Du lịch Ninh Bình: Đưa văn hóa trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn

Với tư duy đổi mới, tỉnh đang tập trung nguồn lực để đưa du lịch văn hóa trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững và định vị thương hiệu địa phương trên bản đồ quốc tế.

Từ "di sản tĩnh" đến hệ sinh thái kinh tế văn hóa năng động

Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình không chỉ được mở rộng về địa lý mà còn tạo ra sự kết hợp hài hòa giữa nguồn lực, văn hóa, kinh tế, hạ tầng và hình thành hệ thống di sản, cảnh quan, làng nghề, đô thị du lịch vùng có quy mô, tầm vóc và sức cạnh tranh vượt trội.

Cũng sau sáp nhập, vùng đất Cố đô hơn nghìn năm lịch sử được tiếp thêm sức mạnh từ sự kết hợp 3 vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống với trên 5.000 di tích các loại, nổi bật là các quần thể văn hóa, tâm linh: Phủ Dầy, Đền Trần, đền Lảnh Giang, chùa Bái Đính, chùa Tam Chúc, chùa Long Đọi Sơn, chùa Phật Quang, chùa Địa Tạng Phi Lai, Nhà thờ đá Phát Diệm, Vương cung Thánh đường Phú Nhai...

Đây cũng là địa phương có hệ thống di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc với 40 di sản đã được công nhận, trong đó, di sản “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; có chuỗi lễ hội truyền thống phong phú, đặc sắc như: Lễ hội Hoa Lư, lễ hội Đền Trần, lễ hội Phủ Dầy, lễ hội chùa Bái Đính, lễ hội Tịch Điền, lễ hội đền Trần Thương, lễ hội Xuân Tam Chúc… và các loại hình nghệ thuật dân gian.

Cùng với đó là sự phong phú về văn hóa ẩm thực và hệ thống ngành nghề thủ công truyền thống dày đặc... góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa và sức hấp dẫn của du lịch địa phương.

Theo bà Nguyễn Hải Hà – GĐ Công ty CP Du lịch và Dịch vụ Truyền thông Quốc tế Hải Hà: Với nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển, thương hiệu "Du lịch Ninh Bình" ngày càng được khẳng định trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế. Hiện nay Ninh Bình có trên 70 khu, điểm du lịch đa dạng về loại hình và phong phú về trải nghiệm.

Trong đó, có nhiều khu du lịch tầm cỡ quốc gia và quốc tế như: Quần thể danh thắng Tràng An, Khu du lịch Tam Chúc, Khu du lịch tâm linh núi chùa Bái Đính, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, Vườn quốc gia Cúc Phương, Vườn quốc gia Xuân Thuỷ, Khu du lịch biển Thịnh Long…

Bên cạnh đó, tỉnh phát triển mạnh loại hình du lịch nghỉ dưỡng, du lịch thể thao cao cấp với các sân golf đạt chuẩn quốc tế; cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch cũng được đầu tư hiện đại, đồng bộ với 1.500 cơ sở lưu trú đang hoạt động, trong đó có 8 cơ sở 4-5 sao, 48 cơ sở 1-3 sao, cùng hàng trăm homestay, resort sinh thái, khu nghỉ dưỡng cao cấp.

Thời gian qua, đã có nhiều dự án lớn được triển khai và phát huy hiệu quả như: Dự án hạ tầng Khu du lịch sinh thái Tràng An; Tổ hợp du lịch tâm linh Tam Chúc; các khu nghỉ dưỡng cao cấp như: Emeralda, Vedana, Melia Vinpearl Phủ Lý, Legend Valley…

Đặc biệt, sự phát triển mạnh của mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và du lịch trải nghiệm văn hoá, làng nghề không chỉ mang lại sinh kế bền vững cho người dân mà còn góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống cho các địa phương. Tuy nhiên, trong tư duy phát triển mới, văn hóa không còn là những hiện vật nằm trong bảo tàng hay những lễ hội chỉ diễn ra theo mùa vụ. Tỉnh đã xác định văn hóa phải là "nguồn lực nội sinh", là mạch máu chảy trong mọi hoạt động kinh tế.

Việc phát triển cụm ngành kinh tế văn hóa tại đây được thực hiện dựa trên sự kết nối đa chiều. Không chỉ có du lịch, Ninh Bình đang hình thành các chuỗi giá trị bao gồm: nghệ thuật biểu diễn, thủ công mỹ nghệ, điện ảnh và ẩm thực di sản. Những không gian văn hóa như Phố cổ Hoa Lư hay các show diễn thực cảnh đã minh chứng cho việc văn hóa có thể tạo ra doanh thu trực tiếp, giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương và thúc đẩy các ngành dịch vụ phụ trợ phát triển.

Tầm nhìn cho tương lai

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn, Ninh Bình đang triển khai những bước đi đột phá mang tính chiến lược. Ông Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch tỉnh cho biết, mục tiêu đến năm 2025, tỉnh phấn đấu đón trên 19,4 triệu lượt khách, với doanh thu ước đạt hơn 21.000 tỷ đồng. Những con số này không chỉ là chỉ tiêu tăng trưởng mà còn phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ, đóng góp lớn vào GRDP của tỉnh.

Tầm nhìn của Ninh Bình không dừng lại ở những con số khách tham quan đơn thuần. Tỉnh đang tiến hành cơ cấu lại hệ sinh thái sản phẩm du lịch theo hướng chuyên sâu, chất lượng cao và gắn liền với công nghiệp văn hóa. Việc phát triển các show diễn thực cảnh, lễ hội ánh sáng, và hội chợ quốc tế đang được đẩy mạnh để tạo ra những giá trị gia tăng mới.

Đặc biệt, chiến lược xây dựng Ninh Bình trở thành "điểm đến phim trường quốc gia" và thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào lĩnh vực giải trí cao cấp sẽ giúp tỉnh thoát khỏi "vùng trũng" của du lịch giá rẻ, hướng tới phân khúc khách hàng cao cấp và bền vững.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như chuyển đổi số, số hóa di tích, thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) được xem là mũi nhọn để bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong thời đại mới. Đây là cầu nối để giới thiệu bản sắc Cố đô đến với thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế một cách sinh động nhất.

Hướng tới năm 2030, Ninh Bình phấn đấu trở thành trung tâm du lịch di sản, sinh thái và văn hóa hàng đầu của Việt Nam, nơi công nghiệp văn hóa và du lịch đóng góp khoảng 10% GRDP mỗi năm. Khát vọng lớn lao nhất chính là xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương – một Đô thị di sản thiên niên kỷ, sở hữu hệ sinh thái sáng tạo hàng đầu và trở thành đô thị sáng tạo toàn cầu được UNESCO công nhận. Với sự hòa quyện giữa giá trị truyền thống và tư duy kinh tế hiện đại, Ninh Bình đang tự tin vững bước trên hành trình khẳng định vị thế của mình trong kỷ nguyên mới.