Các chuyến bay bị hủy, thiếu nhiên liệu, giá vé phà tăng cao do xung đột Trung Đông đã tác động tiêu cực đến ngành du lịch Đông Nam Á.
Theo các nhà phân tích, tác động đối với ngành du lịch của khu vực mới chỉ ở giai đoạn đầu và có thể còn trở nên nghiêm trọng hơn trong những tháng tới.
“Diễn biến từ đây có thể còn khó lường hơn nhiều. Chúng tôi đã thấy nhiều chuyến bay bị hoãn, các đoàn tour hủy lịch, tuyến phà bị tạm dừng, và các sự kiện hội họp, khen thưởng, hội nghị, triển lãm bị dời lịch”, ông Gary Bowerman, chuyên gia phân tích du lịch, nhận định.
Tác động rõ rệt nhất là việc các hãng hàng không buộc phải hủy chuyến do không phận Trung Đông bị gián đoạn. Theo dữ liệu của OAG, ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, đã có tới 22,9% số chuyến bay dự kiến của các hãng hàng không Đông Nam Á bị hủy.
Những gián đoạn này đã khiến mạng lưới bay toàn cầu rơi vào tình trạng hỗn loạn. Từ lâu, hành khách thường sử dụng các thành phố Trung Đông làm điểm trung chuyển để kết nối giữa châu Á với châu Âu và Bắc Mỹ. Các sân bay lớn tại khu vực Vùng Vịnh phục vụ khoảng một phần ba trong tổng số 125 triệu lượt hành khách di chuyển giữa châu Âu và châu Á.
Trong suốt tháng 3 và tháng 4, nhiều đường bay giữa Trung Đông và Đông Nam Á đã bị tạm ngừng do lo ngại an toàn, bao gồm các điểm đến như Dubai, Abu Dhabi, Doha và Jeddah.
Trong khi đó, giá nhiên liệu tăng vọt đã đẩy chi phí vận hành lên cao trên toàn khu vực. Tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay đã buộc các hãng hàng không tại Việt Nam và Philippines phải tạm ngừng một số chuyến bay.
Nhiên liệu Jet A-1, loại nhiên liệu hàng không phổ biến nhất thế giới đã tăng giá mạnh kể từ khi xung đột nổ ra. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế, giá nhiên liệu đã gần như tăng gấp đôi, từ khoảng 95 USD/thùng trước xung đột lên hơn 197 USD/thùng vào cuối tháng 3.
Ông Mayur Patel, phụ trách thương mại và quan hệ ngành khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại OAG nhận định, các hãng hàng không châu Á đã phải tự “gánh” khoảng 62% mức tăng chi phí nhiên liệu. Tuy nhiên, việc tăng phụ phí có thể khiến giá vé tại khu vực tăng khoảng 10 - 15%.
Mặc dù vậy, khủng hoảng cũng có thể mang lại một số lợi ích cho ngành hàng không và du lịch khu vực, khi mạng lưới bay truyền thống buộc phải tái cấu trúc.
Các sân bay lớn trong khu vực có thể thu hút thêm lưu lượng hành khách trung chuyển và nhu cầu bay thẳng, khi các hãng tránh các điểm trung chuyển tại Trung Đông.
Theo ông Patel, những sân bay có thể hưởng lợi gồm Changi (Singapore), Suvarnabhumi (Thái Lan) và sân bay quốc tế Kuala Lumpur, vốn đã tăng cường các tuyến bay tới các thành phố châu Âu như London và Paris.
Bà Hannah Pearson, Giám đốc công ty tư vấn du lịch Pear Anderson, nhận định: “Các hãng hàng không nội địa khó có thể ngay lập tức mở rộng đủ công suất để tận dụng cơ hội này, nhưng rõ ràng vẫn còn rất nhiều tiềm năng.”
Sân bay Changi đã ghi nhận nhiều hãng hàng không châu Âu như Air France, British Airways và Lufthansa mở thêm các chuyến bay thẳng đến Singapore do nhu cầu tăng cao. Tương tự, sân bay Kuala Lumpur cũng bổ sung thêm nhiều chuyến bay trực tiếp giữa thủ đô Malaysia và các thành phố châu Âu.
Không chỉ vậy, các tập đoàn đa quốc gia cũng đang điều chỉnh lộ trình công tác của nhân viên, ưu tiên quá cảnh qua Đông Nam Á thay vì Trung Đông.
Những thị trường phụ thuộc nhiều vào trung chuyển thay vì các chuyến bay thẳng, như một số khu vực tại Indonesia, Campuchia hay các điểm nghỉ dưỡng tại Thái Lan có thể sẽ chứng kiến lượng khách sụt giảm đáng kể.
Tuy nhiên, việc kết nối hàng không giữa Đông Nam Á và châu Âu bị gián đoạn cũng có thể thúc đẩy nhu cầu du lịch nội địa. “Du lịch nội địa và trong khu vực Đông Nam Á, cũng như giữa các nước như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, có thể sẽ tăng trưởng,” ông Bowerman cho biết.
Thời điểm xảy ra xung đột cũng không thuận lợi. Các kỳ nghỉ lễ lớn trong tháng 4 của một số nước trong khu vực có thể bị ảnh hưởng nếu nhu cầu du lịch suy giảm.
Kỳ nghỉ hè của học sinh Ấn Độ từ tháng 5 đến tháng 6 cũng có thể gây thêm áp lực nếu giá vé máy bay tăng cao khiến du khách e ngại.
Tuy vậy, ngành du lịch khu vực vẫn giữ tâm lý lạc quan. Khảo sát của Pear Anderson cho thấy 64% doanh nghiệp tin rằng dòng khách quốc tế có thể được chuyển hướng nhiều hơn sang Đông Nam Á.
Một ngành du lịch mang tính tự chủ cao hơn trong khu vực có thể trở thành “lá bài chiến lược” trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và kinh tế kéo dài.
Các chuyên gia cho biết, ngay cả trước khi xung đột xảy ra, Đông Nam Á đã dần trở nên ít phụ thuộc hơn vào các thị trường xa. Điều này có thể giúp khu vực giảm thiểu tác động từ những biến động ở các thị trường đường dài.
Dù vậy, các chuyên gia vẫn thận trọng. “Rất nhiều yếu tố còn phụ thuộc vào tâm lý người tiêu dùng, chi phí bay và khả năng cung ứng dịch vụ vận tải, du lịch,” ông Bowerman nói; đồng thời cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, áp lực lạm phát sẽ khiến người dân thắt chặt chi tiêu, từ đó trì hoãn kế hoạch du lịch.
“Nếu chiến sự tiếp diễn thêm một tuần, cuộc khủng hoảng nhiên liệu sẽ trở nên nghiêm trọng hơn. Khi đó, toàn bộ ngành du lịch sẽ phải điều chỉnh lại dự báo cho năm 2026,” ông nói.
