TP HCM: Miễn phí hạ tầng cảng biển để giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp

Miễn phí hạ tầng cảng biển trong 3 năm

Đáng chú ý, trước bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, Sở Xây dựng TP HCM chính thức lấy ý kiến các đơn vị liên quan về dự thảo Nghị quyết của HĐND TP về miễn thu phí sử dụng công trình, kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển trên địa bàn.

Cụ thể, theo đề xuất của Sở Xây dựng TP HCM, thời gian miễn phí dự kiến kéo dài 3 năm. Căn cứ dự toán thu phí hạ tầng cảng biển năm 2026 được giao là 2.390 tỉ đồng, tổng mức hụt thu trong 3 năm dự kiến khoảng 7.170 tỉ đồng. Đây được xem là khoản hỗ trợ gián tiếp của TP HCM dành cho doanh nghiệp.

Liên quan tới việc miễn thu phí hạ tầng cảng biển, ông Nguyễn Quý Vương - Giám đốc điều hành Cảng SP- ITC (TP HCM), cho rằng việc TP HCM miễn thu phí cảng biển trong bối cảnh cảnh giá xăng dầu tăng cao do ảnh hưởng chiến tranh Trung Đông và bất ổn địa chính trị toàn cầu là hoàn toàn phù hợp và kịp thời trong bối cảnh hiện nay.

Cũng theo ông Vương, khi giá xăng dầu tăng cao, thiếu ổn định đã tác động tiêu cực đến hoạt động của doanh nghiệp, tăng thêm gánh nặng, giảm tính cạnh tranh hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam và khả năng phục hồi của doanh nghiệp là vấn đề rất đáng lưu ý.

Mặt khác, theo ông Vương, thực tế, trên thế giới, không có quốc gia nào thu phí hạ tầng cảng biển lại theo tỉnh thành như tại Việt Nam. Tại các trung tâm cảng lớn ở châu Âu, Mỹ, Singapore hay Busan (Hàn Quốc), các loại phí hạ tầng cảng đều do doanh nghiệp khai thác cảng hoặc cơ quan trung ương quy định và thu, chính quyền địa phương không áp dụng thu riêng trên hàng hóa xuất nhập khẩu.

"Hiện nay, chỉ có TP HCM và TP Hải Phòng thu loại phí này. Điều này đã vô tình khiến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa qua cảng biển của 2 thành phố bị tăng chi phí logistics, giảm năng lực cạnh tranh rất lớn. Do đó, đây là bài toán dài hơi mà TP HCM và TP Hải Phòng cần phải có các giải pháp, nghiên cứu chuyên sâu thông qua các buổi toạ đàm, diễn đàn kinh tế để tính toán lại, hướng đến mục tiêu giảm áp lực cạnh tranh hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam với các nước trong khu vực và toàn cầu", ông Vương chia sẻ.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, hiện TP HCM đã triển khai thu phí từ ngày 1/4/2022, trung bình mỗi năm thu được từ 2.100 - 2.200 tỉ đồng. Nguồn thu này được nộp vào ngân sách TP HCM để đầu tư hạ tầng, sửa sang, làm đường mới kết nối các cảng.

Tính đến cuối 2025, phí hạ tầng cảng biển thu được gần 8.000 tỉ đồng, trung bình khoảng 6 tỉ đồng/ngày. Theo Phòng Quản lý Giao thông đường thủy (Sở Xây dựng TP HCM), trong năm 2025, nguồn thu từ hạ tầng cảng biển đạt 2.386 tỉ đồng. Từ đầu năm đến nay, TP thu khoảng 600 tỉ đồng.

Bỏ thu phí cảng biển để tạo thế bình đẳng

Liên quan tới các giải pháp nhằm giảm gánh nặng chi phí logistics cho các doanh nghiệp, góp phần giảm áp lực cạnh tranh cho hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam thông qua việc miễn thu phí cảng biển tại TP HCM, ông Nhữ Đình Thiện, Tổng thư ký Hiệp hội Đại lý, môi giới và dịch vụ hàng hải Việt Nam (VISABA), cho rằng đúng ra việc này cần phải thực hiện sớm hơn để doanh nghiệp có thời gian phục hồi, đồng hành cùng Chính phủ trong lộ trình hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng hai con số. Song, xét về mặt tích cực thì đây cũng là điều rất đáng mừng, thể hiện sự quan tâm sát sao của TP HCM đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Cũng theo ông Thiện, trên thực tế, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu đang chịu áp lực lớn từ chi phí vận hành gia tăng, thị trường biến động và khó khăn về tài chính. Do đó, nếu chỉ miễn phí 3 năm và sau đó tiếp tục duy trì thu phí hạ tầng cảng biển, chi phí logistics sẽ tiếp tục đội lên, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì và phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh của cồng động doanh nghiệp là điều tất yếu, không thể tránh khỏi.

Sở dĩ, sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu về TP HCM, khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu phải chịu mức phí áp dụng của TP HCM. Điều đó đã tạo ra lợi thế cho hệ thống cảng - logistics tỉnh Đồng Nai và các khu vực ngoài TP HCM khi các tỉnh thành này không bị áp phí, trong khi lại làm giảm năng lực cạnh tranh của khu vực TP HCM, tạo ra sự chênh lệch không đáng có về mặt chi phí và cơ hội phát triển của doanh nghiệp.

Vì vậy, ông Thiện cho rằng, về chiến lược dài hơi, TP HCM cũng cần nghiên cứu theo hưởng bỏ thu phí cảng biển để tạo ra thế bình đẳng giữa các địa phương, các vùng một cách phù hợp nhất, cụ thể:

Một là, để tạo thế cân bằng, bình đẳng và chiến lược dài hơi, TP HCM cần nghiên cứu, xem xét bỏ phí hạ tầng cảng biển để các doanh nghiệp xuất nhập khẩu không phải chịu chi phí sử dụng hạ tầng cao, đảm bảo cân bằng chi phí logistics giữa các khu vực nội thành và lân cận thành phố.

Hai là, không thu phí đối với những đối tượng không đúng theo quy định hoặc không sử dụng hạ tầng đường bộ, đảm bảo phù hợp với cam kết của Việt Nam với quốc tế; phù hợp với chiến lược phát triển ngành, tập trung phát triển phương thức vận tải xanh bằng đường thủy, hàng trung chuyển, quá cảnh, tạm nhập - tái xuất.

Ba là, tập trung, ưu tiên tỉ lệ đầu tư công nhiều hơn cho đường thuỷ nội địa; công khai và minh bạch lộ trình đầu tư, tiến độ sử dụng nguồn thu, đảm bảo nguồn phí được giải ngân đúng mục đích và mang lại hiệu quả thực tế cho hệ thống giao thông đường thuỷ, cảng biển…

“Nếu TP HCM thực hiện miễn thu phí sử dụng công trình, kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển trên địa bàn sẽ tạo được hiệu ứng tốt trong việc giảm chi phí. Đồng thời, tạo dư địa để doanh nghiệp ổn định hoạt động, duy trì sản xuất và từng bước phục hồi, phát triển vững mạnh, góp giảm áp lực cạnh tranh hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam, hướng tới hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng hai con số”, ông Thiện nhấn mạnh.