FED được cho là sẽ thi hành chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, kéo theo khả năng đồng USD tiếp tục tăng giá và lãi suất duy trì ở mức cao.
Việc ông Kevin Warsh trở thành tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đang làm gia tăng kỳ vọng về một giai đoạn điều hành chính sách tiền tệ thắt chặt hơn. Nổi tiếng với quan điểm quyết liệt trong kiểm soát lạm phát, ông Warsh từng chỉ trích FED duy trì chính sách quá nới lỏng sau đại dịch COVID-19 và được đánh giá có lập trường “diều hâu” hơn so với ông Jerome Powell.
FED có lãnh đạo mới trong bối cảnh kinh tế Mỹ đối mặt lạm phát tăng trở lại, giá năng lượng leo thang và áp lực chính trị lớn từ Nhà Trắng về chính sách lãi suất. Thị trường hiện theo dõi sát liệu ông có duy trì tính độc lập của FED hay sẽ phối hợp chặt hơn với chương trình kinh tế của Tổng thống Donald Trump.
Theo các nhà đầu tư phố Wall, đồng USD, vốn bị “mắc kẹt” trong biên độ dao động hẹp suốt thời gian dài, có thể bước vào chu kỳ tăng giá mới khi FED chuyển trọng tâm sang đối phó với áp lực lạm phát gia tăng trở lại.
Ông Thierry Wizman, chiến lược gia ngoại hối và lãi suất toàn cầu tại Macquarie Group nhận định: “Nếu giá dầu duy trì ở mức cao và FED tiếp tục phát tín hiệu thắt chặt chính sách tiền tệ, đồng USD nhiều khả năng sẽ còn tăng giá mạnh hơn nữa”.
Làn sóng bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ đã đẩy lợi suất tăng mạnh, qua đó khiến đồng USD hấp dẫn hơn nhờ mang lại mức sinh lời cao hơn cho nhà đầu tư. Đồng thời, thị trường cũng lo ngại giá dầu leo thang do xung đột Trung Đông có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, buộc FED phải duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn.
Lợi suất trái phiếu tại nhiều nền kinh tế lớn ở châu Âu và châu Á cũng đồng loạt tăng theo đà biến động của thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, đồng USD vẫn giữ lợi thế đáng kể bởi đây là đồng tiền chủ đạo trong giao dịch dầu mỏ quốc tế. Điều đó khiến dòng tiền quốc tế tiếp tục tìm đến tài sản định giá bằng USD, qua đó củng cố sức mạnh của đồng bạc xanh trước các đồng tiền đối thủ.
Đối với các nền kinh tế xuất khẩu lớn như Việt Nam, việc đồng USD tăng giá, lạm phát toàn cầu dai dẳng và FED theo đuổi chính sách tiền tệ thắt chặt sẽ tạo ra cả cơ hội lẫn sức ép lớn, nhưng nhìn tổng thể rủi ro ngắn hạn có xu hướng nhiều hơn.
Về ngắn hạn, đồng USD mạnh lên có thể mang lại một số lợi thế cho hoạt động xuất khẩu. Khi VND mất giá tương đối so với USD, hàng hóa Việt Nam trở nên cạnh tranh hơn tại các thị trường lớn như Mỹ. Những ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, thủy sản hay điện tử... có thể hưởng lợi nhất định về doanh thu quy đổi.
Tuy nhiên, lợi ích này không hoàn toàn bền vững bởi nền sản xuất xuất khẩu của Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu. Đồng USD tăng kéo theo chi phí đầu vào, logistics và năng lượng gia tăng, khiến biên lợi nhuận doanh nghiệp bị thu hẹp. Trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao, nguy cơ “nhập khẩu lạm phát” cũng trở nên rõ rệt hơn đối với nền kinh tế.
Khi lợi suất tài sản tại Mỹ hấp dẫn hơn, dòng vốn quốc tế có xu hướng quay trở lại các thị trường an toàn, gây sức ép lên tỷ giá và thị trường tài chính tại các nền kinh tế mới nổi. Với Việt Nam, điều này có thể khiến chi phí huy động vốn quốc tế tăng lên, đồng thời hạn chế dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng.
Đáng chú ý, chính sách tiền tệ thắt chặt tại Mỹ và châu Âu còn có thể làm suy yếu sức cầu tiêu dùng toàn cầu. Đây là yếu tố đặc biệt nhạy cảm đối với Việt Nam khi nhiều ngành xuất khẩu chủ lực phụ thuộc vào nhu cầu hàng hóa không thiết yếu từ các thị trường phát triển.
Dù vậy, trong trung và dài hạn, Việt Nam vẫn sở hữu nhiều lợi thế như vị trí trong chuỗi cung ứng khu vực, dòng vốn FDI dịch chuyển và nền tảng xuất khẩu đa dạng. Nếu duy trì được ổn định vĩ mô, kiểm soát tốt lạm phát và tỷ giá, Việt Nam vẫn có cơ hội củng cố vai trò trung tâm sản xuất, xuất khẩu của ASEAN trong giai đoạn tái cấu trúc kinh tế toàn cầu.
