Việc khởi tố thêm hai nhân viên ngân hàng trong chuyên án rửa tiền hơn 67.000 tỷ đồng, cũng đặt ra yêu cầu siết quy trình mở tài khoản và kiểm soát giao dịch.
Công an Đà Nẵng vừa khởi tố thêm hai bị can là nhân viên một ngân hàng để điều tra về tội rửa tiền. Trong đó, một người bị bắt tạm giam, một người bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.
Đây là diễn biến mới trong quá trình mở rộng điều tra chuyên án rửa tiền có quy mô giao dịch hơn 67.000 tỷ đồng, 43 triệu USD, 1,5 triệu euro và 1 triệu CAD.
Theo cơ quan công an, hàng loạt nhân viên tại các ngân hàng đã tiếp nhận hồ sơ, mở tài khoản thanh toán không đúng quy định, tạo điều kiện cho tài khoản ngân hàng doanh nghiệp “ma”, tài khoản ngân hàng cá nhân không chính chủ thực hiện các giao dịch lừa đảo, rửa tiền.
Hai nhân viên ngân hàng vừa bị khởi tố bị xác định đã lợi dụng vị trí công tác, cấu kết với nhiều đối tượng khác trong đường dây mở tài khoản thanh toán trái quy định, hỗ trợ chuyển dịch dòng tiền bất hợp pháp, gây khó khăn cho công tác điều tra, truy vết của cơ quan chức năng.
Đến nay, Công an Đà Nẵng đã khởi tố 97 người liên quan về nhiều tội danh như lừa đảo chiếm đoạt tài sản; sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản; rửa tiền; mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng; làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.
Từ diễn biến vụ án, một số chuyên gia pháp lý cho rằng, quy trình mở tài khoản, nhận biết khách hàng và kiểm soát giao dịch giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống rửa tiền. Một khi khâu đầu vào bị buông lỏng hoặc bị cố ý vô hiệu hóa, tài khoản ngân hàng có thể trở thành công cụ để các đối tượng che giấu, phân tán và luân chuyển dòng tiền bất hợp pháp.
Thực tế này cũng đặt ra yêu cầu các ngân hàng thương mại phải tăng cường giáo dục, nâng cao kiến thức pháp luật và trách nhiệm của nhân viên trong công tác phòng, chống rửa tiền; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát nội bộ để kịp thời phát hiện, chấn chỉnh sai phạm.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, vụ án cho thấy hoạt động phòng, chống rửa tiền không chỉ phụ thuộc vào hệ thống công nghệ mà còn phụ thuộc rất lớn vào việc tuân thủ quy trình nghiệp vụ của từng cán bộ, nhân viên ngân hàng.
Theo Luật sư Phong, việc mở tài khoản thanh toán là khâu đầu tiên để thiết lập quan hệ với khách hàng. Nếu tài khoản được mở không đúng quy định hoặc thông tin chủ tài khoản không được kiểm soát chặt chẽ, các đối tượng phạm tội có thể lợi dụng để che giấu, luân chuyển hoặc hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp.
“Trong nhiều vụ án rửa tiền, tài khoản ngân hàng là mắt xích quan trọng giúp các đối tượng phân tán dòng tiền qua nhiều lớp giao dịch nhằm gây khó khăn cho quá trình truy vết. Vì vậy, việc tuân thủ nghiêm quy trình nhận biết khách hàng và kiểm soát giao dịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác phòng ngừa”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong phân tích.
Theo Luật sư Phong, trách nhiệm pháp lý cần được xem xét trên cơ sở hành vi cụ thể của từng cá nhân. Trường hợp cán bộ ngân hàng cố ý mở tài khoản trái quy định, cấu kết hoặc biết rõ mục đích phạm tội nhưng vẫn tiếp tay thì có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hình sự.
Tuy nhiên, Luật sư cũng cho rằng vụ án đồng thời đặt ra yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế kiểm soát nội bộ, tăng cường ứng dụng công nghệ trong nhận diện khách hàng, giám sát giao dịch và cảnh báo rủi ro.
“Cùng với việc xử lý nghiêm các cá nhân vi phạm, điều quan trọng hơn là khắc phục những lỗ hổng trong quy trình nghiệp vụ để hạn chế nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng. Khi hệ thống kiểm soát nội bộ được vận hành hiệu quả, khả năng phòng ngừa rửa tiền cũng sẽ được nâng lên đáng kể”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh.
