Tại Gastech 2026, các nhà hoạch định chính sách Đông Nam Á kêu gọi cân bằng giữa mục tiêu giảm phát thải và nhu cầu đảm bảo nguồn năng lượng giá hợp lý trong bối cảnh nguồn cung LNG ngày càng chịu sức ép.
Các Bộ trưởng Năng lượng và lãnh đạo doanh nghiệp trong khu vực Đông Nam Á đã nhóm họp tại Bangkok để thảo luận về tình trạng giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tăng kéo dài do căng thẳng Trung Đông.
Tham vọng tăng trưởng và các mục tiêu khí hậu của Đông Nam Á đang đứng trước sức ép khi chi phí cung cấp năng lượng cho các nền kinh tế chuyển dịch sang trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tăng cao.
Trong ngày đầu tiên của Gastech 2026, một trong những hội nghị năng lượng lớn nhất thế giới, các nhà hoạch định chính sách kêu gọi cách tiếp cận thực tế hơn đối với các mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (net zero), đồng thời tăng cường hợp tác để bảo đảm nguồn cung LNG với mức giá phải chăng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nước láng giềng Đông Nam Á, nơi các kế hoạch công nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào sản xuất điện từ khí đốt.
An ninh năng lượng của khu vực Đông Nam Á đã bị tác động nghiêm trọng kể từ khi căng thẳng Trung Đông gia tăng vào cuối tháng 2/2026, khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt.
Theo ông Tengku Mohammad Taufik, Giám đốc điều hành của Petronas, tập đoàn năng lượng quốc doanh Malaysia, tình hình đang diễn biến hết sức phức tạp, khiến khoảng 1/5 nguồn cung khí đốt của thế giới bị thu hẹp, gián đoạn hoặc xáo trộn.
Nền kinh tế Singapore gần như hoàn toàn vận hành bằng khí tự nhiên, trong đó phần lớn được nhập khẩu từ Malaysia và Indonesia, hai quốc gia sản xuất khí đốt lớn nhất Đông Nam Á.
Trong khi đó, Thái Lan, nước chủ nhà của Gastech năm nay, cũng có các mỏ khí riêng nhưng trữ lượng đang suy giảm, khiến nước này ngày càng phụ thuộc vào nguồn khí nhập khẩu trong bối cảnh giá tăng vọt. Qatar, nhà cung cấp LNG chính cho Thái Lan, đã buộc phải đình chỉ hoạt động sản xuất LNG hồi đầu năm nay sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran.
Thái Lan đặt mục tiêu tăng 40% công suất tiếp nhận LNG, từ mức 19 triệu tấn mỗi năm hiện nay, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng mạnh. Nước này cũng hướng tới việc gia tăng nhập khẩu LNG và trở thành một trung tâm giao dịch LNG trong tương lai.
Do nguồn cung LNG từ Qatar bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các mối đe dọa đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, các nhà máy điện tại nhiều nền kinh tế châu Á đã phải đối mặt với tình trạng chậm trễ hoặc thiệt hại đối với những lô khí đã đặt mua trước. Điều này buộc họ phải chuyển sang thị trường giao ngay với mức giá đắt đỏ để bảo đảm nguồn năng lượng thiết yếu.
Một phân tích về hoạt động mua LNG được Bloomberg công bố hôm thứ Hai ước tính Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Thái Lan và Việt Nam đã phải chi thêm tổng cộng 7,4 tỷ USD cho LNG kể từ khi chiến sự tại Iran nổ ra, cao hơn gấp đôi so với chi phí của năm trước.
Một số chuyên gia cho rằng cú sốc giá có thể thúc đẩy nhiều quốc gia đẩy nhanh quá trình chuyển sang các nguồn năng lượng tái tạo có chi phí thấp hơn như điện mặt trời, điện gió và hydrogen.
Hiện nay, nguồn cung năng lượng, đặc biệt là khí tự nhiên, là một phần thiết yếu của quá trình phát triển trong ASEAN. Mặc dù đầu tư vào năng lượng tái tạo vẫn lớn hơn đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch, nhưng các chuyên gia đồng thuận rằng các quốc gia cần nâng cao nhận thức rằng không thể đặt hai nguồn năng lượng này đối lập với nhau.
Singapore, Thái Lan, Việt Nam và Malaysia đều ấn định năm 2050 là thời hạn đầy tham vọng để đạt phát thải ròng bằng 0. Tuy nhiên, các quốc gia này cũng đang đầu tư vào hàng loạt trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện khổng lồ, và nếu muốn đưa các trung tâm này vào vận hành nhanh chóng, họ sẽ cần một lượng lớn năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch.
Dù khí đốt vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng, bà Gan Siow Huang, Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao và Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore, cho rằng việc xây dựng lưới điện ASEAN sẽ mở ra hướng đi mới cho an ninh năng lượng của khu vực.
Theo đó, các nước Đông Nam Á có thể kết nối và chia sẻ nguồn điện, đặc biệt là điện từ năng lượng tái tạo, qua đó giảm chi phí, hạn chế lãng phí điện và cắt giảm phát thải, hướng tới một hệ thống năng lượng bền vững và an toàn hơn.
“Khả năng chống chịu về năng lượng là yếu tố then chốt, và không một quốc gia nào có thể tự mình đạt được điều đó. Trong ngắn hạn, chúng tôi hy vọng sẽ cùng các quốc gia ASEAN khác phát triển lưới điện ASEAN”, bà Huang nhấn mạnh.
