Liệu xăng E10 có bị tách lớp ngay trong bồn chứa ở các trạm xăng, do không đảm bảo tiêu chuẩn? Khi bơm vào xe sẽ thế nào?
Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học cho rằng, lần đầu sử dụng xăng sinh học E10, có thể có một tỷ lệ nhỏ phương tiện đã quá cũ, đặc biệt là xe máy cũ, gặp hiện tượng xe hụt ga, giật hoặc chết máy.
Nguyên nhân không phải do xăng E10 gây ra. Do ethanol là một dung môi mạnh, có thể làm bong các cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong bình xăng và đường ống dẫn nhiên liệu. Các cặn bẩn này sau đó có thể gây tắc nghẽn kim phun hoặc một số bộ phận trong hệ thống cung cấp nhiên liệu, làm ảnh hưởng đến quá trình đưa nhiên liệu vào buồng đốt. Vì vậy, phương tiện có thể xuất hiện các hiện tượng như giật, hụt ga hoặc chết máy.
Để khắc phục tình trạng trên, theo ông Đỗ Văn Tuấn, chủ phương tiện chỉ cần đưa xe đến gara để vệ sinh bình xăng, đường ống dẫn nhiên liệu, bộ chế hòa khí hoặc kim phun; trong trường hợp cần thiết có thể thay thế một số chi tiết của hệ thống nhiên liệu đã xuống cấp. Sau khi được vệ sinh, bảo dưỡng, phương tiện sẽ hoạt động bình thường và những lần sử dụng xăng E10 tiếp theo thường không còn gặp hiện tượng này nữa.
Tuy vậy, vẫn còn ý kiến băn khoăn, liệu xăng E10 có thể bị tách lớp ngay trong bồn chứa ở các trạm xăng và bơm vào ô tô, xe máy sẽ thế nào?
Theo giới chuyên môn, xăng sinh học E10 được pha theo tỷ lệ 10% ethanol với 90% xăng khoáng thông thường. Ethanol giúp giảm khí thải nhưng cũng có tính chất đặc biệt, đó là rất dễ hút nước từ không khí và có thể gây tách lớp nếu lẫn nước. Do đó, bồn chứa xăng E10 đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn so với bồn chứa xăng khoáng thông thường.
Do xăng khoáng ít hút nước nên bồn chứa thường dùng thép carbon hoặc sợi thuỷ tinh fiberglass thông thường, với hệ thống kín khí, không cần chống ăn mòn mạnh. Ngược lại, bồn chứa xăng E10 yêu cầu vật liệu chịu ethanol tốt hơn. Thép vẫn dùng được, nhưng cần lớp lót bên trong (lining hoặc coating) để chống ăn mòn. Bồn sợi thuỷ tinh fiberglass phải dùng loại resin cao cấp, được chứng nhận theo tiêu chuẩn UL (Underwriters Laboratories).
Ống dẫn, gioăng cao su và khóa niêm phong phải thay bằng vật liệu đặc biệt như fluoroelastomer hoặc teflon, vì ethanol sẽ làm giòn và nứt cao su thông thường. Hệ thống phải kín khí hơn, có van thu hồi hơi và thiết bị lọc nước tự động. Bơm, cảm biến và bộ lọc cũng phải tương thích với ethanol để tránh hỏng hóc. Nhiều nơi còn tăng cường bảo vệ catốt để chống ăn mòn điện hoá do ethanol gây ra.
Tại các nước phát triển như Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã sử dụng E10 rộng rãi từ nhiều năm nay, họ áp dụng quy định nghiêm ngặt về vật liệu và hệ thống lưu trữ để tránh xăng sinh học ăn mòn và lẫn nước.
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) yêu cầu chủ cây xăng phải thông báo về việc thay đổi kết cấu bồn chứa trước ít nhất 30 ngày khi chuyển sang lưu trữ nhiên liệu có ethanol từ 10% trở lên. Toàn bộ hệ thống phải chứng minh tính tương thích (compatibility). Nhiều nước phát triển đã nâng cấp bồn chứa xăng, đường ống và vòi bơm khi chuyển sang E10.
Việt Nam có khí hậu nóng ẩm, độ ẩm không khí thường cao, nên nguy cơ ethanol hút nước và tách lớp lớn hơn. Trong khi đa số bồn chứa hiện nay được thiết kế chủ yếu cho xăng khoáng, chưa có hệ thống chống ẩm và tách nước tốt. Nếu lưu trữ xăng E10 lâu trong bồn này, dễ dẫn đến hiện tượng ethanol hút ẩm nhanh, nước lắng xuống đáy, gây tách lớp.
Lớp ethanol-nước này khi bơm vào xe, có thể dẫn đến nhiều vấn đề cho phương tiện chạy xăng. Kết quả là một số xe cũ có thể bị hư hỏng như cong supap, nghẹt kim phun, lọc xăng, ăn mòn chi tiết kim loại, hao xăng hoặc khó nổ.
Để khắc phục vấn đề này, cần thực hiện các bước như: đào bồn chứa xăng cũ, vệ sinh sạch sẽ, hút hết xăng thừa và kiểm tra rò rỉ, ăn mòn; lắp lớp lót chống ăn mòn bên trong bồn và thay ống dẫn, gioăng bằng loại chịu ethanol; cải tiến hệ thống kín khí bao gồm lắp van thu hồi hơi, thiết bị lọc nước và hút ẩm; thêm hệ thống khuấy trộn định kỳ để tránh lắng cặn và tách lớp.
Khi thực hiện làm sạch xăng khoáng, cải tạo nâng cấp để phù hợp với xăng E10, sẽ phát sinh thêm chi phí. Câu hỏi đặt ra là tất cả các trạm xăng dầu trên cả nước đã làm tốt việc này trước khi chuyển sang bán xăng E10 chưa? Nhất là ở vùng sâu, vùng xa nơi các trạm xăng chưa đầu tư đầy đủ thiết bị.
Mới đây, khi trả lời những thắc mắc về xăng E10, Bộ Công thương cho biết, đơn vị cung cấp nhiên liệu phải chịu trách nhiệm nếu có bằng chứng chứng minh xăng E10 gây hư hỏng phương tiện. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý Nhà nước trong lĩnh vực xăng dầu cũng có trách nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
