“Vốn hóa” tài sản tạo thêm “hàng hóa” cho thị trường vốn

Theo tính toán, nhu cầu vốn đầu tư cho nền kinh tế trong giai đoạn tới khoảng 38 triệu tỷ đồng, cao hơn 2 lần so với giai đoạn 5 năm qua. Nhu cầu này đặt ra yêu cầu cần phát triển thị trường vốn nói chung, trong đó có thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Dư địa lớn

Ông Đào Minh Tú - nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết: nhu cầu vốn cho tăng trưởng tập trung nhiều vào các dự án hạ tầng lớn, dự án ứng phó biến đổi khí hậu, dự án phát triển năng lượng. Theo các quy hoạch phát triển hạ tầng năng lượng (điện, thủy điện, điện gió, điện mặt trời) và các hạ tầng phục vụ sản xuất, tiêu dùng của nền kinh tế, nhu cầu vốn có thể lên tới hàng trăm tỷ USD trong 5-7 năm tới.

Trước nhu cầu vốn trên, huy động các nguồn lực xã hội, nguồn lực từ khu vực tư nhân đang trở thành yêu cầu cấp bách. Hiện huy động vốn thực hiện thông qua hệ thống ngân hàng, các quỹ đầu tư, quỹ tín dụng với tổng dư nợ tín dụng của ngành ngân hàng đã đạt gần 19 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, thực tế, nguồn tín dụng có thể tăng chậm hơn so với nhu cầu vốn của nền kinh tế. Theo quy luật cung - cầu, trong một số thời điểm các ngân hàng thương mại buộc phải điều chỉnh tăng lãi suất để tạo sự cân bằng trên thị trường vốn.

Trong khi đó, kênh huy động vốn quan trọng khác cho nền kinh tế là thị trường vốn, bao gồm thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu đang được đặt nhiều kỳ vọng.

Chuyên gia kinh tế trưởng ngân hàng ADB Nguyễn Bá Hùng nhận định: Hệ thống tài chính của Việt Nam phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng. Trong khi trên thị trường trái phiếu, khoảng 2/3 quy mô thị trường là trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp chiếm khoảng 1/3.

Nhìn vào cơ cấu phát hành trái phiếu doanh nghiệp, khoảng 2/3 trái phiếu do các ngân hàng phát hành. Điều này có nghĩa là phần lớn trái phiếu đang nằm trong khu vực trung gian tài chính. Vì thế, ông Nguyễn Bá Hùng cho rằng, thị trường trái phiếu còn nhiều dư địa để mở rộng cơ sở nhà đầu tư.

Củng cố niềm tin đầu tư

Theo ông Đào Minh Tú, để phát triển thị trường vốn và thị trường trái phiếu cần “vốn hóa” các tài sản để tạo thêm nhiều “hàng hóa” cho thị trường. Tuy vậy, đây là một bài toán phức tạp với nhiều biến số.

Hiện nay, thị trường chủ yếu là trái phiếu Chính phủ với mức rủi ro thấp nhưng người mua chủ yếu là các ngân hàng và công ty bảo hiểm, chưa thực sự lan tỏa rộng tới người dân và doanh nghiệp. Trong khi trái phiếu doanh nghiệp phải đủ điều kiện phát hành, các nhà đầu tư mới tin tưởng mua.

Lời giải cho bài toán trên là cần củng cố niềm tin với các nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư dài hạn. Từ đó tạo tiền đề để phát triển cơ sở nhà đầu tư, góp phần phát triển thị trường trái phiếu bền vững.

Tại diễn đàn về huy động nguồn lực cho tăng trưởng hai con số, đại diện Vụ các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, các nhà đầu tư dài hạn có nguồn vốn ổn định, có khả năng đầu tư lâu dài. Trong đó, nhà đầu tư nước ngoài cũng được coi là một thành phần quan trọng trong cơ cấu nhà đầu tư. Sự tham gia sâu hơn của các định chế như quỹ hưu trí, bảo hiểm, quỹ đầu tư giúp cải thiện thanh khoản và ổn định thị trường.

Tuy nhiên, để thu hút được các nhà đầu tư nước ngoài tham gia dài hạn vào thị trường trái phiếu Việt Nam, cần phải phát triển thêm nhiều sản phẩm, cải thiện môi trường đầu tư và hoàn thiện thể chế.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh đến giải pháp quan trọng và căn cơ để thu hút vốn vào thị trường trái phiếu. Đó là công bố minh bạch và chuẩn hoá thông tin gắn liền với giám sát từ khâu trước phát hành, trong phát hành, trong vòng đời trái phiếu.