Doanh số bán lẻ tháng 7 của Mỹ giảm 0,6%, niềm tin tiêu dùng đầu tháng 8 giảm mạnh và thị trường lao động mất việc làm.
Bộ Thương mại Mỹ ngày 14/8 cho biết doanh số bán lẻ và dịch vụ ăn uống trong tháng 7 đạt 763,6 tỷ USD, giảm 0,6% so với tháng trước, trái với dự báo tăng 0,1% của giới kinh tế. Đây là lần giảm đầu tiên trong chín tháng và mạnh nhất trong 14 tháng. So với cùng kỳ năm trước, doanh số vẫn tăng 5%.
Con số trên cần được đọc với một lưu ý: doanh số bán lẻ của Mỹ chủ yếu phản ánh hàng hóa, chưa bao quát phần lớn dịch vụ và chưa được điều chỉnh theo biến động giá. Vì vậy, một tháng bán lẻ giảm chưa đồng nghĩa với toàn bộ tiêu dùng hộ gia đình suy giảm với mức tương ứng.
Cùng ngày, khảo sát sơ bộ của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng tháng 8 giảm từ 55,2 xuống 51,0 điểm, tương đương 7,6%, thấp hơn dự báo 54,5. Kỳ vọng về điều kiện kinh doanh ngắn hạn giảm 11%, còn triển vọng dài hạn giảm 17%. Chỉ 8% người được hỏi cho rằng thu nhập của họ sẽ tăng nhanh hơn lạm phát trong một năm tới.
Những dữ liệu này xuất hiện sau một báo cáo việc làm yếu. Kinh tế Mỹ mất 23.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 7, trong khi số liệu tháng 5 và tháng 6 được điều chỉnh giảm tổng cộng 103.000 việc làm so với ước tính trước. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn tương đối thấp ở mức 4,1%, nhưng tốc độ tạo việc làm đã giảm rõ rệt.
Mức giảm 0,6% của doanh số bán lẻ nhìn bớt nghiêm trọng hơn khi phân tích từng nhóm hàng.
Doanh số của các nhà bán lẻ phi cửa hàng, trong đó thương mại điện tử chiếm tỷ trọng lớn, giảm 2,2% trong tháng 7. Một nguyên nhân được nhiều nhà kinh tế chỉ ra là Amazon năm nay tổ chức Prime Day từ ngày 23 đến 26/6, sớm hơn lịch tháng 7 thường thấy trong những năm gần đây. Các nhà bán lẻ khác cũng triển khai chương trình khuyến mại cùng thời điểm, khiến một phần nhu cầu được kéo về tháng 6.
Ngoài thương mại điện tử, doanh số ô tô và phụ tùng giảm 1,8%, còn doanh thu tại các trạm xăng giảm 0,9%. Ở chiều ngược lại, cửa hàng quần áo tăng 1,9% và nhà hàng, quán bar tăng 0,5%. Các dữ liệu chưa cho thấy người Mỹ đồng loạt cắt giảm mọi khoản chi tiêu.
Đáng chú ý hơn là nhóm bán lẻ quan trọng, gồm ô tô, xăng dầu, vật liệu xây dựng và dịch vụ ăn uống. Chỉ số này giảm 0,4% trong tháng 7, lần giảm đầu tiên trong năm nay, sau mức tăng 0,4% của tháng 6. Đây là nhóm số liệu được theo dõi sát vì có quan hệ gần hơn với phần chi tiêu hàng hóa trong tính toán GDP.
Theo phân tích của Capital Economics được Wall Street Journal dẫn lại, sau khi tính tới sự dịch chuyển của Prime Day, nhịp mua sắm cơ bản trong tháng 7 có thể gần như đi ngang. Nếu tình trạng này kéo dài, đóng góp của tiêu dùng vào tăng trưởng quý III sẽ thấp hơn giai đoạn trước.
Khảo sát của Đại học Michigan cho thấy giá cả vẫn là mối lo lớn của các hộ gia đình. Kỳ vọng lạm phát trong một năm tới tăng từ 4,2% lên 4,3%, còn kỳ vọng dài hạn giữ ở 3,3% tháng thứ ba liên tiếp. Đại học Michigan cho biết tâm lý người tiêu dùng chịu tác động của giá cả cao kéo dài và xung đột với Iran.
Giá năng lượng là một phần quan trọng trong câu chuyện này. Giá xăng trung bình tại Mỹ vượt 4 USD/gallon vào ngày 20/7 sau khi xung đột Mỹ-Iran trở lại và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn. Giá sau đó có hạ nhiệt, nhưng vẫn quanh ngưỡng 4 USD/gallon vào đầu tháng 8, cao hơn đáng kể so với trước khi xung đột bùng phát.
Đến ngày 14/8, căng thẳng tại Hormuz tiếp tục hỗ trợ giá dầu, với giá dầu Brent giao dịch quanh 88,5 USD/thùng. Diễn biến này khiến giá năng lượng vẫn là một nguồn rủi ro đối với sức mua và kỳ vọng lạm phát của hộ gia đình Mỹ.
Các dữ liệu mới cũng làm thay đổi tính toán về chính sách tiền tệ của Fed. Tại cuộc họp cuối tháng 7, Fed giữ lãi suất mục tiêu ở 3,50-3,75% với tỷ lệ 9-3. Điều này cho thấy áp lực lạm phát vẫn đủ lớn để tồn tại một phe ủng hộ thắt chặt hơn trong nội bộ Fed.
Tuy vậy, các dữ liệu công bố sau cuộc họp đã giảm phần nào sức ép này. CPI tháng 7 chỉ tăng 0,1% so với tháng trước và tăng 3,4% so với cùng kỳ. Với thước đo Fed theo dõi sát hơn, chỉ số giá PCE tháng 6 tăng 3,7% so với một năm trước, còn PCE cơ bản tăng 3,3%.
Nếu thị trường lao động và cầu tiêu dùng tiếp tục giảm nhiệt trong khi lạm phát không tăng trở lại, Fed có thêm cơ sở để giữ lãi suất thay vì thắt chặt ngay trong tháng 9.
Sau số liệu bán lẻ ngày 14/8, thị trường hợp đồng tương lai chỉ còn định giá khoảng 31% khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9.
Các số liệu hiện tại không có nghĩa người tiêu dùng Mỹ đang bước vào một đợt suy giảm chi tiêu mạnh. Nhưng khi doanh số bán lẻ, thị trường lao động và niềm tin hộ gia đình cùng yếu đi, cầu tiêu dùng sẽ giảm.
Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Trong bảy tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sang thị trường này ước đạt 104,7 tỷ USD.
Nếu sức mua của người tiêu dùng Mỹ tiếp tục suy yếu trong những tháng tới, tác động có thể lan sang đơn hàng phục vụ mùa mua sắm cuối năm, đặc biệt với các nhóm hàng phụ thuộc nhiều vào chi tiêu không thiết yếu.
Áp lực đối với doanh nghiệp Việt Nam còn đến từ chính sách thương mại. Từ ngày 24/7, nhiều mặt hàng của Việt Nam thuộc diện áp dụng chịu mức thuế bổ sung 12,5% tại Mỹ. Riêng ngành dệt may có thể chịu thêm bất lợi cạnh tranh khi một số đối thủ như Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia chỉ chịu mức thuế 10% và có khả năng được giảm thuế đối với một phần hàng dệt may đáp ứng các điều kiện của Mỹ.
