Gỡ nút thắt thể chế để mở đường tăng trưởng

Việc Chính phủ ban hành đồng loạt 8 nghị quyết về cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh đang tạo ra một đợt thay đổi đáng chú ý trong môi trường kinh doanh. Động thái này được xem như một bước đi mạnh mẽ, mở ra không gian phát triển mới cho cộng đồng doanh nghiệp.

Theo đó, tổng cộng 184 thủ tục hành chính đã được bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp về địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa. Đáng chú ý, có tới 890 điều kiện kinh doanh bị loại bỏ và 4 điều kiện được điều chỉnh theo hướng đơn giản hơn.

Không chỉ dừng ở cấp Chính phủ, nhiều bộ, ngành cũng đồng loạt rà soát, cắt giảm các thủ tục chồng chéo. Từ đầu năm 2026 đến nay, Bộ Xây dựng đã liên tục tinh gọn quy định trong các lĩnh vực như quy hoạch, nhà ở, đầu tư xây dựng. Việc số hóa toàn diện hồ sơ hay lược bỏ các bước xác nhận không cần thiết đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục.

Trong lĩnh vực nhà ở xã hội, việc bỏ yêu cầu xác nhận tình trạng nhà ở đối với người đã có dữ liệu định danh mức độ 2 đã giúp thời gian giải quyết hồ sơ chỉ còn khoảng 2/3 so với trước. Một số thủ tục nghiệm thu công trình cũng được bãi bỏ hoặc phân cấp về địa phương, góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Bình luận về nội dung này, chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng – Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM cho rằng, việc cắt giảm thủ tục hành chính trên diện rộng có tác động trực tiếp đến chi phí và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Theo ông, nếu chi phí tuân thủ và thời gian xử lý thủ tục giảm khoảng 50%, một dự án quy mô 1.000 tỉ đồng có thể tiết kiệm hàng chục tỉ đồng chi phí cơ hội, đồng thời giúp dòng tiền quay vòng sớm hơn.

Ở quy mô toàn nền kinh tế, hiệu ứng này có thể tương đương mức tăng thêm 0,5 - 1 điểm phần trăm GDP thông qua cải thiện năng suất tổng hợp. Ông dẫn chứng, trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, trước đây một dự án điện gió có thể mất 2 - 3 năm để hoàn tất thủ tục, nhưng khi quy trình được rút gọn, thời gian triển khai có thể giảm xuống còn 12 - 18 tháng, qua đó giúp tiết kiệm đáng kể chi phí tài chính.

Đồng quan điểm, PGS TS Đinh Xuân Thảo – Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu lập pháp của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, cải cách lần này tác động trực tiếp đến “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, đó là thể chế. Theo ông, thể chế không chỉ là luật mà còn bao gồm các văn bản dưới luật, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.

Khi những rào cản này được tháo gỡ, môi trường kinh doanh sẽ trở nên thông thoáng hơn. Ông cũng lưu ý, ngay cả những chi tiết như thủ tục nhập cảnh nhanh gọn tại sân bay cũng có thể tạo ấn tượng tốt và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp nước ngoài.

Cải cách thủ tục hành chính vì vậy không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp mà còn góp phần cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện để huy động các nguồn lực cho phát triển kinh tế.

Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu dịch chuyển nhanh, việc rút ngắn thời gian xử lý thủ tục được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút đầu tư.