Sự hạ nhiệt của căng thẳng tại Trung Đông đang kéo giá dầu rời xa vùng đỉnh, nhưng thị trường năng lượng toàn cầu vẫn trong quá trình tìm kiếm trạng thái cân bằng mới.
Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), nhóm năng lượng là tâm điểm giảm giá của thị trường hàng hóa trong tuần qua khi các thông tin liên quan đến tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran liên tục xuất hiện.
Kỳ vọng về một thỏa thuận gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày đã góp phần ổn định tâm lý nhà đầu tư. Đối với thị trường dầu mỏ, điều này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nó làm giảm nguy cơ gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của thị trường năng lượng thế giới. Khi nguy cơ phong tỏa hoặc gián đoạn lưu thông tại khu vực này giảm xuống, phần “phí rủi ro địa chính trị” vốn được cộng thêm vào giá dầu cũng dần được gỡ bỏ.
Diễn biến của giá dầu Brent trong thời gian gần đây cho thấy mức độ nhạy cảm đặc biệt của thị trường trước các tín hiệu ngoại giao. Trong báo cáo công bố ngày 1/6, CTCK Rồng Việt (VDSC) nhận định giá dầu đang phản ứng rất mạnh với các thông tin liên quan đến đàm phán ngừng bắn hoặc khả năng tái mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz. Theo VDSC, điều này phản ánh thực tế rằng mặt bằng giá hiện nay chủ yếu được hỗ trợ bởi yếu tố rủi ro địa chính trị hơn là sự thiếu hụt nguồn cung vật chất trên thị trường.
Dựa trên các dự báo quốc tế, chuyên gia tại VDSC dự báo giá dầu Brent vẫn có khả năng duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng trong ngắn hạn, đặc biệt trong quý II/2026. Tuy nhiên, triển vọng trung hạn đang nghiêng về một mặt bằng giá thấp hơn nhờ ba yếu tố nền tảng. Thứ nhất, nguồn cung ngoài OPEC tiếp tục tăng trưởng mạnh, đặc biệt từ Mỹ và các quốc gia Nam Mỹ. Thứ hai, OPEC vẫn duy trì công suất dự phòng đáng kể, tạo dư địa để can thiệp nếu thị trường xuất hiện biến động bất thường. Thứ ba, nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu đang có dấu hiệu chậm lại khi tăng trưởng kinh tế thế giới suy yếu và quá trình phục hồi nhu cầu tại Trung Quốc chưa đạt kỳ vọng.
Tuy nhiên, việc hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị không đồng nghĩa với việc nguồn cung có thể nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường. Nhóm chuyên gia tại ING, dẫn đầu bởi ông Warren Patterson và bà Ewa Manthey, cho rằng thị trường vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản mang tính hệ thống.
Cụ thể, tâm lý thận trọng của các chủ tàu là một trong những yếu tố cản trở quá trình phục hồi. Ngay cả khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn, nhiều doanh nghiệp vận tải vẫn chưa sẵn sàng đưa tàu trở lại khu vực Vịnh Ba Tư do lo ngại thỏa thuận có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào.
Bên cạnh đó, sản lượng khai thác dầu tại khu vực vùng Vịnh cũng chưa thể phục hồi ngay lập tức. Trong tháng 4/2026, sản lượng dầu thô của khu vực này (ngoại trừ Qatar) đã giảm tới 10 triệu thùng/ngày so với thời điểm trước xung đột. Đáng chú ý, nguyên nhân không chỉ đến từ các tác động trực tiếp của xung đột mà còn xuất phát từ việc nhiều nhà sản xuất buộc phải đóng cửa giếng dầu nhằm kiểm soát áp lực lưu trữ khi hệ thống kho chứa hoạt động gần giới hạn công suất.
Ngoài ra, nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng từng bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công trước đó vẫn cần thời gian để sửa chữa và tái khởi động. Theo đánh giá của ING, lượng tồn kho năng lượng toàn cầu đã bị bào mòn đáng kể trong ba tháng gần đây, khiến thị trường hiện trở nên dễ tổn thương hơn nhiều so với giai đoạn trước chiến tranh. Vì vậy, ngay cả trong kịch bản đạt được thỏa thuận ngừng bắn, khả năng thị trường nhanh chóng quay trở lại trạng thái dư cung là tương đối thấp.
Những dữ liệu thực tế từ các thị trường tiêu thụ lớn cũng cho thấy tình trạng nguồn cung vẫn đang khá thắt chặt. Tại Mỹ, số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA) cho thấy tồn kho dầu thô thương mại giảm 3,3 triệu thùng trong tuần gần nhất. Tổng lượng tồn kho, bao gồm cả Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), giảm tới 12,39 triệu thùng, phản ánh mức rút ròng rất lớn.
Không chỉ dầu thô, tồn kho xăng cũng giảm 2,57 triệu thùng trong khi tồn kho nhiên liệu chưng cất giảm thêm 2,11 triệu thùng. Cùng lúc đó, tỷ lệ vận hành các nhà máy lọc dầu tăng lên 94,5%, cho thấy nhu cầu nhiên liệu đang phục hồi mạnh khi Mỹ bước vào mùa cao điểm di chuyển mùa hè. Mặc dù xuất khẩu dầu thô giảm còn 4,44 triệu thùng/ngày, thấp hơn 1,16 triệu thùng/ngày so với tuần trước, nhưng bức tranh tổng thể vẫn cho thấy nguồn cung nội địa đang chịu áp lực đáng kể.
Tại châu Âu, dữ liệu từ Insights Global cho thấy tổng tồn kho tại khu vực Amsterdam - Rotterdam - Antwerp (ARA) giảm 39.000 tấn xuống còn 3,42 triệu tấn. Trong đó, tồn kho Naphtha giảm 55.000 tấn và tồn kho nhiên liệu máy bay giảm 27.000 tấn.
Đáng chú ý, lượng nhiên liệu máy bay hiện chỉ còn khoảng 563.000 tấn, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 5 năm là 913.000 tấn. Tình trạng khan hiếm này đã thúc đẩy các nhà máy lọc dầu áp dụng chiến lược “tái chế nhiên liệu máy bay” (jet fuel recycling), tức điều chỉnh quy trình sản xuất hoặc chuyển đổi các dòng sản phẩm chưng cất khác nhằm ưu tiên sản lượng nhiên liệu hàng không để tận dụng biên lợi nhuận đang ở mức cao.
Nhìn chung, thị trường năng lượng toàn cầu đang đứng trước một giai đoạn tái cân bằng mới. Các nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran đang đóng vai trò quan trọng trong việc hạ nhiệt những lo ngại về nguồn cung và giảm áp lực tăng giá. Tuy nhiên, quá trình khôi phục hoàn toàn chuỗi cung ứng năng lượng, từ khai thác, lưu trữ cho đến vận tải sẽ cần nhiều thời gian hơn dự kiến.
Theo VDSC, từ cuối năm 2026 đến năm 2027, giá dầu nhiều khả năng sẽ dần chuyển sang một mặt bằng giá thấp hơn và ổn định hơn khi các yếu tố cung cầu thực tế lấy lại vai trò chi phối. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp và nhà đầu tư cần duy trì chiến lược linh hoạt, đồng thời chuẩn bị cho những biến động cục bộ có thể tiếp tục xuất hiện trong giai đoạn biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong nước, theo biểu giá mới nhất của Petrolimex, xăng RON 95-V đang được bán ở mức cao nhất, từ 25.050-25.550 đồng/lít tùy khu vực, trong khi xăng sinh học E10 RON 95 dao động từ 23.660-25.050 đồng/lít và xăng E5 RON 92-II ở mức 23.250-23.710 đồng/lít. Đối với nhóm dầu, dầu diesel được niêm yết từ 27.650-29.480 đồng/lít, dầu hỏa từ 25.800-26.310 đồng/lít, còn dầu mazút có giá từ 20.440-24.010 đồng/kg. Giá bán tại vùng 2 cao hơn vùng 1 do phát sinh thêm chi phí vận chuyển và phân phối.
Sau kỳ điều chỉnh ngày 28/5, mặt bằng giá xăng dầu trong nước đã giảm đáng kể, song diễn biến giá dầu thế giới vẫn là một trong những yếu tố quyết định xu hướng giá trong các kỳ điều hành tới.
