Giá gạo thế giới tăng mạnh do lo ngại thiếu cung và El Nino mở ra cơ hội nâng giá trị và thị phần cho gạo Việt Nam.
Giá gạo chuẩn châu Á đã tăng lên mức cao nhất trong hơn một năm, phản ánh tâm lý lo ngại ngày càng lớn về nguồn cung khi nhiều quốc gia sản xuất chủ chốt đối mặt với rủi ro thời tiết cực đoan, chi phí đầu vào tăng và nguy cơ giảm sản lượng thu hoạch.
Giá gạo trắng 5% tấm của Thái Lan đã tăng lên 446 USD/tấn vào ngày thứ Tư tuần này, mức cao nhất kể từ tháng 2/2025, theo Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan. Đây cũng là tuần tăng giá thứ ba liên tiếp, phản ánh lo ngại ngày càng lớn về nguồn cung lúa gạo toàn cầu.
Động lực chính đến từ dự báo mới của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), cho thấy sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 có thể giảm xuống khoảng 538 triệu tấn - lần suy giảm đầu tiên sau hơn một thập kỷ tăng liên tục. USDA đồng thời cảnh báo tình trạng hạn hán, chi phí đầu vào cao và diện tích gieo trồng thu hẹp tại nhiều quốc gia sản xuất lớn đang gây áp lực lên nguồn cung.
Giá phân bón và nhiên liệu tăng mạnh đang tạo thêm áp lực lên ngành lúa gạo châu Á, làm dấy lên lo ngại nhiều nông dân tại Đông Nam Á có thể cắt giảm diện tích hoặc trì hoãn gieo trồng trong vụ mùa hiện tại. Chi phí sản xuất leo thang trong khi biên lợi nhuận suy giảm đang khiến nguồn cung gạo khu vực đứng trước nguy cơ thu hẹp.
Trong khi đó, Ấn Độ - quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới – cũng đối mặt với nhiều rủi ro khi cơ quan khí tượng nước này cảnh báo lượng mưa có thể thấp hơn trung bình trong giai đoạn gió mùa. Phần lớn sản lượng gạo của Ấn Độ phụ thuộc vào mùa mưa hằng năm, nên nguy cơ hiện tượng El Nino quay trở lại đang làm gia tăng lo ngại về năng suất và nguồn cung toàn cầu.
Giá gạo kỳ hạn tại Chicago trong tuần này đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 8, cho thấy tâm lý lo ngại về nguồn cung lương thực toàn cầu đang ngày càng gia tăng. Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh thị trường chịu tác động đồng thời từ nguy cơ sản lượng suy giảm ở châu Á, chi phí đầu vào nông nghiệp leo thang và những bất ổn thời tiết liên quan đến El Nino.
Theo các chuyên gia, nếu thời tiết bất lợi kéo dài, thị trường gạo thế giới có thể tiếp tục chứng kiến các đợt tăng giá mới, nhất là khi tồn kho tại nhiều quốc gia nhập khẩu đang ở mức thấp và nhu cầu bảo đảm an ninh lương thực vẫn rất lớn.
Diễn biến giá gạo tăng mạnh có thể mở ra cơ hội cho các nước xuất khẩu lớn như Việt Nam gia tăng kim ngạch, đặc biệt trong bối cảnh nhiều thị trường châu Á và châu Phi vẫn duy trì nhu cầu nhập khẩu cao để bảo đảm an ninh lương thực.
Thứ nhất, Việt Nam có cơ hội hưởng lợi về giá bán khi thị trường bước vào chu kỳ tăng giá mới. Trong bối cảnh Thái Lan và Ấn Độ đối mặt với rủi ro thời tiết, nguồn cung từ Việt Nam có thể trở thành lựa chọn thay thế quan trọng cho nhiều nhà nhập khẩu.
Thứ hai, nhu cầu dự trữ lương thực tại nhiều quốc gia có thể gia tăng, đặc biệt ở châu Á, châu Phi và Trung Đông. Điều này giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đơn hàng và duy trì sản lượng xuất khẩu ổn định trong thời gian dài, thay vì chỉ hưởng lợi ngắn hạn từ biến động giá.
Thứ ba, gạo Việt Nam đang có lợi thế cạnh tranh ngày càng rõ hơn ở phân khúc chất lượng cao. Các dòng gạo thơm, gạo ST24, ST25 đã giúp nâng vị thế thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế, tạo điều kiện để tăng giá trị xuất khẩu thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ.
Tuy nhiên, biến động giá cũng có thể làm gia tăng áp lực lạm phát lương thực và cạnh tranh nguồn cung trên thị trường quốc tế. Lợi thế này chỉ bền vững nếu Việt Nam kiểm soát tốt chi phí logistics, ổn định vùng nguyên liệu và đẩy mạnh xây dựng thương hiệu gạo chất lượng cao. Nếu không, áp lực cạnh tranh và biến động giá quốc tế vẫn có thể làm giảm hiệu quả xuất khẩu trong dài hạn.
