sửa đổi, bổ sung…
Nhìn nhận về nội dung đã nêu, không ít ý kiến cho rằng, việc tăng mức tiền xử phạt là khá cao so với khả năng tài chính và khả năng chi trả của nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay, vì vậy, để bảo đảm tính phù hợp, khả thi, không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh, nên cân nhắc quy định về mức phạt tiền tối đa.
Góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật trước đó, về thời hiệu xử lý vi phạm hành chính, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Mai Thị Phương Hoa cho rằng, Điều 6 đang quy định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính từ 1 - 3 năm và giao cho Chính phủ quy định chi tiết. Các quy định này của dự thảo luật không cụ thể, không rõ ràng, dễ dẫn đến tùy tiện trong áp dụng. Trong khi việc xử lý vi phạm hành chính thì trực tiếp liên quan đến quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích của tổ chức vi phạm.
Do đó, bà Mai Phương Hoa đề nghị, những lĩnh vực nào dự kiến kéo dài thời hiệu xử phạt lên 3 năm thì cần nghiên cứu kỹ, vừa bảo đảm thể chế hóa đúng tinh thần của Kết luận số 56-KL/TW của Bộ Chính trị, vừa phù hợp thực tế, tránh kéo dài thời hiệu không cần thiết.
Theo bà Mai Phương Hoa, cùng với sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, cần nâng cao hơn nữa năng lực của cơ quan tổ chức thi hành pháp luật trong việc phát hiện các hành vi vi phạm hành chính để xử lý kịp thời, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Liên quan đến mức phạt tiền, bà Mai Phương Hoa cho biết, dự thảo quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 1,5 tỷ đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Như vậy, mức tối đa tăng lên 1,5 lần so với luật hiện hành.
Bà Mai Phương Hoa bày tỏ, việc tăng mức tiền xử phạt là khá cao so với khả năng tài chính và khả năng chi trả của cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay. Trong khi, dự thảo cũng quy định các biện pháp cưỡng chế như: Ngừng cung cấp điện, nước, internet, tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, tổ chức trì trệ không chấp hành quyết định xử phạt. Các biện pháp khắc phục hậu quả như: khôi phục lại tình trạng ban đầu, phá dỡ công trình và các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề,…
Vì vậy, bà Mai Phương Hoa đề nghị, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng về mức xử phạt vi phạm hành chính, về mức phạt tiền tối đa này, để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, nhất là trong giai đoạn hiện nay Nhà nước ta đang thực hiện một loạt các biện pháp để khoan sức dân nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai chữ số.
“Trước mắt, chỉ tập trung tăng mức phạt tiền đối với các vi phạm liên quan đến các hành vi vi phạm về sức khỏe cộng đồng, về an toàn thực phẩm và về môi trường theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng trong giai đoạn hiện nay”, bà Mai Phương Hoa đề xuất.
Liên quan đến nội dung này, cho rằng mức phạt tiền tối đa là bất cập, tham gia góp ý, đại biểu Hà Thị Anh Thư, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi phân tích, đối với các doanh nghiệp quy mô lớn hoặc hành vi vi phạm đem lại lợi ích kinh tế rất lớn, mức trần cố định dù nâng lên vẫn có thể thấp hơn nhiều so với khoản lợi thu từ vi phạm. Khi đó, tiền phạt có nguy cơ trở thành một “khoản chi phí được tính trước” trong bài toán kinh doanh của doanh nghiệp.
Vì vậy, đại biểu đề xuất, đối với các nhóm vi phạm có động cơ kinh tế, cần nghiên cứu quy định mức phạt tiền theo tỷ lệ phần trăm doanh thu liên quan trực tiếp đến hành vi vi phạm, hoặc phạt gấp nhiều lần khoản thu lợi bất hợp pháp, đồng thời kiên quyết thu hồi toàn bộ lợi ích bất hợp pháp và bắt buộc khắc phục hậu quả.
Cùng với vấn đề đã nêu, cho ý kiến thẩm tra sơ bộ về nội dung dự thảo luật trong khuôn khổ Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tháng 9 vừa qua, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cũng cho rằng, nếu quy định mức phạt tiền quá cao, không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của đa số cá nhân và doanh nghiệp sẽ không phát huy được hiệu quả.
Theo cơ quan thẩm tra, bên cạnh phương án tăng mức phạt tiền cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như: Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…).
