TP Hải Phòng đang đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng dự án khu vực chung cư cũ xuống cấp, đồng thời xây dựng lộ trình cải tạo, tái thiết không gian đô thị theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững.
Một trong những dự án trọng điểm đang được TP Hải Phòng tập trung thực hiện là Dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật tại khu vực chung cư cũ Vạn Mỹ và 311 Đà Nẵng, với tổng mức đầu tư hơn 583 tỷ đồng, triển khai trên diện tích gần 10 ha, trong giai đoạn 2023 – 2027.
Gỡ vướng để đẩy nhanh tiến độ
Thay thế 16 lô nhà chung cư cũ xuống cấp, lụp xụp, khu vực này sẽ được đầu tư xây dựng hoàn chỉnh hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư với diện tích khoảng 4,5 ha. Trong đó, bố trí 267 lô đất để phục vụ tái định cư tại chỗ và nhu cầu tái định cư cho các dự án; khu đất sạch đưa vào đấu giá, tăng thu ngân sách và dành 1,2 ha xây dựng các hạng mục công trình công cộng, hệ thống vườn hoa cây xanh, điện chiếu sáng đồng bộ… Dự án cũng góp phần nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, cải thiện điều kiện sống và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực trung tâm TP Hải Phòng.
Để triển khai dự án, địa phương phải thực hiện công tác giải phóng mặt bằng đối với 2.038 hộ dân và 10 tổ chức. Trong đó, 1.522 hộ sinh sống tại 16 lô nhà chung cư cũ, 415 hộ lấn chiếm đất khuôn viên giữa các lô nhà và 101 hộ đất ở riêng lẻ.
Tính đến ngày 29/5/2026, đã có 1 tổ chức và 858 hộ dân đồng thuận, chấp hành nhận tiền bồi thường hỗ trợ và ký cam kết bàn giao mặt bằng cho dự án. Hiện còn 9 tổ chức và 1.180 hộ dân chưa nhận tiền, chưa bàn giao mặt bằng. Trong số đó, 287/1.180 hộ và 3 tổ chức đã được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ; 893 hộ và 6 tổ chức còn lại chưa được phê duyệt phương án.
Theo Ban Quản lý dự án khu vực Ngô Quyền, hai khó khăn lớn nhất hiện nay trong công tác giải phóng mặt bằng là việc vận động các hộ sử dụng đất khuôn viên chung cư đồng thuận di dời, bàn giao mặt bằng và bài toán bố trí tái định cư cho người dân thuộc diện di dời.
Trước các vướng mắc trên, phường Ngô Quyền đang nghiên cứu, tham vấn ý kiến các ngành liên quan trên cơ sở quy định của pháp luật để có đề xuất, kiến nghị báo cáo UBND thành phố có giải pháp tháo gỡ. Mặt khác, phường đang tích cực triển khai các quy trình thu hồi đất. Đối với 6 tổ chức, 893 hộ chưa phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, phường tiếp tục thực hiện kiểm kê đối với 108 hộ và hoàn thành lập, công khai phương án bồi thường, hỗ trợ đối với 785 hộ dân, 6 tổ chức. Đồng thời, tập trung tuyên truyền, vận động các hộ dân đồng thuận, bàn giao mặt bằng, bảo đảm tiến độ chi trả kinh phí bồi thường hỗ trợ, giải ngân 200 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026 bố trí cho giải phóng mặt bằng dự án.
Trước đó, ngày 15/5, phường Ngô Quyền cũng tổ chức bốc thăm nhận đất tái định cư cho các hộ gia đình, cá nhân có đất thu hồi, thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật tại khu vực các chung cư cũ Vạn Mỹ và 311 Đà Nẵng. Có 36 hộ dân đủ điều kiện xét duyệt tham gia bốc thăm nhận đất tái định cư. Trong đó, có 25 suất tái định cư hộ chính, 1 suất đất ở có thu tiền sử dụng đất hộ chính và 10 suất đất ở có thu tiền sử dụng đất hộ phụ. Các hộ bốc thăm xác định vị trí giao đất theo từng nhóm. Thứ tự bốc thăm được xác định theo thời gian bàn giao mặt bằng.
Việc bố trí tái định cư, giao đất ở có thu tiền bảo đảm tính công khai, minh bạch, công bằng và khách quan. Trong đó, ưu tiên hộ có đất thu hồi là người có công với cách mạng được bốc thăm vào vị trí nhóm cao hơn 1 mức.
Tái thiết không gian sống cho đô thị hiện đại
Với TP Hải Phòng, các khu nhà tập thể, chung cư cũ là dấu ấn của một thời kỳ phát triển, gắn liền với tuổi thơ và ký ức của nhiều thế hệ người dân thành phố. Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ sử dụng, phần lớn các công trình đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn đáp ứng yêu cầu về an toàn, chất lượng sống và tiêu chuẩn hạ tầng của một đô thị hiện đại. Trong bối cảnh TP Hải Phòng đang đẩy mạnh chỉnh trang, nâng cấp không gian đô thị, việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời tạo dư địa cho phát triển đô thị văn minh, hiện đại và bền vững.
Trước yêu cầu đó, UBND TP Hải Phòng đã chỉ đạo Sở Xây dựng khẩn trương hoàn thiện Kế hoạch tổng thể cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 2026 – 2030, với mục tiêu di dời gần 7.000 hộ dân tại 177 chung cư cũ.
Theo Sở Xây dựng Hải Phòng, trên địa bàn TP Hải Phòng hiện có 177 chung cư cũ. Trong đó, khu vực phía đông có 148 chung cư, khu vực phía tây có 29 chung cư. Phần lớn công trình xây dựng trong giai đoạn 1960 - 1985, đến nay đã xuống cấp. Trong 177 chung cư, có 66 chung cư kiểm định cấp độ D, 7 chung cư cấp B, 58 chung cư cấp C và 46 chung cư chưa được kiểm định chất lượng.
Trong giai đoạn 2026 - 2028, TP Hải Phòng dự kiến ưu tiên xử lý các công trình nguy hiểm cấp độ D. Cụ thể, 66 tòa chung cư với khoảng 2.200 căn hộ sẽ giải quyết được chỗ ở cho người dân. Tiếp đó là khoảng 190 căn hộ thuộc các công trình cấp độ B và C bị hư hỏng nặng. Giai đoạn 2028 - 2030, TP Hải Phòng tiếp tục xử lý các chung cư cấp độ B, C và 46 công trình chưa được kiểm định, tương ứng khoảng 2.570 căn hộ. Nguồn quỹ nhà tái định cư được xác định từ các dự án nhà ở xã hội đang và sẽ triển khai trên địa bàn TP Hải Phòng.
Mục tiêu trước mắt là hoàn thành tháo dỡ 37 tòa chung cư nguy hiểm tại Đồng Quốc Bình, Vạn Mỹ và Bình Minh và hoàn tất kiểm định 46 công trình còn lại. Về chính sách hỗ trợ, người dân thuộc diện di dời sẽ được bồi thường theo quy định và được đăng ký mua hoặc thuê nhà ở xã hội.
Ngoài ra, TP Hải Phòng cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội trọng điểm như Tổng kho 3 Lạc Viên, Đồng Hòa. Đồng thời, đề nghị Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai các gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở.
Đáng chú ý, đối với quỹ đất sau tháo dỡ các chung cư cũ, thay vì tiếp tục xây dựng các tòa cao tầng thương mại gây áp lực lên hệ thống giao thông, TP Hải Phòng quyết định chuyển đổi một phần diện tích của nhiều chung cư cũ thành trường học, công viên cây xanh, bãi đỗ xe... bổ sung hạ tầng cho khu vực trung tâm.
Theo ông Đỗ Hữu Huỳnh - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Hải Phòng, việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ không chỉ giải quyết bài toán an toàn nhà ở mà còn mở ra cơ hội tái thiết không gian đô thị theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, hiện thực hóa mục tiêu đưa Hải Phòng trở một “đô thị thông minh, thành phố đáng sống”, xứng đáng là một cực tăng trưởng năng động của đất nước.
