Giữa áp lực bên ngoài và tâm lý thận trọng tích lũy, VN-Index nhiều khả năng tiếp tục dao động trong biên độ hẹp, nhà đầu tư lưu ý kế hoạch phòng thủ.
VN-Index trước thử thách kép
Thị trường chứng khoán tháng 4 được nhìn nhận là vừa chịu tác động của các quy luật mang tính chu kỳ, vừa bị chi phối mạnh bởi những căng thẳng địa chính trị gia tăng. Điều này có thể khiến nhà đầu tư chuyển sang trạng thái phòng thủ trên diện rộng, đặc biệt khi thị trường bước qua mùa công bố kết quả kinh doanh quý I và rơi vào giai đoạn thiếu vắng thông tin hỗ trợ.
Ông Vũ Duy Khánh, chuyên gia phân tích tại Smart Invest chia sẻ, dữ liệu nhiều năm cho thấy VN-Index trong tháng 4 thường biến động khá cân bằng, khả năng tăng hay giảm gần như ngang nhau. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào con số này thì chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Bởi thị trường đã trải qua 4 năm giảm liên tiếp từ 2022-2025, một giai đoạn suy yếu hiếm thấy, khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Chính sự tích tụ tâm lý tiêu cực này đã tạo ra một rào cản vô hình, làm dòng tiền mới ngại tham gia và khiến thị trường dễ bị tác động mạnh khi xuất hiện các yếu tố bất lợi từ bên ngoài.
Nhìn lại quá khứ, tháng 4 thường là giai đoạn thị trường dễ suy yếu, nhất là khi các thông tin tích cực đã được phản ánh hết vào giá cổ phiếu. Năm 2018, VN-Index giảm mạnh 27% từ đỉnh vì định giá đã quá cao. Năm 2022, thị trường rơi từ 1.500 xuống 900 điểm do khủng hoảng thanh khoản trái phiếu và niềm tin suy giảm. Đến năm 2025, chính sách thuế từ Mỹ tiếp tục làm đảo chiều kỳ vọng tăng trưởng xuất khẩu...
Những ví dụ này cho thấy tháng 4 không hẳn là giai đoạn “trung tính” như số liệu thống kê, mà thực tế vẫn tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt khi tâm lý nhà đầu tư trước đó đã yếu đi.
Xét về hành vi nhà đầu tư, kỳ nghỉ lễ 30/4 ở Việt Nam dần trở thành một “thói quen phòng thủ” của thị trường. Sau khi các thông tin tích cực từ mùa Đại hội cổ đông đã được phản ánh vào giá, thị trường thường rơi vào giai đoạn thiếu thông tin hỗ trợ. Khi đó, lực mua suy yếu, dòng tiền thận trọng hơn, khiến chỉ số khó duy trì đà tăng và dễ rơi vào trạng thái chững lại hoặc điều chỉnh.
Nếu như các yếu tố lịch sử và hành vi tạo nền cho tâm lý thị trường, thì năm 2026 còn chứng kiến thêm biến số địa chính trị với vai trò chi phối trực tiếp đến cấu trúc chi phí toàn cầu. Trong bối cảnh giá dầu duy trì ở vùng 100-112 USD/thùng đang tạo áp lực lạm phát đáng kể lên nhiều nền kinh tế; Kinh nghiệm từ các cuộc khủng hoảng trước cho thấy, nếu giá dầu vượt ngưỡng 138 USD/thùng và duy trì trong nhiều tuần, nguy cơ suy thoái toàn cầu sẽ trở nên rõ nét.
“Trên phương diện kỹ thuật, VN-Index đang đối mặt với vùng kháng cự quan trọng 1.700-1.750 điểm. Diễn biến hồi phục gần đây, đặc biệt là phiên tăng ngày 27/3, chưa đủ điều kiện xác nhận một xu hướng tăng bền vững khi thiếu sự đồng thuận của thanh khoản và các tín hiệu kỹ thuật quan trọng. Điều này cho thấy thị trường vẫn đang trong trạng thái hồi phục yếu, tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh trở lại”, vị chuyên gia phân tích.
Trong báo cáo cập nhật, CTCK Nhất Việt (VFS) nhận định tháng 4/2026, nếu Việt Nam nhận tin vui từ FTSE, dòng vốn ngoại quay trở lại, VN-Index có thể bứt phá khỏi MA200 và hướng về vùng 1.750 điểm. Ở góc độ thận trọng, VFS cũng nêu giả định nếu yếu tố địa chính trị leo thang, VN-Index có thể kiểm định lại vùng 1.520 điểm và khi thủng mốc này, thị trường sẽ xác nhận xu hướng giảm dài hạn.
Có thể thấy diễn biến của VN-Index trong tháng 4/2026 nhiều khả năng sẽ tiếp tục giằng co giữa kỳ vọng phục hồi và áp lực từ các yếu tố bên ngoài. Việc chỉ số có thể giữ vững các vùng hỗ trợ quan trọng hay không sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xác lập xu hướng, đồng thời đòi hỏi nhà đầu tư duy trì sự thận trọng và linh hoạt trong chiến lược phân bổ danh mục.
Ưu tiên chiến lược “đánh chậm”
Trong bối cảnh đó, sự phân hóa giữa các nhóm ngành trở nên rõ nét. Ông Vũ Duy Khánh chỉ ra nhóm dầu khí và hóa chất đối mặt với rủi ro đạt đỉnh lợi nhuận khi kỳ vọng đã được phản ánh vào giá, làm gia tăng khả năng xuất hiện hiện tượng “tin ra là bán”. Ngược lại, ngành phân bón nổi lên như một điểm sáng nhờ lợi thế tự chủ nguồn khí nội địa, trong khi nguồn cung LNG toàn cầu bị gián đoạn.
Nhóm ngân hàng và bất động sản dù có định giá hấp dẫn nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro “bẫy giá trị” nếu thanh khoản hệ thống không được cải thiện. Trong khi đó, các doanh nghiệp điện trở thành lựa chọn phòng thủ nhờ tính ổn định của nhu cầu và khả năng chống chịu tốt trước biến động chi phí.
Yếu tố nâng hạng thị trường theo chuẩn FTSE, dự kiến vào đầu tháng 4, được xem là tín hiệu tích cực về dài hạn. Tuy nhiên, kỳ vọng về dòng vốn ngoại đột biến trong ngắn hạn là chưa thực tế, khi quá trình này mang tính tích lũy và cần thời gian để phản ánh vào thị trường.
Vì vậy, trước một môi trường biến động cao và nhiều ẩn số, chiến lược đầu tư cần đặt trọng tâm vào quản trị rủi ro và duy trì kỷ luật. Việc giữ tỷ trọng tiền mặt cao, chỉ giải ngân từng phần tại các vùng hỗ trợ mạnh, là cách tiếp cận phù hợp. Đồng thời, nhà đầu tư cần rà soát danh mục một cách nghiêm ngặt, giảm sử dụng đòn bẩy và ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, ít chịu tác động từ chi phí đầu vào.
“Trong giai đoạn thị trường đi ngang với biên độ lớn, nguyên tắc “đánh chậm” trở nên đặc biệt quan trọng. Việc xoay vòng vốn liên tục không những làm gia tăng chi phí mà còn dễ dẫn đến sai lầm tích lũy. Thực tế cho thấy, lợi nhuận bền vững trong giai đoạn này thường thuộc về những nhà đầu tư kiên nhẫn, có chiến lược rõ ràng và sẵn sàng cho các kịch bản bất lợi”, ông Khánh lưu ý.
Trong tháng 4, khi các yếu tố bên ngoài còn nhiều bất định, nhà đầu tư không nên xem việc nắm giữ tiền mặt là trạng thái phòng thủ thụ động. Ngược lại, đó là sự chuẩn bị cần thiết để đón đầu những cơ hội thực sự khi thị trường thiết lập lại trạng thái cân bằng sau các cú sốc địa chính trị.
