Trung tâm giao dịch bất động sản: “Chìa khóa” minh bạch thị trường

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chỉ đạo khẩn trương thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, đồng thời thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý với mục tiêu triển khai trong tháng 02/2026.

Chỉ đạo này được cho là một trong những động thái mạnh mẽ, thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc tái cấu trúc và minh bạch hóa thị trường bất động sản, lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn tới ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua thị trường bất động sản Việt Nam tồn tại không ít bất cập, nổi bật là tình trạng giao dịch thiếu minh bạch, thông tin phân mảnh và phân bổ không đồng đều giữa các chủ thể tham gia thị trường.

Bên cạnh đó, thực trạng bất đối xứng thông tin giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và người mua cũng tạo điều kiện cho các hành vi đầu cơ, thổi giá và trục lợi khiến thị trường nhiều thời điểm phát triển méo mó, tiềm ẩn rủi ro không chỉ đối với người dân và nhà đầu tư mà còn đối với sự an toàn của hệ thống tài chính…

Trước hiện trạng đã nêu, không ít ý kiến bày tỏ, việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản là hướng đi cần thiết, bởi khi được thành lập và vận hành, đây sẽ không chỉ là một trung tâm giao dịch hành chính thông thường, mà còn là một công cụ giúp Nhà nước kiểm soát hoạt động giao dịch, ngăn chặn đầu cơ và thúc đẩy thị trường phát triển bền vững.

Theo Dự thảo của Bộ Xây dựng, Trung tâm này sẽ đóng vai trò là đầu mối liên thông trên môi trường điện tử, có chức năng tổ chức, giám sát và xác thực các giao dịch từ mua bán, chuyển nhượng đến cho thuê mua.

Nhìn nhận về việc thành lập Trung tâm giao dịch này, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trưởng) cho rằng, đây là bước đi tất yếu trong tiến trình chuyển đổi số, và trong bối cảnh chuyển đổi số, đây không còn là lựa chọn mà là con đường bắt buộc.

“Đối với lĩnh vực bất động sản, việc thành lập Trung tâm giao dịch là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này”, GS Đặng Hùng Võ bày tỏ.

Đồng thời cho hay, hiện nay, người dân Việt Nam phải mất từ 25 đến 45 ngày để hoàn thành một giao dịch bất động sản do các thủ tục kéo dài, gây lãng phí và làm giảm tính thanh khoản. Trong khi đó, tại các quốc gia đã chuyển đổi số thành công, người dân có thể hoàn tất quy trình chuyển nhượng và nhận giấy chứng nhận chỉ trong vòng chưa đầy 2 giờ nhờ mô hình trung tâm giao dịch tập trung.

Liên quan đến vấn đề này, TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cũng cho rằng, Trung tâm sẽ hướng đến việc tích hợp thông tin từ nhiều lĩnh vực như đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài chính, thuế và ngân hàng.

“Trước khi một bất động sản được đưa vào giao dịch, mọi dữ liệu pháp lý sẽ được định danh và tích hợp tại Trung tâm, giúp người dân giao dịch thuận tiện và đảm bảo tính pháp lý minh bạch. Khi mọi thông tin về giá bán chính thức, lịch sử giao dịch và tình trạng pháp lý của dự án được công khai, các đối tượng đầu cơ sẽ không còn đất diễn để "mập mờ" thổi giá hay tạo sốt ảo”, TS Nguyễn Văn Đính phân tích.

Đồng thời bày tỏ, đây cũng là căn cứ quan trọng để Nhà nước đánh giá thuế tài sản chính xác, ngăn chặn tình trạng hai giá trong hợp đồng và giảm thiểu tranh chấp.

Cùng quan điểm, một số ý kiến cũng cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện hệ thống dữ liệu đất đai, việc xây dựng và thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt, mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Đồng thời cũng là bước đi đột phá hướng tới hình thành một hệ sinh thái giao dịch bất động sản hiện đại, minh bạch và hiệu quả, vừa phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp, vừa cung cấp công cụ quản lý mạnh mẽ cho Nhà nước, góp phần xây dựng một thị trường bất động sản phát triển theo hướng an toàn, lành mạnh, bền vững.

Được biết, tại nhiều nền quốc gia trên thế giới như: Mỹ, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, hay Trung Quốc, hoạt động giao dịch bất động sản đều được tổ chức trong một hệ sinh thái quản lý tập trung, với dữ liệu thống nhất và mức độ số hóa cao, qua đó bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả vận hành của thị trường.