Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ về thuế quan đã làm thay đổi thế đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc, đặt quan hệ thương mại song phương trước một ngã rẽ mới.
Trong bối cảnh triển vọng kinh tế và thương mại toàn cầu năm nay bị phủ bóng bởi nhiều dự báo kém tích cực, chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 31/3 đến 2/4/2026 của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý quốc tế.
Ngay từ sớm, giới đầu tư và các chuyên gia đã phân tích nhiều kịch bản có thể xảy ra trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Bắc Kinh, từ khả năng hạ nhiệt căng thẳng thương mại cho tới nguy cơ tiếp tục leo thang cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ bác bỏ các mức thuế quan diện rộng do ông Trump đề xuất được cho là đã phần nào củng cố vị thế của Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà phân tích nhận định Bắc Kinh có thể tận dụng lợi thế đàm phán để thúc đẩy Washington giảm bớt sự ủng hộ dành cho Đài Loan, coi đây là một trong những ưu tiên chiến lược hàng đầu trong quan hệ song phương.
Bà Wendy Cutler, Phó Chủ tịch cấp cao tại Viện Chính sách Hiệp hội Châu Á, cho rằng động thái của Tòa án tối cao Mỹ đã hạn chế đáng kể quyền chủ động của ông Trump đối với chính sách kinh tế – lĩnh vực vốn được xem là dấu ấn đặc trưng của ông.
Diễn biến này có thể làm thay đổi cục diện xung quanh các nỗ lực gia hạn thỏa thuận “đình chiến” thương mại Mỹ-Trung đạt được năm ngoái, đồng thời khiến mục tiêu thúc đẩy Trung Quốc mua thêm đậu nành, máy bay của Boeing và năng lượng của Mỹ trở nên phức tạp hơn.
Ông Dan Wang, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Tập đoàn Eurasia, nhận định phán quyết này làm suy giảm khả năng áp thuế tùy ý của ông Trump, qua đó giảm áp lực buộc Bắc Kinh phải mở rộng nhập khẩu nông sản hoặc nới lỏng tiếp cận đất hiếm, đồng thời tạo thêm đòn bẩy để Trung Quốc thúc đẩy việc dỡ bỏ mức thuế 10% còn lại liên quan đến fentanyl.
Trong tuyên bố hôm thứ Hai, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết đang đánh giá tác động của phán quyết và kêu gọi Mỹ dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp thuế quan đơn phương áp lên các đối tác thương mại.
Ở chiều ngược lại, ông Xinbo Wu, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ tại Đại học Phúc Đán, cho rằng Bắc Kinh có thể tận dụng cơ hội để gây sức ép buộc Washington nới lỏng kiểm soát xuất khẩu công nghệ, đưa một số thực thể Trung Quốc ra khỏi danh sách trừng phạt và cắt giảm việc bán vũ khí cho Đài Loan.
Dù quyền áp thuế của ông Trump có thể bị suy yếu phần nào, các chuyên gia nhận định Mỹ vẫn còn trong tay nhiều công cụ phi thuế quan, như siết chặt kiểm soát công nghệ hoặc mở rộng trừng phạt đối với các thực thể Trung Quốc để sử dụng như đòn bẩy đàm phán.
Ông Scott Kennedyc, chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế dự báo cuộc gặp Mỹ-Trung sắp tới nhiều khả năng chỉ đạt được những kết quả mang tính kỹ thuật và tạm thời, như gia hạn thỏa thuận “đình chiến” thương mại và thúc đẩy Trung Quốc tiếp tục mua một số sản phẩm của Mỹ.
Tuy nhiên, khả năng tạo ra đột phá trong các vấn đề nhạy cảm và mang tính cấu trúc, bao gồm việc thiết lập hướng dẫn rõ ràng hơn về kiểm soát xuất khẩu hoặc thực hiện các bước cụ thể nhằm tái cân bằng mô hình tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc, được đánh giá là khá thấp.
