Xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch là nguồn phát thải, gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại các đô thị lớn. Càng sử dụng nhiều ô nhiễm càng gia tăng.
Hóa đơn nhập khẩu xăng, dầu ngày càng tăng, mức độ ô nhiễm báo động tại nhiều thành phố lớn. Đứng trước những áp lực cả về kinh tế và môi trường, xu hướng loại bỏ xe máy xăng đang diễn ra mạnh mẽ.
Chính quyền thành phố Delhi (Ấn Độ) đã chính thức phê duyệt “Chính sách xe điện hoàn toàn mới”. Theo đó, từ ngày 1/4/2028, chỉ các dòng xe 2 bánh chạy điện mới đủ điều kiện đăng ký mới. Điều này đồng nghĩa với việc các loại mô tô, xe máy chạy bằng xăng hoặc khí nén tự nhiên (CNG) sẽ không được đăng ký mới nữa. Với các loại xe 3 bánh sẽ diễn ra sớm hơn. Cụ thể, từ ngày 1/1/2027 chỉ các loại xe 3 bánh chạy điện mới được phép đăng ký lưu hành tại Delhi.
Mục tiêu của chương trình này nhằm thúc đẩy chuyển dịch sang xe điện, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng, đặc biệt là từ các phương tiện giao thông. Để hỗ trợ người dân trong giai đoạn chuyển đổi, chính quyền Delhi cũng công bố các gói kích cầu tài chính lớn, hỗ trợ người mua xe máy điện. Các dòng xe thuần điện cũng sẽ được miễn hoàn toàn phí đường bộ và phí đăng ký. Bên cạnh đó, đẩy mạnh đầu tư các trạm sạc xe điện công cộng.
Delhi là thủ đô của Ấn Độ nơi có mật độ dân cư đông đúc, với hàng triệu phương tiện giao thông lưu thông mỗi ngày. Delhi hiện là thành phố bị ô nhiễm không khí đứng đầu thế giới. Phương tiện giao thông sử dụng xăng, dầu đang là một trong những nguồn gây ô nhiễm chính ở Delhi.
Chính quyền thành phố Delhi cho biết, tính đến tháng 3/2026 đã loại bỏ hơn 6,6 triệu phương tiện giao thông cũ khỏi hệ thống dựa trên Chỉ thị của Tòa án Xanh quốc gia Ấn Độ. Nhưng số lượng phương tiện thực tế lưu thông không giảm.
Việc loại bỏ ô tô và xe máy quá hạn đơn giản là không theo kịp tốc độ đăng ký phương tiện mới. Theo dữ liệu khảo sát vào tháng 3/2026 của chính quyền thành phố, tổng số phương tiện cơ giới đang hoạt động thường xuyên tại Delhi vào khoảng 8,76 triệu chiếc, trong đó xe máy gần 6 triệu chiếc, chiếm tới 68% trên tổng số các phương tiện cơ giới đường bộ được đăng ký lưu hành.
Giống như Delhi, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh của Việt Nam cũng có mật độ cư dân đông đúc, với xe máy 2 bánh sử dụng xăng là phương tiện giao thông chính. Theo số liệu của Ủy ban Nhân dân TP Hà Nội, hiện có hơn 7 triệu xe máy đăng ký lưu hành; còn số liệu của Ủy ban Nhân dân TP Hồ Chí Minh cho thấy, sau khi sáp nhập, địa phương này có khoảng 11,3 triệu xe máy đăng ký lưu hành.
Nghiên cứu của một nhóm các nhà khoa học tại Việt Nam và Anh Quốc cách đây 1 năm đã chỉ ra, ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông tại Hà Nội có sự phân hóa rõ rệt theo thời gian và loại hình phương tiện. Ban ngày xe máy là nguồn phát thải chủ yếu, trong khi đó vào ban đêm, xe tải hạng nặng lại chiếm ưu thế. Đáng chú ý, xe máy phương tiện có mức độ ô nhiễm cao hơn so với ô tô. Lý do là xe máy chiếm số lượng lớn nên tiêu thụ nhiều năng lượng và phát thải trực tiếp qua ống xả mà không có hệ thống xử lý khí thải như ô tô. Không những thế, do tốc độ di chuyển chậm và phải dừng đèn đỏ nhiều trong thành phố, cũng là nguyên nhân làm gia tăng lượng phát thải từ xe máy.
Giới chuyên môn cho rằng, xu thế chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông và năng lượng, Việt Nam không thể đứng ngoài. Chuyển đổi từ xe máy sử dụng xăng dầu sang các phương tiện thân thiện với môi trường hơn, như xe điện không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn mở ra các cơ hội việc làm mới trong chuỗi cung ứng, sản xuất và dịch vụ liên quan đến phương tiện xanh. Hà Nội và TP Hồ Chí Minh nên tham khảo chính sách của các thành phố trên thế giới có số lượng xe máy sử dụng xăng, dầu lớn như Dehli (Ấn Độ) để áp dụng cho mình.
Theo số liệu của Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), nửa đầu năm 2026, doanh số bán xe máy của 5 doanh nghiệp thành viên gồm Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM đạt 1.367.552 xe, tăng 6,48%, so với cùng kỳ 2025, trong đó chiếm trên 99% là xe máy xăng. Ước tính cả năm 2026 sẽ có gần 3 triệu xe máy xăng bán ra, trong tổng số gần 4 triệu xe máy các loại. Hà Nội và TP Hồ Chí Minh vẫn là 2 thị trường lớn nhất cả nước của xe máy xăng.
Ngân hàng Thế giới cho biết, xe máy vẫn là phương tiện giao thông chính tại Việt Nam đến năm 2035. Sẽ có khoảng 32 triệu xe máy bán ra trong giai đoạn từ 2024 -2035. Nếu không có các giải pháp khuyến khích chuyển đổi sang xe máy điện và hạn chế xe máy xăng, thiệt hại về kinh tế và môi trường ngày càng gia tăng.
