Trong bối cảnh vi phạm trên môi trường số ngày càng phổ biến, không ít ý kiến cho rằng, việc trao thêm thẩm quyền cho Tòa án là một bước tiến rất quan trọng trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực từ ngày 01/4/2026 đã trao thêm công cụ cho Tòa án. Theo đó, Tòa án sẽ được quyết định: Buộc gỡ bỏ, ẩn hoặc chặn truy cập nội dung vi phạm trên không gian mạng; tạm thời vô hiệu hóa truy cập đến thông tin, nội dung, tài khoản, trang thông tin điện tử, ứng dụng hoặc các định danh địa chỉ Internet có liên quan hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trong bối cảnh vi phạm trên môi trường số ngày càng phổ biến, không ít ý kiến cho rằng, việc trao thêm thẩm quyền cho Tòa án là một bước tiến rất quan trọng trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Thực tế, tính từ ngày 01/7/2025 khi hai Tòa án chuyên trách sở hữu trí tuệ tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, chuyên giải quyết các tranh chấp và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chính thức được vận hành đã đem đến những tín hiệu tích cực.
Thống kê cho thấy, từ thời điểm chính thức vận hành đến nay, Tòa án nhân dân Khu vực 2 - Hà Nội (tòa chuyên trách sở hữu trí tuệ tại Hà Nội) đã tiếp nhận 42 đơn khởi kiện về sở hữu trí tuệ, đã thụ lý 21 vụ, giải quyết 3 vụ; trả lại 6 đơn và chuyển một đơn.
Theo bà Đinh Thị Kiều My, Phó Chánh án Tòa án nhân dân Khu vực 2 - Hà Nội, việc Luật sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực từ ngày 01/4/2026 trao thêm quyền cho Tòa án trong việc yêu cầu gỡ bỏ, chặn truy cập nội dung vi phạm có thể xem là một bước tiến rất quan trọng theo hướng “phản ứng nhanh”.
“Trước đây, khi xử lý vi phạm trên không gian mạng, tố tụng thường đi sau thực tế, trong khi nội dung xâm phạm có thể lan truyền chỉ trong vài giờ. Việc trao quyền cho Tòa án áp dụng các biện pháp kịp thời giúp ngăn chặn ngay từ đầu hoặc hạn chế tối đa hậu quả, thay vì chờ đến khi có bản án có hiệu lực.
Điểm đáng chú ý, cơ chế này chuyển trọng tâm từ “xử lý hậu quả” sang chủ động kiểm soát hành vi vi phạm đang diễn ra, phù hợp với đặc thù của môi trường số”, vị này chia sẻ.
Đồng thời cho hay, để chính sách thực sự trở thành “công cụ phản ứng nhanh”, cần bảo đảm hai điều kiện: Thứ nhất - quy trình áp dụng phải nhanh, rõ và khả thi trên thực tế; thứ hai - cơ chế phối hợp hiệu quả với các nền tảng số trong việc thực thi yêu cầu của Tòa án. Nếu thiếu hai yếu tố này, quy định tiến bộ cũng khó phát huy hết hiệu quả.
Cùng chung quan điểm, một số chuyên gia cũng cho rằng, trước đây, việc xử lý vi phạm về sở hữu trí tuệ thường mất nhiều thời gian do phải chờ kết quả giải quyết vụ án, trong khi nội dung vi phạm vẫn tiếp tục tồn tại và lan rộng. Do đó, cơ chế cho phép Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như gỡ bỏ nội dung vi phạm, chặn truy cập hoặc vô hiệu hóa tài khoản sẽ giúp cơ quan xét xử có thể can thiệp, phản ứng nhanh và trực tiếp vào môi trường số, sẽ giúp ngăn chặn hành vi xâm phạm ngay từ sớm, hạn chế tối đa thiệt hại xảy ra – Đây là công cụ hoàn toàn cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Chỉ khi thực hiện được bước nhảy vọt về thực thi bảo hộ sở hữu trí tuệ, Việt Nam mới có thể khẳng định được uy tín trên trường quốc tế và thực sự hóa rồng bằng nội lực của trí tuệ và sự sáng tạo.
Được biết, tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các lực lượng chức năng quyết liệt ra quân, tập trung nguồn lực, tập trung triển khai thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 07/5/2026 đến ngày 30/5/2026, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật và xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Trong đó, Công điện yêu cầu, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao đẩy mạnh các hoạt động kiểm sát, xét xử các vụ án về sở hữu trí tuệ, bảo đảm xử lý nghiêm minh, có tính răn đe, đúng quy định pháp luật; trong đó tập trung điều tra, truy tố, xét xử một số vụ án điển hình.
