Xung đột Trung Đông đang đẩy giá năng lượng đi lên, chấm dứt chuỗi giảm phát của Trung Quốc và tạo thêm sức ép lên tăng trưởng.
Tác động của căng thẳng Trung Đông đang định hình lại kinh tế toàn cầu. Với Trung Quốc, nền kinh tế thứ hai thế giới cũng bắt đầu cảm nhận sức nóng trong dữ liệu giá cả do tăng giá năng lượng.
Dữ liệu mới cho thấy, chỉ số giá sản xuất (PPI) của Trung Quốc tháng 3/2026 đã tăng 0,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là lần tăng đầu tiên kể từ tháng 9/2022, chấm dứt chuỗi giảm phát tại nhà máy kéo dài hơn ba năm.
Nhưng đây không phải tín hiệu phục hồi kinh tế, mà là hệ quả của chuỗi cung ứng năng lượng tắc nghẽn. Giá trong ngành khai thác dầu khí nhảy vọt 5,2% trong tháng 3 so với cùng kỳ , tức đảo chiều hoàn toàn so với mức giảm 13% của tháng 2.
Kể từ ngày 28/2/2026, lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa hoàn toàn. Eo biển này vốn là nơi trung chuyển một nửa lượng dầu nhập khẩu và gần một phần ba lượng LNG nhập khẩu của Trung Quốc. Trước đó, Trung Quốc nhận khoảng 5,35 triệu thùng dầu mỗi ngày qua Hormuz; con số đó đã sụt còn khoảng 1,22 triệu thùng, chủ yếu từ Iran.
Tác động không chỉ dừng ở dầu thô. Khoảng một phần ba thương mại methanol toàn cầu trên biển đi qua Hormuz. Gián đoạn có thể khiến tồn kho tại các cảng Trung Quốc - nước mua methanol lớn nhất thế giới - rơi xuống dưới ngưỡng cảnh báo, đẩy chi phí sản xuất nhựa, sơn và sợi tổng hợp tăng cao. Qatar, nhà cung cấp gần 30% lượng LNG thế giới, cũng bị cô lập bởi cuộc khủng hoảng.
Không phải ngẫu nhiên mà thị trường tài chính Trung Quốc phản ứng tương đối điềm tĩnh hơn so với phần còn lại của châu Á. Bắc Kinh đã chuẩn bị tốt khi chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, nhập khẩu dầu của Trung Quốc tăng vọt 16%, phần lớn để tích trữ chiến lược.
Tổng dự trữ dầu thô chiến lược và thương mại của Trung Quốc ước tính đủ để đáp ứng khoảng 104 ngày nhu cầu nhập khẩu, một lợi thế khổng lồ so với Hàn Quốc, nơi dự trữ LNG chỉ đủ dùng chín ngày.
Ngoài ra, Iran được cho là đã cho phép tàu Trung Quốc tiếp tục đi qua Hormuz ngay cả khi phong tỏa các tàu khác. Bắc Kinh cũng tiếp tục nhận khí đốt qua đường ống từ Nga và tăng nhập khẩu dầu Nga qua đường biển.
Tuy nhiên, bộ đệm đó có giới hạn. Theo Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, dù Trung Quốc có nhiều lớp đệm chống sốc, ngay cả một gián đoạn ngắn cũng sẽ lan ra toàn bộ hệ thống năng lượng trong nhiều tháng. Hoạt động công nghiệp có thể bị cắt giảm và chi phí đầu vào cao hơn sẽ thấm vào sản xuất xe điện, pin và tấm pin mặt trời - những ngành Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới.
Đây là mâu thuẫn cốt lõi mà dữ liệu PPI tháng 3 cho thấy. Trung Quốc vừa ra khỏi một chuỗi giảm phát kéo dài do sản xuất thừa và tiêu dùng nội địa ì ạch, nay phải đối mặt với lạm phát đến từ phía chi phí đầu vào.
Kinh tế học cơ bản cho thấy đây là kịch bản tồi tệ nhất cho doanh nghiệp sản xuất: chi phí đầu vào tăng nhưng người tiêu dùng không chịu trả thêm. Biên lợi nhuận bị bóp nghẹt từ cả hai phía. Chi phí năng lượng cao hơn sẽ thấm trực tiếp vào chi phí sản xuất thép, hóa chất và điện tử, bào mòn lợi thế cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc vào đúng thời điểm căng thẳng thương mại đang ở mức cao.
Bắc Kinh đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 2026 ở mức 4,5-5%, được coi là mức thấp nhất trong hơn ba thập kỷ, phản ánh áp lực giảm phát dai dẳng và bất ổn địa chính trị gia tăng. Mục tiêu đó giờ đây đang bị thử thách từ cả hai hướng.
MUFG China đánh giá Trung Quốc vẫn được cách ly tốt khỏi các cú sốc giá năng lượng nhờ dự trữ đủ lớn, và PBoC sẽ duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng để bù đắp áp lực nội địa. Nhưng Standard Chartered cũng lưu ý rằng giá dầu tăng vừa phải và tạm thời sẽ chỉ có tác động hạn chế. Nếu gián đoạn kéo dài, phép tính sẽ thay đổi.
OECD trong báo cáo tháng 3/2026 ghi nhận giá dầu Brent và khí đốt TTF đang cao hơn khoảng 40% và 60% so với dự báo đưa ra hồi tháng 12/2025, tạo ra áp lực lạm phát trong ngắn hạn cho toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.
Xung đột Trung Đông đặt Bắc Kinh vào một tình thế bất thường: họ là nạn nhân kinh tế của một xung đột mà chính sách "trung lập tích cực" của họ đã góp phần không ngăn cản được. Cuộc xung đột đã phá vỡ chuỗi cung ứng năng lượng, đẩy chi phí sản xuất lên và đe dọa thị trường xuất khẩu vùng Vịnh mà Bắc Kinh đang dày công xây dựng.
