Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy (Quảng Trị) khi đi vào vận hành không chỉ tháo gỡ nút thắt hạ tầng kinh tế biển lâu nay mà còn chính thức khơi thông mạch máu logistics trên Hành lang kinh tế Đông - Tây.
Sở hữu lợi thế của một cảng biển nước sâu đón được tàu đến 100.000 DWT cùng hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng đồng bộ, Mỹ Thủy đang trở thành "tọa độ vàng" thu hút dòng vốn DDI và FDI, hiện thực hóa khát vọng biến vùng đất lửa Quảng Trị thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế và cực tăng trưởng mới của miền Trung.
Tầm vóc chiến lược của cảng biển nước sâu
Trong nhiều thập kỷ, Quảng Trị được xem là "vùng lõm" hạ tầng của miền Trung dù sở hữu vị trí địa chính trị vô cùng đắc địa. Hàng hóa từ Lào, Thái Lan muốn ra biển Đông thường phải chọn những lộ trình xa xôi hơn qua các tỉnh lân cận. Tuy nhiên, cục diện này đang thay đổi nhanh chóng khi tỉnh thu hút đầu tư vào Cảng Mỹ Thủy.
Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy do Công ty CP Liên doanh Cảng quốc tế Mỹ Thủy (MTIP) làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư khoảng 15.000 tỷ đồng. Quy mô dự án lên đến 685ha, bao gồm 10 bến cảng được đầu tư theo 3 giai đoạn.
Điểm khác biệt lớn nhất, tạo nên lợi thế cạnh tranh tuyệt đối của Mỹ Thủy chính là độ sâu luồng tàu. Với thiết kế cho phép tiếp nhận tàu trọng tải lên đến 100.000 DWT, Mỹ Thủy đứng vào hàng ngũ những cảng biển nước sâu hàng đầu Việt Nam. Khả năng đón những con tàu có tải trọng lớn là yếu tố tiên quyết để thu hút các hãng tàu quốc tế, giúp giảm chi phí trung chuyển và nâng cao giá trị thặng dư cho hàng hóa.
Với những lợi thế về vị trí địa chính trị đối với các khu vực kinh tế các nước dọc hành lang kinh tế Xuyên Á, cũng như trục Bắc - Nam quốc gia và ưu thế cảng biển nước sâu, Cảng Mỹ Thủy trở một cơ sở hạ tầng chiến lược kích hoạt động lực tăng trưởng kinh tế địa phương, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ cho Quảng Trị. Khi đi vào hoạt động, cảng sẽ thu hút thêm đầu tư trong và ngoài nước cho khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị cũng như các ngành công nghiệp phụ trợ như:công nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản, năng lượng, vật liệu xây dựng, và dịch vụ vận tải – kho bãi.
Nằm trên Hành lang kinh tế Đông-Tây (EWEC), kết nối Đông Nam Á -Trung Quốc - Ấn Độ Dương, tạo ra một vị thế cho Quảng Trị trở thành một cửa ngõ thương mại quốc tế, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa ra nước ngoài, đặc biệt là các tuyến hàng hóa từ Lào, Thái Lan và Myanmar theo các cửa khẩu quốc tế La Lay, Lao Bảo về cảng Mỹ Thủy kết nối quốc tế, với giao thông thuận lợi và khoảng cánh vận chuyển rút ngắn, giúp giảm chi phí logistics và tăng hiệu quả chuỗi cung ứng, góp phần nâng cao sức cạnh tranh cho các sản phẩm địa phương trên thị trường quốc tế, thúc đẩy tăng quy mô xuất nhập khẩu và thu hút thị trường quốc tế.
Đồng thời với sức hút kinh tế mạnh mẽ từ Cảng Mỹ Thủy cũng tạo ra động lực thúc đẩy phát triển liên vùng và các dự án cơ sở hạ tầng liên kết, như tuyến Quốc lộ 15D, kết nối cảng với các cửa khẩu quốc tế như La Lay hay Lao Bảo. Việc này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hệ thống logistics đa phương thức cho cả khu vực. Cũng với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh, Cảng cũng có tác động lớn đến thị trường lao động với hàng chục ngàn cơ hội việc làm trực tiếp và gián tiếp trong các ngành vận tải, kho bãi, dịch vụ, và sản xuất. Điều này giúp tăng thu nhập, cải thiện đời sống người dân và giảm tỷ lệ thất nghiệp trong tỉnh.
Hiện nay, công trường Mỹ Thủy đang ở giai đoạn nước rút cao độ. Khu bến số 1 và số 2 đã hoàn thành thi công cọc khoan nhồi và hệ dầm, bê tông sàn bến đạt khoảng 70%. Dự kiến hoàn bến số 1 và số 2 trong tháng 3/2026 và đưa vào vận hành, khai thác 1 bến trong tháng 4/2026.
Đối với hạng mục đê chắn sóng có chiều dài khoảng 1.735 m hiện thi công đạt trên 1.200 m, dự kiến hoàn thành trong tháng 12/2026. Đối với khu vực vũng quay tàu có diện tích 20,02 ha và 15 ha bãi chứa chưa giải phóng mặt bằng (GPMB).
Để đảm bảo tiến độ, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Trị cũng đã kiến nghị UBND tỉnh Quảng Trị sớm ban hành hệ số điều chỉnh giá đất năm 2026 làm cơ sở bồi thường, hỗ trợ cho người dân tại khu vực giai đoạn 1 mở rộng. Đồng thời, yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thành GPMB các bãi chứa chất nạo vét trong 6 tháng đầu năm 2026.
Kích hoạt hệ sinh thái tỷ đô
Thực tế, nhu cầu vận chuyển hàng hóa từ các tỉnh Nam Lào (như Sekong, Attapeu) và vùng Đông Bắc Thái Lan về Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, đặc biệt là các mặt hàng khoáng sản (than đá), nông lâm sản và vật liệu xây dựng.
Thay vì phải đi vòng qua các cảng xa hơn, việc kết nối trực tiếp cửa khẩu quốc tế La Lay và Lao Bảo với cảng Mỹ Thủy qua trục Quốc lộ 15D giúp rút ngắn quãng đường biển từ Ấn Độ Dương sang Thái Bình Dương. Các nghiên cứu kinh tế cho thấy, khi Mỹ Thủy vận hành, chi phí logistics cho mỗi tấn hàng qua khu vực này có thể giảm từ 15% đến 25%. Sự đồng bộ kết nối giữa cảng, đường bộ, đường sắt, và hệ thống cửa khẩu giúp rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa, từ cả khu vực nội địa ra đến thị trường toàn cầu, thậm chí từ Ấn Độ Dương đến Thái Bình Dương, cảng Mỹ Thủy không chỉ là một cảng biển đơn thuần mà còn định hướng trở thành đầu mối logistics quốc tế cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên và tiểu vùng Mekong mở rộng, tạo cho Quảng Trị thành trung tâm logistics trọng yếu.
Cảng Mỹ Thủy được thiết kế để phục vụ không chỉ container mà cả hàng rời, LNG, than, sản phẩm công nghiệp nặng, và hàng dự trữ năng lượng. Điều này giúp mở rộng các phân khúc logistics, hỗ trợ đa dạng các loại hàng hóa và phát triển các chuỗi cung ứng phức hợp hơn. Sự hình thành của cảng sẽ kéo theo nhu cầu lớn về dịch vụ kho bãi, trung tâm logistics, dịch vụ giao nhận, cung ứng và vận chuyển đa phương thức, thu hút dịch vụ logistics hiện đại. Đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng thương mại khu vực - đây là cơ hội để hình thành những trung tâm logistics lớn tại miền Trung.
Với những lợi thế cạnh tranh của cảng Mỹ Thủy sẽ lan tỏa nhanh chóng tới Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị và các KCN lân cận như Quán Ngang, Nam Đông Hà. Khi cảng vận hành, các nhà máy sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí phụ trợ và chế tạo thiết bị cảng sẽ có sẵn một cửa ngõ để nhập khẩu nguyên liệu và xuất khẩu thành phẩm một cách chủ động nhất.
Đặc biệt, dự án Khu công nghiệp công nghệ cao - hóa dầu Mỹ Thủy đang trở thành điểm đến ưu tiên của các tập đoàn từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Thái Lan. Khả năng tiếp cận cảng biển sâu cho phép các doanh nghiệp này xây dựng chuỗi giá trị hóa dầu khép kín, một mô hình kinh tế có sức cạnh tranh rất lớn trong khu vực ASEAN.
Giám đốc Sở Tài Chính Quảng Trị Nguyễn Xuân Đạt chia sẻ, nằm tại vị trí cửa ngõ thông ra biển Đông của tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây, cảng biển Mỹ Thủy là “mắt xích” chiến lược kết nối các trục giao thông Bắc - Nam và Đông - Tây. Dự án này khi vận hành sẽ giải tỏa các điểm nghẽn về giao thương, tạo động lực để phát triển kinh tế - xã hội địa phương, nâng cao sức cạnh tranh của tỉnh Quảng Trị, đặc biệt là trong việc thu hút dòng vốn đầu tư trong nước và nước ngoài vào các khu công nghiệp và phát triển dịch vụ logistics, đưa Quảng Trị trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư lớn.
“Cảng Mỹ Thủy, cùng với hệ thống hạ tầng giao thông, công nghiệp hoàn thiện đồng bộ là nền tảng quan trọng để bứt phá trong các ngành kinh tế mũi nhọn như: dầu khí, năng lượng, cảng cạn, hậu cần, vận tải và sản xuất công nghiệp công nghệ cao; Góp phần quan trọng trong thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo đà phát triển bền vững cho tỉnh Quảng Trị trong tương lai”, ông Đạt nhấn mạnh.
Cam kết đồng hành, đón sóng đầu tư vào "vùng đất mới"
Sức hút của Quảng Trị hiện nay không chỉ đến từ hạ tầng mà còn từ tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp. Địa phương đang triển khai chiến lược ưu đãi đầu tư vượt trội, từ miễn giảm thuế thu nhập đến hỗ trợ đào tạo lao động và cải cách thủ tục hành chính.
Trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch sang kinh tế xanh, cảng Mỹ Thủy được xây dựng theo tiêu chuẩn Cảng xanh - Cảng số. Hệ thống quản lý cảng số hóa hoàn toàn từ vận đơn điện tử đến giám sát phương tiện bằng công nghệ AI sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu các thủ tục hành chính rườm rà. Theo đó, nhà đầu tư sẽ không còn nỗi lo về sự chậm trễ hay chi phí ẩn. Mọi dữ liệu vận tải được kết nối thời gian thực, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa kế hoạch sản xuất và phân phối hàng hóa.
Không chỉ hỗ trợ về mặt pháp lý, Quảng Trị chú trọng đầu tư phát triển giao thông đi trước một bước. Việc kết hợp đồng bộ hạ tầng Cảng nước sâu Mỹ Thủy - Cảng hàng không Quảng Trị - Cao tốc Bắc Nam đã tạo nên một thế trận kinh tế vững chãi. Cùng đó, việc sớm ban hành bảng giá đất năm 2026 và quyết liệt giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 mở rộng đã tháo gỡ những nút thắt cuối cùng cho dự án trọng điểm của tỉnh.
Mới đây, trong chuyến kiểm tra thực địa đầu năm mới (24/02), Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh, Quảng Trị xác định Mỹ Thủy là cực tăng trưởng mới. Tỉnh không chỉ xây cảng, mà xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư. Tỉnh sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp từ khâu khảo sát đến khi dự án đi vào vận hành, đảm bảo một môi trường đầu tư thông thoáng, an toàn và bền vững.
Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương đề nghị chính quyền địa phương xã Mỹ Thủy, các ban, sở, ngành tiếp tục phối hợp, tạo điều kiện đồng hành, hỗ trợ cùng chủ đầu tư trong triển khai dự án, nhất là chủ động hơn nữa giải quyết các vướng mắc liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng. Lưu ý mọi quyền lợi chính đáng, hợp pháp của người dân phải được đặt lên hàng đầu.
Với các chính sách ưu đãi và kiến tạo một môi trường đầu tư minh bạch, hấp dẫn, Quảng Trị không còn là điểm dừng chân mà sẽ là trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế và đang thực sự chuyển mình để trở thành tâm điểm đầu tư trong bối cảnh mới. Dòng vốn FDI sẽ không chỉ tập trung vào các ngành truyền thống mà bắt đầu dịch chuyển sang dịch vụ logistics cao cấp, kho lạnh và chế biến sâu nông thủy sản…
