Áp lực xăng dầu buộc du lịch "bẻ lái"

Biến động giá xăng dầu từ căng thẳng địa chính trị toàn cầu đang tạo sức ép lan tỏa lên hàng không, du lịch và chuỗi cung ứng dịch vụ. Trong bối cảnh đó, giới quản lý và doanh nghiệp cùng chung nhận định: đây không chỉ là áp lực chi phí trước mắt, mà còn là phép thử buộc ngành du lịch phải thay đổi mô hình tăng trưởng.

Tại tọa đàm “Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu” mới đây, ông Hà Văn Siêu - Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam cho rằng, hàng không và du lịch từ trước đến nay luôn tồn tại và phát triển song hành, đây là mối quan hệ mang tính bắt buộc.

Theo ông Siêu, Việt Nam đang có lợi thế đáng kể về cơ cấu thị trường khách quốc tế khi 55% thị phần đến từ Đông Bắc Á, 20% từ ASEAN, 6% từ Úc và Ấn Độ. Trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động, việc phát huy các thị trường lợi thế và phát động mạnh mẽ hình ảnh Việt Nam là điểm đến an toàn, hấp dẫn, thân thiện và hiếu khách trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ông nhận định, tác động từ chiến sự Trung Đông không chỉ dừng ở việc đẩy giá nhiên liệu tăng cao, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới chi tiêu toàn cầu và hành vi du lịch.

Theo đó, lượng khách từ một số khu vực ở Tây bán cầu, Trung Đông và các thị trường chịu tác động trực tiếp có thể suy giảm. Tuy nhiên, song song với thách thức cũng xuất hiện cơ hội dịch chuyển dòng khách sang các vùng được đánh giá an toàn hơn như Đông Bắc Á, Nga, Trung Á, Úc và Ấn Độ.

Không chỉ lượng khách, mức chi tiêu của du khách cũng đang chịu sức ép. “Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí đầu vào của toàn bộ chuỗi cung ứng du lịch nội địa đều bị tác động”, ông Hà Văn Siêu nhấn mạnh.

Từ góc độ điều hành ngành, ông cho rằng ưu tiên lớn nhất lúc này là giữ niềm tin của du khách. Vì vậy, quan điểm xuyên suốt là không cắt giảm chất lượng dịch vụ, không cắt giảm nhân sự, mà thay vào đó phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tối ưu trải nghiệm và phát huy các lợi thế sẵn có để mở ra cơ hội mới cho sản phẩm và thị trường.

Theo ông Siêu, giải pháp căn cơ hơn nằm ở chất lượng sản phẩm du lịch. Đây là thời điểm để tối ưu lại giá trị sản phẩm, mở rộng thêm các mô hình mới như du lịch đêm, gia tăng giá trị trải nghiệm ở nhiều phương diện và giảm bớt chi phí trung gian thông qua liên kết hệ sinh thái.

“Không chỉ hàng không, cần đa dạng hóa các phương tiện vận chuyển. Chúng ta phải đổi mới tư duy để vượt lên thách thức”, ông lưu ý.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Du lịch Vietravel, cho rằng biến động nhiên liệu hiện nay không còn là một sức ép chi phí đơn lẻ, mà đang trở thành phép thử lớn đối với toàn bộ chuỗi giá trị du lịch - hàng không - vận chuyển - điểm đến.

Theo ông Kỳ, ngành du lịch hiện không chỉ chịu áp lực từ giá nhiên liệu tăng mà còn đối mặt với tác động cộng hưởng từ tỷ giá, kéo theo biến động chi phí vận hành hàng không, giá vé và giá tour.

Đây là một “cú sốc kép” làm thay đổi không chỉ mặt bằng chi phí mà còn cả hành vi tiêu dùng, cấu trúc lợi nhuận và tốc độ phục hồi của thị trường.

Một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất, theo ông Kỳ, không phải là giá tour tăng bao nhiêu, mà là nguy cơ đánh mất cơ hội đón dòng khách quốc tế đang tái phân bổ trong khu vực.

“Điều tôi lo nhất lúc này không phải giá vé máy bay sẽ tăng lên bao nhiêu, mà là chúng ta có thể đánh mất một cơ hội rất lớn nếu không hành động kịp thời”, ông nói.

Ông cho rằng trong bối cảnh châu Á ngày càng trở thành trung tâm mới của dòng chảy du lịch toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước một “cửa sổ cơ hội” quan trọng để gia tăng sức hút. Tuy nhiên, lợi thế an toàn và chi phí hợp lý sẽ không còn đủ nếu không nhanh chóng được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực sự.

Từ thực tế thị trường, Vietravel nhận thấy nhu cầu du lịch không suy giảm tuyệt đối mà đang dịch chuyển mạnh về cấu trúc.

Khách hàng ngày càng nhạy cảm hơn với giá, rút ngắn thời gian chuyến đi, ưu tiên các điểm đến gần, quyết định sát ngày hơn và linh hoạt hơn trong cách mua dịch vụ.

Điều đó buộc doanh nghiệp lữ hành phải cơ cấu lại danh mục tour, phương thức định giá và hệ thống bán hàng.

Ở tầng chiến lược, ông Nguyễn Quốc Kỳ cho rằng lợi nhuận trong chuỗi giá trị du lịch đang dịch chuyển mạnh về phía các chủ thể nắm giữ dữ liệu và kiểm soát khách hàng.

Với doanh nghiệp lữ hành, nếu chỉ tiếp tục đóng vai trò trung gian bán tour truyền thống, biên lợi nhuận sẽ ngày càng bị bào mòn. Muốn phát triển bền vững, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang quản trị sản phẩm, biên lợi nhuận và tệp khách hàng trên nền tảng dữ liệu.

Theo đó, bài toán vượt khủng hoảng không thể chỉ giải bằng giảm giá hay khuyến mại ngắn hạn.

Trong ngắn hạn, điều quan trọng là giữ nhịp thị trường bằng cơ chế chi phí minh bạch, tái cơ cấu sản phẩm phù hợp xu hướng “đi gần – đi ngắn”, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa địa phương, hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành, khách sạn và điểm đến.

Xa hơn, ông Kỳ cho rằng du lịch Việt Nam chỉ có thể vượt qua giai đoạn biến động hiện nay nếu chấp nhận thay đổi mô hình tăng trưởng: giảm lệ thuộc tuyệt đối vào hàng không, phát triển mạnh hơn đường sắt du lịch, đường bộ cao cấp, caravan, du lịch đêm và các cụm điểm đến vùng ngắn.

Quan trọng hơn, tăng trưởng cần được tái định vị theo hướng giá trị thay vì số lượng, tập trung vào nhóm khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày và khách MICE thực chất.

Biến động xăng dầu lần này, theo ông Nguyễn Quốc Kỳ, chính là lời cảnh báo rõ ràng rằng mô hình tăng trưởng cũ của du lịch và hàng không Việt Nam cần được nâng cấp.

Nếu coi đây là thời điểm để tái cấu trúc theo hướng linh hoạt hơn, dữ liệu hơn và giá trị hơn, ngành du lịch hoàn toàn có thể biến thách thức thành cơ hội cho một chu kỳ phát triển sâu và bền vững hơn.