Thị trường chuyển từ kỳ vọng giảm lãi suất sang khả năng Fed tăng lãi suất, tạo thêm áp lực lên đồng VND và doanh nghiệp.
Thị trường tài chính toàn cầu đang hướng sự chú ý tới hai sự kiện có thể định hình lại kỳ vọng về chính sách tiền tệ của FED: số liệu lạm phát (CPI) tháng 5 công bố ngày 10/6 và cuộc họp Fed vào ngày 16-17/6. Ở đó, xu hướng thắt chặt tiền tệ của Fed đang xóa dần kịch bản đồng USD suy yếu mà thị trường kỳ vọng hồi đầu năm nay, qua đó gây áp lực tăng tỷ giá USD/VND.
Theo công cụ CME FedWatch, xác suất Fed giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 16 và 17/6/2026 đạt 98,4%. Do đó, trọng tâm sẽ dồn về số liệu CPI tháng 5. Theo dự báo của EY, CPI của Mỹ có thể vượt 4% trong tháng 5, và CPI cơ bản tiến gần 3% nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài. Một con số vượt 4% sẽ củng cố lập trường diều hâu của Fed, giữ chỉ số USD (DXY) ở vùng cao và tiếp tục thử thách dư địa điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước.
Tâm lý trên thị trường cổ phiếu hiện vẫn vững. Chốt phiên 1/6, chỉ số S&P 500 đóng cửa ở mức kỷ lục 7.599,96 điểm, được hỗ trợ bởi nhóm công nghệ. Tuy vậy, thị trường trái phiếu phản ánh kỳ vọng dịch chuyển theo hướng diều hâu rõ hơn: sau báo cáo CPI tháng 4, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,45% và kỳ hạn 2 năm vượt 3,98%. Thị trường đang kỳ vọng FED sẽ tăng lãi suất vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, thay vì cắt giảm lãi suất như dự báo trước đó.
Nguồn cơn của lập trường thận trọng nằm ở dữ liệu lạm phát gần nhất. CPI Mỹ tháng 4 tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ tháng 5/2023, theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS). So với tháng trước đó, chỉ số này tăng 0,6%. CPI cơ bản tháng 4, loại trừ thực phẩm và năng lượng, tăng 0,4% theo tháng và 2,8% theo năm, đều cao hơn dự báo và vẫn nằm xa mục tiêu 2% của Fed.
Năng lượng là động lực chính. Giá năng lượng tháng 4 ở Mỹ tăng 17,9% so với cùng kỳ, trong đó giá xăng tăng 28,4%, phản ánh tác động trực tiếp từ xung đột Trung Đông. Trước thời điểm căng thẳng leo thang cuối tháng 2, lạm phát Mỹ đã hạ về 2,4%.
Ông Mark Hamrick và các chuyên gia phân tích của Bankrate nhận định Fed dưới thời tân Chủ tịch FED Kevin Warsh đang ở vào thế khó vì không thể bỏ qua một tỷ lệ lạm phát đang quay đầu tiến về mốc 4%.
Tại cuộc họp ngày 28 và 29/4, Fed giữ nguyên lãi suất điều hành trong vùng 3,5-3,75%, lần giữ nguyên thứ ba liên tiếp. Đáng chú ý là mức độ chia rẽ trong nội bộ: Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu theo tỷ lệ 8 thuận, 4 chống, số phiếu phản đối nhiều nhất kể từ tháng 10/1992. Đây cũng là cuộc họp cuối cùng do ông Jerome Powell chủ trì trước khi ông Kevin Warsh tiếp quản vị trí Chủ tịch Fed sau một quá trình lựa chọn kéo dài.
Biên bản cuộc họp tháng 4, công bố ngày 20/5, cho thấy phần lớn quan chức Fed dự kiến sẽ cần tăng lãi suất nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục đẩy lạm phát lên cao. Các thành viên FOMC còn bất đồng về thời gian tác động của xung đột Trung Đông và về việc liệu tuyên bố sau họp có nên tiếp tục nghiêng về khả năng cắt giảm hay không.
Đầu năm 2026, đồng thuận thị trường nghiêng về kịch bản đồng USD tiếp tục yếu đi khi Fed bước vào chu kỳ nới lỏng tiền tệ. Trong năm 2025, chỉ số DXY đã giảm khoảng 8-10%, mức mạnh nhất trong nhiều năm, theo dữ liệu Bloomberg. Trên cơ sở đó, nhiều tổ chức dự báo DXY về vùng 96 - 97 điểm trong năm 2026, qua đó tạo dư địa cho Việt Nam điều hành tỷ giá linh hoạt hơn.
Giá dầu tăng mạnh từ cuối tháng 2 đã đảo ngược cục diện này. Tâm lý phòng vệ rủi ro đẩy dòng vốn toàn cầu trú ẩn vào USD và trái phiếu kho bạc Mỹ, kéo DXY phục hồi lên vùng 99 đến 100 điểm. Một đồng bạc xanh mạnh hơn cùng với Fed neo lãi suất ở vùng cao làm gia tăng sức ép lên tỷ giá trong nước.
Ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh Tiền tệ Ngân hàng UOB Việt Nam, từng dự báo DXY giảm dần về 97,6 điểm trong quý III và 96,7 điểm trong quý IV năm 2026. Tuy nhiên, kịch bản đồng USD yếu này đang bị thách thức khi xung đột tại Trung Đông kéo dài và Fed giữ thái độ kiên định với lạm phát. Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc AFA Capital, cho rằng dù môi trường quốc tế có lúc thuận lợi, tỷ giá USD/VND nhiều khả năng chỉ ổn định hơn chứ khó giảm mạnh.
