Nhân dân tệ đang ngày càng được giao dịch tại ASEAN trong bối cảnh quan hệ thương mại của khu vực với Trung Quốc mở rộng.
Theo bà Karen Ng, Giám đốc phụ trách mở cửa thị trường Trung Quốc và quốc tế hóa nhân dân tệ tại Standard Chartered, động lực chính thúc đẩy việc sử dụng nhân dân tệ tại Đông Nam Á đã chuyển từ yếu tố chính sách sang những tính toán mang tính thương mại.
"Trước đây, việc sử dụng nhân dân tệ chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp Trung Quốc và trong các chuỗi cung ứng có liên kết với Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện nay, doanh nghiệp ngày càng đánh giá việc sử dụng nhân dân tệ dựa trên những lợi ích kinh tế cụ thể, như giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ, hạ chi phí huy động vốn và tạo sự tương thích tốt hơn giữa đồng tiền sử dụng trong thương mại, tài trợ vốn và các dòng tiền. Dù quá trình chuyển dịch này diễn ra từng bước, xu hướng đã trở nên rõ nét hơn trong 2-3 năm qua", bà Karen Ng chia sẻ.
Khi hệ sinh thái nhân dân tệ ngoài Trung Quốc đại lục ngày càng hoàn thiện, đồng tiền này cũng đang được đánh giá như một nguồn huy động vốn bổ sung, giúp doanh nghiệp tiếp cận một nhóm nhà đầu tư khác biệt.
“Nhiều tổ chức phát hành ngày càng xem thị trường vốn nhân dân tệ là một kênh huy động vốn mang tính chiến lược, bổ trợ cho các chương trình huy động vốn hiện có bằng USD và đô la Singapore. Qua đó, doanh nghiệp có thể đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư và tăng tính linh hoạt trong huy động vốn dài hạn”, bà Karen Ng nói.
Chẳng hạn, trong tháng 6, Singapore Airlines lần đầu tham gia thị trường trái phiếu nhân dân tệ offshore với việc phát hành 1,5 tỷ nhân dân tệ (223,5 triệu USD), kỳ hạn 5 năm, lãi suất 2,38%, dưới hình thức trái phiếu “dim sum”.
Theo bà Karen Ng, giao dịch này giúp hãng hàng không mở rộng và đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư, cho thấy thị trường vốn nhân dân tệ đang dần vượt ra ngoài câu chuyện đơn thuần về chi phí huy động vốn.
Bà Karen Ng nói thêm rằng nhu cầu mạnh mẽ và lượng đăng ký mua vượt đáng kể quy mô phát hành cũng cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của nhà đầu tư đối với các tổ chức phát hành chất lượng cao ngoài Trung Quốc.
Việc sử dụng nhân dân tệ hiện vẫn phổ biến nhất trong những ngành có mức độ hội nhập sâu với chuỗi cung ứng Trung Quốc, bao gồm sản xuất, điện tử, tài nguyên thiên nhiên và hàng hóa cơ bản, năng lượng, logistics và cơ sở hạ tầng.
Đặc biệt trong lĩnh vực kim loại và khai khoáng cũng như năng lượng, nơi Trung Quốc vẫn là thị trường đầu ra lớn nhất, bà Karen Ng cho biết, ngày càng nhiều tập đoàn đa quốc gia quan tâm đến việc mở rộng thanh toán bằng nhân dân tệ với khách hàng Trung Quốc.
“Dù quá trình sử dụng nhân dân tệ vẫn diễn ra từng bước, điều này cho thấy mối quan tâm ngày càng lớn của doanh nghiệp trong việc cân đối nguồn thu bằng nhân dân tệ với nguồn vốn huy động bằng nhân dân tệ và hoạt động quản trị ngân quỹ”, bà Karen Ng cho biết.
Theo dữ liệu của SWIFT, mặc dù Trung Quốc chiếm gần 1/5 thương mại toàn cầu, nhân dân tệ chỉ chiếm 3,1% tổng thanh toán toàn cầu trong tháng 7/2026.
Trong báo cáo được công bố tháng 3, Standard Chartered nhận định cơ sở cho chiến lược quốc tế hóa nhân dân tệ nằm ở sự chênh lệch kéo dài giữa quy mô kinh tế của Trung Quốc và vai trò của đồng tiền này trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Báo cáo chỉ ra rằng, đối với nhiều doanh nghiệp, mức độ tiếp xúc với nhân dân tệ đã tồn tại trong hoạt động kinh doanh, nhưng chưa được chủ động xây dựng thành một cấu trúc quản trị cụ thể. Khoảng cách này ngày càng trở thành một sự mất cân đối mang tính cơ cấu.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp trong quá trình gia tăng sử dụng nhân dân tệ hiện nay không nhất thiết nằm ở chi phí vốn, mà là doanh nghiệp có tạo ra dòng tiền bằng nhân dân tệ hay không.
Bài toán kinh doanh trở nên khá rõ ràng khi doanh nghiệp vừa có nguồn thu vừa có các khoản chi bằng nhân dân tệ. Ngược lại, nếu doanh thu vẫn được tính bằng USD trong khi nguồn vốn được huy động bằng nhân dân tệ, chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá có thể triệt tiêu một phần lợi thế về chi phí vốn.
Một yếu tố khác cần được cân nhắc là mức độ sẵn sàng về mặt vận hành, bao gồm hạ tầng thanh toán, hiệu quả thanh toán bù trừ và các chính sách quản trị ngân quỹ nội bộ.
Tình hình sử dụng nhân dân tệ cũng khác nhau giữa các nền kinh tế lớn ở Đông Nam Á, phản ánh sự khác biệt về mức độ liên kết thương mại với Trung Quốc, cơ cấu doanh nghiệp và hệ sinh thái thị trường tài chính.
Theo bà Ng, Singapore đóng vai trò là trung tâm quản trị dòng tiền và tài trợ vốn của khu vực, qua đó tạo điều kiện cho các dòng tiền bằng nhân dân tệ thay vì trực tiếp tạo ra phần lớn các dòng tiền này.
Nhiều tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp trong khu vực tập trung hoạt động quản trị dòng tiền, quản lý thanh khoản và quản trị rủi ro ngoại hối tại Singapore. Vì vậy, các dòng thương mại bằng nhân dân tệ phát sinh trên khắp Đông Nam Á thường được trung chuyển qua Singapore thông qua các hoạt động tài trợ vốn, phòng ngừa rủi ro và thị trường vốn.
Bà Ng cho rằng Singapore có vị thế thuận lợi để hỗ trợ quá trình gia tăng sử dụng nhân dân tệ trong khu vực, đặc biệt trong bối cảnh gần đây nước này triển khai một loạt sáng kiến mới về tài chính và thị trường vốn, trong đó có việc chỉ định ngân hàng thanh toán bù trừ nhân dân tệ thứ hai, được công bố vào tháng 12 năm ngoái.
Tại Malaysia, nơi sở hữu một trong những chuỗi cung ứng sản xuất gắn kết sâu nhất với Trung Quốc trong ASEAN, bà Ng cho biết việc sử dụng nhân dân tệ đang gia tăng trong các ngành điện tử, máy móc và công nghiệp, khi hoạt động mua sắm từ Trung Quốc tiếp tục mở rộng.
“Nhiều doanh nghiệp đã có các khoản phải trả bằng nhân dân tệ đáng kể, khiến việc sử dụng nhân dân tệ trong tài trợ vốn và thanh toán trở thành một bước mở rộng tự nhiên”, bà Ng giải thích.
Tương tự, Thái Lan có mối liên kết lâu đời với Trung Quốc trong các lĩnh vực ô tô, điện tử và du lịch. Theo bà Ng, việc Trung Quốc đầu tư vào sản xuất xe điện và các khu công nghiệp tại Thái Lan có thể từng bước thúc đẩy việc sử dụng nhân dân tệ trong hoạt động mua sắm, tài trợ vốn và quản trị dòng tiền.
Trong khi đó, cơ hội của Indonesia nằm ở hoạt động xuất khẩu hàng hóa cơ bản và dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc. Hoạt động chế biến nickel, các chuỗi cung ứng pin xe điện và phát triển cơ sở hạ tầng tại Indonesia đang tạo ra ngày càng nhiều hoạt động thương mại liên kết với Trung Quốc. Theo bà Ng, trong thời gian tới, nhân dân tệ có thể đóng vai trò lớn hơn trong các hoạt động thương mại này.
“Giai đoạn tiếp theo của quá trình quốc tế hóa nhân dân tệ nhiều khả năng sẽ không được thúc đẩy bởi một sản phẩm đơn lẻ. Thay vào đó, động lực ngày càng đến từ các hệ sinh thái ngành”, bà Ng nhận định.
Thay vì chỉ tập trung vào từng khoản vay bằng nhân dân tệ hoặc từng giao dịch thương mại riêng lẻ, cơ hội nằm ở việc hỗ trợ một chuỗi giá trị nhân dân tệ xuyên suốt, bao gồm thanh toán thương mại, quản trị dòng tiền, vốn lưu động, quản lý thanh khoản và thị trường vốn.
