Các doanh nghiệp ASEAN đang đẩy mạnh chiến lược đầu tư và tái cấu trúc chuỗi cung ứng ngay trong khu vực này.
Các doanh nghiệp tại Đông Nam Á dự kiến sẽ phân bổ tới 81% tổng chi tiêu vốn (CAPEX) vào khu vực châu Á trong ba năm tới, trong bối cảnh giới lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng lạc quan về triển vọng tăng trưởng của các thị trường trong khu vực.
Theo khảo sát The Business Times Insights, Asean Intelligence 2026, toàn bộ doanh nghiệp tham gia khảo sát đều cho biết có kế hoạch phân bổ nguồn vốn mới vào khu vực châu Á. Trong đó, ASEAN là điểm đến đầu tư được ưu tiên hàng đầu với 90% số doanh nghiệp lựa chọn, tiếp theo là thị trường nội địa (77%) và Trung Quốc (64%).
Khảo sát được thực hiện bởi công ty nghiên cứu thị trường Kantar theo đặt hàng của The Business Times, với sự tham gia của hơn 500 lãnh đạo doanh nghiệp tại sáu nền kinh tế ASEAN gồm Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam.
Ngược lại, các doanh nghiệp tỏ ra thận trọng hơn với thị trường Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Chỉ 31% số doanh nghiệp cho biết đang cân nhắc đầu tư vào Mỹ, trong khi tỷ lệ này đối với EU là 24%.
Trên phạm vi ASEAN, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là ưu tiên đầu tư hàng đầu, với 48% doanh nghiệp lựa chọn. Tiếp theo là mở rộng thị trường (44%) và đầu tư vào công nghệ thông tin cùng an ninh mạng (42%).
Ông Taimur Baig, Kinh tế trưởng của DBS, cùng chuyên gia kinh tế cấp cao Chua Han Teng nhận định ASEAN đang dần trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái phần cứng AI toàn cầu.
Theo các chuyên gia, khu vực này sẽ tiếp tục hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI trên toàn thế giới nhờ nhiều yếu tố thuận lợi như dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mạnh mẽ vào các trung tâm dữ liệu, hệ sinh thái nhà cung ứng phát triển sâu rộng và năng lực sản xuất chip ngày càng hoàn thiện.
Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất đang gia tăng hiện diện tại ASEAN. Có tới 8 trên 10 doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như hàng tiêu dùng - bán lẻ, y tế và dịch vụ tài chính cho biết họ “rất có khả năng” hoặc “khá có khả năng” sẽ chuyển thêm nhà cung cấp hoặc hoạt động sản xuất vào khu vực này trong giai đoạn từ nay đến năm 2028.
Ý định dịch chuyển mạnh mẽ nhất được ghi nhận tại các doanh nghiệp Việt Nam (95%), Indonesia (92%) và Philippines (83%). Trong khi đó, doanh nghiệp Singapore và Thái Lan thận trọng hơn, với tỷ lệ lần lượt là 68% và 67%.
Khi lựa chọn địa điểm đầu tư, các doanh nghiệp đặc biệt coi trọng các yếu tố như chất lượng cơ sở hạ tầng, mức độ thuận lợi trong môi trường kinh doanh, khả năng tiếp cận thị trường và tính bền vững của chuỗi cung ứng.
Mặc dù chi phí, thuế quan, chính sách ưu đãi và nguồn nhân lực vẫn là những yếu tố quan trọng, song các tiêu chí này được xếp sau câu hỏi cốt lõi: liệu thị trường được lựa chọn có thể hỗ trợ hoạt động sản xuất - kinh doanh một cách hiệu quả, ổn định và có khả năng mở rộng hay không.
Ông Brian Lee, chuyên gia kinh tế tại Maybank Securities, cho rằng khi doanh nghiệp chuyển từ mô hình sản xuất “đúng thời điểm” sang mô hình “dự phòng rủi ro”, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trở thành yếu tố then chốt.
“Các doanh nghiệp đã và đang tiếp tục đa dạng hóa cơ sở sản xuất sang nhiều quốc gia khác nhau. ASEAN là một trong những khu vực hưởng lợi từ xu hướng này, trong đó Malaysia và Việt Nam nổi lên là những điểm đến được hưởng lợi nhiều nhất”, ông Brian Lee nhận định.
Một trong những doanh nghiệp tiên phong là chuỗi bánh và cà phê cao cấp Paris Baguette của Hàn Quốc, gia nhập thị trường Đông Nam Á từ năm 2012 thông qua Singapore.
Hiện chuỗi này, thuộc sở hữu của tập đoàn SPC Group (Hàn Quốc), đã có 87 cửa hàng tại Singapore, Malaysia, Indonesia, Philippines, Việt Nam và Campuchia. Doanh nghiệp cũng dự kiến khai trương cửa hàng đầu tiên tại Lào trong thời gian tới.
Năm 2021, Paris Baguette đã mua hai khu đất tại Khu kinh tế đặc biệt Johor - Singapore. Doanh nghiệp này đang tận dụng hệ thống sản xuất quy mô lớn được xây dựng tại Johor để phục vụ cả thị trường Malaysia và Singapore, đồng thời tạo nền tảng cho chiến lược mở rộng sang các thị trường khu vực cũng như thị trường Halal.
Bà Hana Lee, Tổng Giám đốc Paris Baguette khu vực AMEA, cho biết: “Paris Baguette tiếp tục xem châu Á là khu vực tăng trưởng cốt lõi và cam kết đầu tư vào những thị trường có nhu cầu mạnh mẽ, bền vững. ASEAN giữ vai trò trung tâm trong chiến lược này.”
Theo Báo cáo Đầu tư ASEAN 2025 do Ban Thư ký ASEAN công bố, dòng vốn đầu tư nội khối ASEAN đã tăng từ 22 tỷ USD năm 2023 lên 31 tỷ USD trong năm 2024.
Khoản đầu tư nội khối này chiếm 13,9% tổng vốn FDI trị giá 226 tỷ USD của ASEAN trong năm ngoái, tăng đáng kể so với mức 10,9% của năm 2023.
Trong khi đó, Berli Jucker (BJC), doanh nghiệp vận hành chuỗi bán lẻ Big C tại Thái Lan, Lào và Campuchia gần đây đã hoàn tất thương vụ mua lại MM Mega Market Việt Nam từ công ty mẹ TCC với giá 720 triệu USD.
Dù Thái Lan vẫn là thị trường trọng điểm, tập đoàn hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất và bán lẻ tiêu dùng này đã xác định Việt Nam là động lực tăng trưởng quan trọng trong ba năm tới. Ở phạm vi rộng hơn, doanh nghiệp cũng nhìn thấy nhiều cơ hội phát triển tại Lào và Myanmar.
Đại diện Berli Jucker cho biết: “Việc mua lại MM Mega Market Việt Nam phản ánh tầm nhìn dài hạn của BJC trong việc xây dựng một nền tảng khu vực tích hợp, kết nối sản xuất, chuỗi cung ứng và hoạt động bán lẻ trên toàn Đông Nam Á.”
