AI đang làm thay đổi mạnh hoạt động đào tạo, tuyển dụng và hành nghề Luật, buộc doanh nghiệp và cơ sở đào tạo phải nhanh chóng thích ứng với kỷ nguyên số.
Doanh nghiệp thay đổi nhu cầu tuyển dụng nhân sự pháp lý
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong ngành Luật. Từ đào tạo đại học đến hoạt động tư vấn pháp lý, quản trị rủi ro hay tuyển dụng nhân sự tại doanh nghiệp, AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang từng bước tái cấu trúc thị trường lao động pháp lý.
Các công cụ AI như OpenAI ChatGPT, Google Gemini hay Anthropic Claude hiện có thể hỗ trợ rà soát hợp đồng, tra cứu văn bản, tổng hợp hồ sơ, phân tích dữ liệu và soạn thảo văn bản pháp lý với tốc độ nhanh hơn nhiều so với phương thức truyền thống.
Điều này khiến nhu cầu tuyển dụng trong ngành Luật thay đổi đáng kể. Theo Luật sư, Thạc sĩ Phạm Lê Lan Phương - Trưởng phòng Pháp chế Tập đoàn DHC, AI đang làm giảm nhu cầu đối với các vị trí thực hiện công việc lặp lại, đồng thời mở rộng nhu cầu đối với nhóm nhân sự có khả năng kết hợp kiến thức pháp lý với công nghệ.
Nhiều doanh nghiệp hiện không chỉ cần nhân sự am hiểu pháp luật mà còn yêu cầu khả năng sử dụng công nghệ, kiểm chứng dữ liệu do AI tạo ra, bảo mật thông tin và làm việc liên ngành. Bộ phận pháp chế tại doanh nghiệp cũng đang chuyển từ vai trò xử lý giấy tờ sang quản trị rủi ro số và hỗ trợ chiến lược kinh doanh.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, những nhân sự pháp lý biết khai thác AI sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường lao động.
Đào tạo luật bước vào giai đoạn chuyển đổi số
Cùng với thị trường lao động, hoạt động đào tạo luật cũng đang thay đổi mạnh dưới tác động của AI. Trên thế giới, nhiều trường đại học đã tích hợp AI vào chương trình đào tạo thông qua các học phần về công nghệ pháp lý, đạo đức AI hay ứng dụng AI trong nghiên cứu và thực hành pháp luật.
Tại Harvard University, các hội thảo chuyên đề về AI và sở hữu trí tuệ được tổ chức thường xuyên nhằm nghiên cứu tác động của công nghệ tới hệ thống pháp luật. Trong khi đó, Stanford Artificial Intelligence and Law Society đã triển khai nhiều chương trình thực hành pháp lý ứng dụng AI cho sinh viên.
Xu hướng chung hiện nay là kết hợp luật học với công nghệ và khoa học dữ liệu. Sinh viên không chỉ học kiến thức pháp luật truyền thống mà còn được tiếp cận các công cụ AI phục vụ nghiên cứu án lệ, mô phỏng tình huống và hỗ trợ tư vấn pháp lý.
Tại Việt Nam, Hội thảo khoa học “Tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đến hoạt động đào tạo và hành nghề Luật trong bối cảnh hiện nay” do Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại Đà Nẵng tổ chức đã cho thấy AI đang trở thành vấn đề được giới học thuật và thực tiễn đặc biệt quan tâm.
Theo TS. Trương Thị Thủy, Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại thành phố Đà Nẵng, AI mở ra cơ hội đổi mới căn bản phương pháp giảng dạy ngành Luật theo hướng cá nhân hóa, tương tác và gắn với thực tiễn. Giảng viên có thể sử dụng AI để xây dựng các tình huống pháp lý mô phỏng, tạo lập bài giảng tương tác và hỗ trợ sinh viên rèn luyện kỹ năng phân tích, phản biện.
TS. Trương Thị Thủy cho rằng, trong quá trình chuyển đổi số, nhu cầu về nguồn nhân lực pháp luật có kiến thức công nghệ và AI sẽ ngày càng tăng, đặc biệt tại các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Việc trang bị kỹ năng sử dụng AI cho sinh viên luật không chỉ nâng cao năng lực cá nhân mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quản lý, thanh tra và tư pháp.
Đối với chuyên ngành thanh tra và pháp chế doanh nghiệp, AI còn hỗ trợ phân tích dữ liệu tài chính, phát hiện dấu hiệu bất thường và mô phỏng quy trình xử lý vụ việc. Đây là những kỹ năng ngày càng cần thiết trong môi trường kinh doanh hiện đại.
Cơ hội và thách thức song hành
Cùng với sự phát triển của AI, Việt Nam cũng đang hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao.
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển quan trọng của đất nước. Đặc biệt, Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 đã tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển nguồn nhân lực AI và thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp, viện nghiên cứu.
Theo TS. Trương Thị Thủy, mô hình hợp tác “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” sẽ đóng vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực pháp lý chất lượng cao. Việc liên kết với doanh nghiệp công nghệ, tổ chức pháp lý và cơ quan quản lý sẽ giúp sinh viên tiếp cận thực tiễn, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và thích nghi nhanh với môi trường số.
Tuy nhiên, AI cũng đặt ra nhiều thách thức cho ngành Luật. Nguy cơ gian lận học thuật, phụ thuộc vào công nghệ, rò rỉ dữ liệu pháp lý hay trách nhiệm khi AI đưa ra thông tin sai lệch vẫn là những vấn đề lớn cần kiểm soát.
Nhiều chuyên gia cho rằng AI không thay thế luật sư, nhưng sẽ thay thế những người làm nghề không chịu thích nghi. Trong tương lai, nhân sự pháp lý không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải có tư duy công nghệ, khả năng kiểm chứng thông tin và kỹ năng sử dụng AI một cách có trách nhiệm.
Cuộc cách mạng AI đang buộc ngành Luật thay đổi nhanh hơn bao giờ hết. Với doanh nghiệp, đây vừa là áp lực chuyển đổi, vừa là cơ hội để xây dựng đội ngũ pháp lý chất lượng cao phục vụ nền kinh tế số.
