Ngành sản xuất của ASEAN đang phát triển, nhưng nhiều công ty vẫn đang gặp khó khăn trong việc mở rộng quy mô ứng dụng công nghệ tiên tiến.
Các chuyên gia cho rằng thách thức hiện nay không còn nằm ở nhận thức, mà là ở khâu triển khai thực tế. Theo bà Cindy Koh, Phó Chủ tịch điều hành Singapore Economic Development Board (EDB), ASEAN có rất nhiều cơ hội để nâng cấp nền tảng sản xuất hiện có và cải thiện chi phí.
Bà cho biết hiện ngành sản xuất đóng góp khoảng 22% GDP của ASEAN, cao hơn nhiều so với mức 15% của châu Âu và khoảng 10% của Bắc Mỹ.
Theo bà Koh, trong dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ASEAN, sản xuất cũng là một lĩnh vực then chốt.
Dữ liệu ASEAN cho thấy tổng vốn FDI vào khu vực tăng khoảng 8% trong năm 2024 so với năm trước đó, lên 226 tỷ USD. Trong đó, ngành sản xuất chiếm tỷ trọng lớn thứ hai với 44 tỷ USD.
Bà Koh cho biết các khoản đầu tư này không chỉ tập trung vào những lĩnh vực tăng trưởng cao và mới nổi, mà còn hướng đến việc phát triển hệ sinh thái nhà máy thông minh. Cơ quan của bà hiện đang dẫn dắt sự tham gia của Singapore tại Hannover Messe.
Gian hàng của Singapore quy tụ các cơ quan Nhà nước như Agency for Science, Technology and Research (A*Star), Enterprise Singapore và JTC Corporation, cùng các doanh nghiệp trong nước giới thiệu đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực như AI, robot và sản xuất bồi đắp.
Dù một số doanh nghiệp tại ASEAN, như công ty phần mềm Singapore Innowave Tech đã bắt đầu sử dụng các hệ thống AI tác nhân để giám sát điều kiện nhà máy theo thời gian thực và hỗ trợ ra quyết định, nhưng việc ứng dụng như vậy vẫn còn hạn chế.
“Đây không còn là vấn đề nhận thức nữa,” bà Isabel Chong, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách ASEAN mảng công nghiệp số của Siemens, nhận định. Bà cho biết ASEAN đang đối mặt với những thách thức tương tự phần còn lại của thế giới trong việc mở rộng ứng dụng các giải pháp sản xuất tiên tiến.
Chuyên gia này nêu ra hai rào cản chính. Thứ nhất, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại ASEAN hoạt động với biên lợi nhuận rất thấp, vì vậy hiệu quả đầu tư luôn là điều các chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa cân nhắc.
Theo chuyên gia này, nếu doanh nghiệp chưa nhìn thấy giá trị của việc ứng dụng các giải pháp như AI, việc mở rộng quy mô sẽ vẫn là thách thức.
Rào cản thứ hai là nhiều nhà máy đã vận hành hơn 10 năm, sử dụng nhiều thương hiệu thiết bị, hệ thống và ứng dụng khác nhau, khiến việc tích hợp các hệ thống này và triển khai AI trở nên khó khăn, phức tạp.
Bà Chong cho rằng một giải pháp khả thi là các quốc gia xây dựng những môi trường thử nghiệm tương tự như trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) hàng đầu tại Singapore ARTC, hoạt động theo mô hình hợp tác công-tư giữa Siemens và A*Star. Trung tâm này nhằm giải quyết các thách thức của ngành bằng cách giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với chuyên môn về AI và tự động hóa.
“Những mô hình này cho phép các bên trong ngành, từ SME đến các công ty công nghệ như Siemens tham gia vào một môi trường ít rủi ro để thúc đẩy ứng dụng AI,” bà nói.
Chuyên gia này cũng cho biết thêm, các cơ chế sandbox như vậy đã giúp Singapore phát triển hơn 100 giải pháp cho nhà máy nhằm xử lý các vấn đề mà doanh nghiệp đang gặp phải.
Tuy nhiên, bên cạnh hạ tầng phù hợp, phát triển lực lượng lao động cũng quan trọng không kém, theo bà Koh từ EDB. Theo đó, sản xuất đóng góp khoảng 20% GDP của Singapore, và chính phủ đã đưa ra quyết định dài hạn là duy trì tỷ trọng này.
Điều này bao gồm việc bảo đảm giáo dục và đào tạo luôn phù hợp với nhu cầu thực tiễn thông qua sự tham gia của doanh nghiệp tại các cơ sở giáo dục bậc cao, đồng thời hỗ trợ người lao động thông qua các chương trình học tập liên tục, nâng cao kỹ năng và đào tạo lại.
Bà Koh nói thêm rằng Singapore cũng mở cửa đón nhân tài toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực như sản xuất tiên tiến, bán dẫn và dược sinh học.
Hiện nay, Singapore nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực về tự động hóa, là thành viên ASEAN duy nhất nằm trong top 10 toàn cầu về mật độ robot, xếp thứ hai sau Hàn Quốc.
Bà Chong nhận định, trong bối cảnh đó, để thúc đẩy ứng dụng AI và sản xuất thông minh, cần một hệ sinh thái rất mạnh, nơi chính phủ và các SMEs cùng phối hợp để hỗ trợ mở rộng quy mô.
“Cuối cùng, điều quan trọng là chúng ta có thể đưa đổi mới sáng tạo vào thực tế nhanh đến đâu, bởi đó chính là nơi tạo ra tác động cho ngành công nghiệp,” bà nói thêm.
