Xây dựng cửa khẩu số tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo không chỉ là bước tiến trong cải cách thủ tục biên mậu, mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại chuỗi logistics xuyên biên giới.
Tính cấp thiết của định hướng này xuất phát từ chính áp lực ngày càng lớn tại cửa khẩu. Hiện lưu lượng phương tiện và hàng hóa qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo đạt bình quân khoảng 550 lượt phương tiện/ngày. Trong khi đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các công trình phụ trợ chưa được đầu tư đồng bộ, đặc biệt thiếu bãi chờ xuất dành cho phương tiện vận tải hàng hóa.
Năng lực bến bãi hiện hữu còn hạn chế so với nhu cầu thực tế, khiến tình trạng ùn tắc cục bộ có thời điểm xảy ra. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động thông quan mà còn làm gia tăng chi phí vận tải, thời gian chờ đợi và giảm hiệu quả khai thác phương tiện của doanh nghiệp.
Thực tế này cho thấy, bài toán của Lao Bảo không chỉ nằm ở việc bổ sung thiết bị hay ứng dụng thêm phần mềm, mà quan trọng hơn là tổ chức lại phương thức quản lý và vận hành cửa khẩu trên nền tảng dữ liệu dùng chung.
Thông tin từ Ban quan lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Trị cho biết, Tổng Công ty CP Bưu chính Viettel đã đề xuất đầu tư Trung tâm Logistics thông minh Lao Bảo với quy mô diện tích khoảng 8 ha, bao gồm khu vực bãi chờ nhập và bãi chờ xuất hàng hóa. Hiện cơ quan này đang xem xét, thực hiện các thủ tục đầu tư theo quy định.
Khi dữ liệu về phương tiện, hàng hóa, người xuất nhập cảnh và các quy trình kiểm tra được kết nối, chia sẻ, các lực lượng chức năng có thể phối hợp xử lý công việc chủ động hơn. Doanh nghiệp cũng có điều kiện tiếp cận thông tin, chuẩn bị hồ sơ và bố trí phương tiện phù hợp, hạn chế tình trạng chờ đợi do quy trình thiếu đồng bộ.
Giá trị lớn nhất của cửa khẩu số vì vậy không chỉ là giảm giấy tờ hay rút ngắn một vài công đoạn hành chính, mà là giảm thời gian lưu phương tiện, nâng cao khả năng dự báo lưu lượng hàng hóa và tối ưu hóa toàn bộ quá trình thông quan.
Đây là yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, vận tải và logistics. Bởi mỗi giờ phương tiện phải chờ tại cửa khẩu đều có thể kéo theo chi phí nhân công, nhiên liệu, lưu kho, lưu bãi và ảnh hưởng đến kế hoạch giao nhận hàng hóa.
Tại cuộc làm việc mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh: “Xây dựng cửa khẩu số tại Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo là nhiệm vụ cần thiết, có cơ sở về chủ trương và khả thi về mặt kỹ thuật”.
Điểm đáng chú ý là định hướng cửa khẩu số tại Lao Bảo đang được đặt trong bức tranh phát triển rộng hơn, với sự hình thành của các dự án hạ tầng logistics và vận tải. Đây là điều kiện quan trọng để công nghệ số không dừng lại ở khâu quản lý hành chính, mà thực sự tham gia vào quá trình tổ chức lưu chuyển hàng hóa.
Tháng 9/2026, UBND tỉnh Quảng Trị đã làm việc với các sở, ngành và nhà đầu tư về đề xuất Dự án Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo. Theo phương án nghiên cứu, dự án có quy mô khoảng 21,87 ha, được định hướng ứng dụng Smart Gate, camera AI, hệ thống quản lý phương tiện, quản lý bãi, trung tâm điều hành và các giải pháp tự động hóa phù hợp.
Trung tâm này được xác định đóng vai trò điều phối, tiếp nhận lưu lượng hàng hóa phía sau cửa khẩu, kết nối Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo với cảng cạn VSICO và mạng lưới vận tải xuyên biên giới. Mục tiêu là giảm thời gian chờ, tăng năng lực thông quan, hạn chế nguy cơ ùn tắc khi lưu lượng hàng hóa tăng.
Ông Bùi Hoàng Phương yêu cầu nghiên cứu phương án thuê dịch vụ công nghệ, bảo đảm tính chuyên nghiệp, hiệu quả và có lộ trình vận hành lâu dài. Các sở, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan chủ động phối hợp với các bộ, ngành Trung ương và phía Lào để tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách, quy trình nghiệp vụ, tạo điều kiện triển khai xây dựng cửa khẩu số tại Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo bảo đảm thực chất, đồng bộ và hiệu quả.
Có thể thấy, cửa khẩu số và trung tâm logistics thông minh là hai cấu phần có quan hệ bổ trợ. Nếu cửa khẩu số giúp đồng bộ hóa dữ liệu, quy trình kiểm tra, giám sát và thông quan thì trung tâm logistics đảm nhiệm khâu tiếp nhận, phân loại, lưu giữ, điều phối và vận chuyển hàng hóa.
Khi hai cấu phần này được kết nối, doanh nghiệp có thể từng bước hình thành quy trình vận tải xuyên biên giới liền mạch hơn. Thông tin về phương tiện và hàng hóa được cập nhật trước khi đến cửa khẩu; năng lực kho bãi được bố trí theo nhu cầu thực tế; hoạt động điều phối phương tiện có thể chủ động hơn thay vì chỉ xử lý khi phát sinh ùn ứ.
Đặc biệt, trong bối cảnh Quảng Trị đang nghiên cứu, triển khai nhiều dự án hạ tầng kết nối, việc xây dựng hệ sinh thái logistics có ý nghĩa chiến lược. Các dự án như cao tốc Cam Lộ Lao Bảo, cảng cạn VSICO và định hướng kết nối đường sắt Mỹ Thủy Lao Bảo được kỳ vọng bổ sung những mắt xích quan trọng cho mạng lưới vận tải của địa phương.
Dù có nhiều dư địa phát triển, xây dựng cửa khẩu số tại Lao Bảo vẫn đặt ra không ít thách thức. Trước hết là bài toán liên thông dữ liệu và thống nhất quy trình nghiệp vụ giữa các lực lượng chức năng. Đây không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật, bởi mỗi cơ quan có hệ thống quản lý, yêu cầu bảo mật và quy trình chuyên ngành riêng.
Một yếu tố quan trọng khác là phải lấy doanh nghiệp làm trung tâm trong thiết kế dịch vụ. Cửa khẩu số không nên chỉ phục vụ yêu cầu quản lý của cơ quan nhà nước mà cần tạo ra những tiện ích thực chất cho đơn vị vận tải, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các nhà cung cấp dịch vụ logistics. Các chỉ số như thời gian thông quan, thời gian lưu phương tiện, chi phí logistics, tỷ lệ xử lý hồ sơ trực tuyến và mức độ hài lòng của doanh nghiệp cần được sử dụng để đánh giá hiệu quả triển khai.
-a83d26873ab9c727f861d893576d8d77.jpg "Thí điểm cửa khẩu thông minh: Bước đột phá trong giao thương biên mậu")
.jpg "Cửa khẩu thông minh Móng Cái: Đòn bẩy thương mại biên mậu Việt - Trung")