Trong 4 phiên giao dịch cuối tháng 7, chỉ số KOSPI của Hàn Quốc giảm gần 11%, rồi bật tăng kỷ lục 17,91%. Tâm điểm của cả hai chiều biến động đều là nhóm cổ phiếu chip nhớ.
Ngày 31/7, KOSPI đóng cửa tăng 17,91%, lên 6.595,45 điểm, tương đương tăng 1.001,89 điểm. Đây là mức tăng một phiên lớn nhất trong lịch sử chỉ số, cả về điểm số lẫn tỷ lệ phần trăm, vượt kỷ lục 11,95% thiết lập trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Đà tăng mạnh khiến Sở Giao dịch Hàn Quốc phải kích hoạt cơ chế sidecar mua trên cả KOSPI và KOSDAQ.
Hai cổ phiếu dẫn dắt là SK Hynix và Samsung Electronics lần lượt tăng 29,95% và 26,81%, đều ghi nhận mức tăng một phiên cao nhất từ trước đến nay. Đáng chú ý, chỉ ba phiên trước, cũng chính hai doanh nghiệp này kéo KOSPI giảm gần 11%, buộc sở giao dịch lần đầu tiên trong lịch sử phải kích hoạt cơ chế ngắt mạch trong hai phiên liên tiếp.
Ông Jung In Yun, Giám đốc Fibonacci Asset Management, mô tả diễn biến cả tuần bằng một nhận xét ngắn gọn: "Thị trường chứng khoán Hàn Quốc đang giao dịch như thể mắc chứng rối loạn lưỡng cực, dao động từ hoảng loạn sang hưng phấn gần như chỉ sau một đêm."
Biến động bất thường này phản ánh một đặc điểm mang tính cấu trúc của thị trường chứng khoán Hàn Quốc.
Samsung Electronics và SK Hynix hiện chiếm hơn một nửa vốn hóa KOSPI, đồng thời tạo ra hơn 60% lợi nhuận hoạt động và lợi nhuận ròng của toàn bộ doanh nghiệp niêm yết. Khi hai cổ phiếu này biến động mạnh, chỉ số chung gần như không tránh khỏi biến động theo.
Điều đó khiến KOSPI ngày càng phản ánh chu kỳ của ngành chip nhớ nhiều hơn là diễn biến của toàn bộ nền kinh tế Hàn Quốc.
Trong nửa đầu năm 2026, kỳ vọng về AI đã đưa nhóm cổ phiếu chip tăng mạnh, kéo KOSPI lên mức kỷ lục 9.385 điểm vào ngày 19/6. Khi tâm lý đảo chiều, chính nhóm cổ phiếu này lại kéo chỉ số giảm xuống còn 5.262 điểm cuối tháng 7, mất gần 44% giá trị chỉ trong hơn một tháng, sâu hơn cả mức giảm trong giai đoạn bùng phát đại dịch Covid-19 năm 2020.
Mức độ tập trung cao chưa đủ để tạo nên những phiên giao dịch cực đoan nếu không có yếu tố thứ hai là đòn bẩy tài chính.
Nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc đã sử dụng mạnh các khoản vay ký quỹ và ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu, sản phẩm mới được đưa vào giao dịch từ tháng 5/2026.
Đặc điểm của các quỹ này là tự động mua thêm khi giá tăng và buộc phải bán ra khi giá giảm để duy trì tỷ lệ đòn bẩy. Vì vậy, khi thị trường đảo chiều, hoạt động giải chấp diễn ra đồng loạt, khiến áp lực bán tăng nhanh và khuếch đại mức giảm của thị trường.
Trong phiên 31/7, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng kỷ lục 7,22 nghìn tỷ won, các tổ chức mua ròng 1,15 nghìn tỷ won, trong khi nhà đầu tư cá nhân bán ròng 8,26 nghìn tỷ won.
JPMorgan nhận định trong báo cáo chiến lược cùng ngày rằng quá trình giải chấp của các ETF đòn bẩy đã cơ bản hoàn tất, còn các quỹ phòng hộ đã hoàn thành khoảng 90% hoạt động giảm đòn bẩy. Khi áp lực bán kỹ thuật suy yếu, dòng tiền dài hạn bắt đầu quay trở lại.
Cơ quan quản lý Hàn Quốc hiện cũng đang điều tra liệu giao dịch tần suất cao của nhà đầu tư nước ngoài có góp phần khuếch đại biến động hay không, trong bối cảnh giao dịch theo chương trình tăng gần gấp đôi kể từ khi ETF đòn bẩy được đưa vào thị trường. Việc áp dụng quy định ký quỹ tiền mặt mới từ ngày 31/7 cũng góp phần thúc đẩy hoạt động tái cơ cấu danh mục.
Dù biến động giá rất lớn, kết quả kinh doanh cho thấy nền tảng của ngành chip nhớ chưa suy yếu.
Samsung Electronics công bố lợi nhuận hoạt động kỷ lục 89,5 nghìn tỷ won trên doanh thu 171,5 nghìn tỷ won. SK Hynix đạt lợi nhuận hoạt động 60,54 nghìn tỷ won với biên lợi nhuận khoảng 76%, đồng thời lần đầu ghi nhận doanh thu nửa đầu năm vượt 100 nghìn tỷ won.
Trong cuộc họp với nhà đầu tư, Samsung cho biết tình trạng thiếu hụt chip nhớ toàn cầu có thể còn kéo dài sang năm tới. Thông điệp này phần nào xoa dịu lo ngại về nguy cơ dư cung sau khi hãng chip Trung Quốc CXMT niêm yết đầu tuần.
Bên ngoài Hàn Quốc, kết quả kinh doanh tích cực của Microsoft, Amazon và Meta cũng củng cố niềm tin rằng làn sóng đầu tư AI vẫn duy trì động lực, qua đó hỗ trợ cổ phiếu bán dẫn trên thị trường Mỹ và lan sang châu Á. Trong nước, Chủ tịch Tập đoàn SK Chey Tae-won công bố mua thêm cổ phiếu SK Hynix, tạo thêm tín hiệu tích cực cho thị trường.
Điều cần phân biệt là nền tảng kinh doanh và biến động giá cổ phiếu không phải lúc nào cũng đồng nhất.
Nhu cầu đối với HBM và DRAM cao cấp vẫn được đánh giá ở mức cao, trong khi việc xây dựng năng lực sản xuất mới cần từ ba đến năm năm. Đây là cơ sở để nhiều tổ chức phân tích cho rằng các doanh nghiệp mới như CXMT khó có thể nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ với Samsung và SK Hynix.
Tuy nhiên, khi một thị trường phụ thuộc quá lớn vào một nhóm doanh nghiệp và đi kèm mức sử dụng đòn bẩy cao, giá cổ phiếu có thể biến động mạnh hơn rất nhiều so với thay đổi của các yếu tố cơ bản.
Diễn biến của KOSPI cũng mang lại một số gợi ý cho thị trường vốn Việt Nam. Khi tỷ trọng vốn hóa tập trung vào một số ít doanh nghiệp hoặc một ngành, chỉ số chung sẽ nhạy cảm hơn với chu kỳ của nhóm đó. Nếu các sản phẩm đầu tư sử dụng đòn bẩy phát triển nhanh trong khi cơ chế quản trị rủi ro chưa theo kịp, biến động của thị trường có thể bị khuếch đại theo cả chiều tăng và giảm.
Ở góc độ thực tế, Samsung Electronics và SK Hynix đều là những nhà đầu tư nước ngoài lớn tại Việt Nam. Vì vậy, triển vọng kinh doanh và kế hoạch đầu tư của hai tập đoàn này có thể ảnh hưởng gián tiếp tới hoạt động sản xuất, xuất khẩu và chuỗi cung ứng điện tử trong nước.
