Robot hình người đang bước vào giai đoạn sàng lọc, khi công nghệ phải chứng minh bằng doanh thu, năng suất và khả năng thương mại hóa, thay vì chỉ bằng những màn trình diễn.
Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) đang nâng cao tiêu chuẩn niêm yết công khai đối với các công ty khởi nghiệp robot hình người. Theo đó, các công ty sản xuất robot hình người phải vượt qua 3 tiêu chí trước khi IPO: Có nguồn doanh thu bền vững và các đơn đặt hàng thương mại; các khoản lỗ cần được thu hẹp; các công ty phải sở hữu công nghệ cốt lõi.
Cuộc đua phát triển robot hình người tại Trung Quốc đang nóng lên khi ngày càng nhiều startup gia nhập thị trường, được tiếp sức bởi dòng vốn lớn từ cả chính phủ và khu vực tư nhân. Cùng với đó, mức định giá tăng nhanh đang cho thấy kỳ vọng ngày càng lớn đối với một ngành công nghệ được xem là có tiềm năng trở thành động lực tăng trưởng mới.
Unitree, doanh nghiệp tiêu biểu của ngành, đã niêm yết tại Thượng Hải vào ngày 19/8/2026, thu về hơn 900 triệu USD, giá cổ phiếu tăng vọt 460%, sau đó giảm còn 1 nửa. Trong một bài phát biểu, nhà sáng lập Unitree Wang Xingxing đã thừa nhận việc thương mại hóa các sản phẩm robot biết nhảy múa vẫn còn cách xa thực tế nhiều năm nữa.
Đà tăng vốn cũng đi kèm những tín hiệu cho thấy thị trường đang đặt cược vào tương lai nhiều hơn là hiệu quả hiện tại. Ubtech, doanh nghiệp robot niêm yết tại Hồng Kông từ tháng 12/2023, chứng kiến giá cổ phiếu giảm hơn 40% từ đầu năm 2026. Trong nửa đầu năm nay, công ty vẫn ghi nhận khoản lỗ hoạt động 279 triệu nhân dân tệ.
Trung Quốc hiện có hơn 100 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực robot hình người, nằm trong chiến lược thúc đẩy “AI hiện thân” (embodied AI) ở quy mô quốc gia. Khái niệm này đã được đưa vào hai báo cáo công tác Chính phủ gần đây, cho thấy mức độ ưu tiên ngày càng cao của Trung Quốc đối với lĩnh vực mới nổi này.
Mức độ quan tâm gia tăng nhanh chóng đang kéo theo dòng vốn lớn đổ vào lĩnh vực này. Theo dữ liệu của Xiniu, trong quý II, vốn đầu tư vào ngành robot hình người tại Trung Quốc đạt 47,09 tỷ nhân dân tệ (6,95 tỷ USD), hơn gấp đôi quý I và tăng hơn 6 lần so với cùng kỳ năm trước.
Với Việt Nam, kinh nghiệm phát triển robot hình người ở Trung Quốc gợi mở một nguyên tắc: chính sách hỗ trợ ngành công nghiệp AI, robot nên gắn với năng lực công nghệ, bài toán ứng dụng và đầu ra thị trường, thay vì chỉ đo bằng số lượng startup, dự án hay số sản phẩm được sản xuất.
Nếu Trung Quốc đang bước vào giai đoạn sàng lọc sau cơn sốt AI, robot, thì Việt Nam có cơ hội quan sát trước để lựa chọn cách tham gia phù hợp: đi vào thị trường bằng năng lực thực, bài toán thực và giá trị thực, thay vì chạy theo một cuộc đua định giá.
Theo các chuyên gia, có thể hình dung thị trường robot hình người tại Việt Nam trong những năm tới theo ba giai đoạn: Doanh nghiệp Việt Nam đưa robot vào những công việc cụ thể để tăng năng suất, giảm chi phí và xử lý các vị trí khó tuyển dụng hoặc nguy hiểm.
Tiếp đến, doanh nghiệp tham gia sản xuất linh kiện, cảm biến, động cơ, bộ điều khiển, pin, chip, vật liệu và các module robot. Sau đó, những doanh nghiệp đủ năng lực có thể phát triển AI điều khiển robot, dữ liệu huấn luyện, mô hình Physical AI và robot chuyên dụng.
