Trước những đòi hỏi trong bối cảnh mới, không ít ý kiến cho rằng, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về đầu tư nước ngoài (FDI) được cho là vấn đề cấp thiết nhằm bảo đảm kết hợp chặt chẽ an ninh với kinh tế - xã hội và đối ngoại.
Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 08/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn FDI tiếp tục đặt ra nhiệm vụ trọng tâm hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh nhằm quản lý, thu hút vốn FDI tại Việt Nam trong kỷ nguyên mới bảo đảm kết hợp chặt chẽ giữa an ninh với kinh tế - xã hội, đối ngoại.
Theo thống kê của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, tổng vốn FDI vào Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt 40,63 tỷ USD, tăng kỷ lục 55,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn FDI thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12% và là mức cao nhất trong 5 năm qua.
Lũy kế đến ngày 31/8/2026, cả nước có 47.793 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký trên 561,6 tỷ USD. Vốn thực hiện lũy kế đạt 367,45 tỷ USD, tương đương 65,4% tổng vốn đăng ký.
Nhìn vào số liệu thống kê đã nêu có thể thấy, Việt Nam tiếp tục là điểm đến quan trọng của dòng vốn đầu tư quốc tế, song sau nhiều thập kỷ thu hút và triển khai các dự án FDI, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là thu hút thêm vốn mà phải nâng cao chất lượng dòng vốn, hướng tới công nghệ cao, công nghệ xanh, quản trị hiện đại và tăng kết nối với doanh nghiệp trong nước.
Phát biểu tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Hoàn thiện chính sách, pháp luật về quản lý, thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong kỷ nguyên mới bảo đảm kết hợp chặt chẽ giữa an ninh với kinh tế - xã hội, đối ngoại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng” mới đây, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước trong suốt quá trình đổi mới và hội nhập.
Theo Thứ trưởng, khu vực FDI đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, góp phần bổ sung nguồn lực đầu tư, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với khu vực này cũng thay đổi. Vấn đề quan trọng không còn chỉ là thu hút được bao nhiêu vốn FDI, mà là thu hút như thế nào, vào lĩnh vực nào, tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế và đóng góp ra sao cho năng lực tự chủ quốc gia.
Tinh thần này gắn với Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
“Định hướng cốt lõi là Việt Nam không thu hút FDI bằng mọi giá mà ưu tiên chọn lọc theo chất lượng, hiệu quả, công nghệ và tiêu chí bảo vệ môi trường; lấy củng cố nội lực, giữ vững độc lập, tự chủ và bảo đảm an ninh kinh tế làm nền tảng cho hội nhập”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương khẳng định.
Định hướng xây dựng chính sách, pháp luật về thu hút FDI trong bối cảnh mới, chỉ ra những tồn tại, bất cập đang hiện hữu, Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên, Giám đốc Học viện An ninh cho rằng, cần nhận diện đầy đủ các nguy cơ, thách thức và rủi ro chiến lược đối với an ninh, lợi ích quốc gia trong hoạt động thu hút, quản lý FDI tại Việt Nam.
Theo Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên, chính sách và pháp luật về thu hút, quản lý FDI cần được hoàn thiện theo hướng quản trị rủi ro, kiến tạo phát triển, đồng thời xây dựng cơ chế và bộ tiêu chí thẩm định, đánh giá tổng hợp các dự án FDI trên nhiều phương diện, gồm kinh tế, xã hội, công nghệ, môi trường, an ninh và quốc phòng.
Từ đó, giúp giảm nguy cơ về lợi dụng hợp tác đầu tư để tác động đến chính sách, pháp luật, thu thập thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước hoặc hình thành sự phụ thuộc vào công nghệ, vốn và nguồn nhân lực nước ngoài trong một số ngành, lĩnh vực then chốt.
“Việt Nam cũng có thể nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về quản lý, sàng lọc và giám sát đầu tư nước ngoài gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, từ đó lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với điều kiện và định hướng phát triển của Việt Nam”, Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên đề xuất.
Còn theo TS Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (NIEF), Bộ Tài chính, Việt Nam vẫn cần thu hút một lượng vốn FDI lớn phục vụ phát triển, nhưng chất lượng phải cao hơn. Chính sách cần chuyển từ “thu hút thêm” sang “chọn đúng”, triển khai nhanh, lan tỏa tốt, giảm phát thải.
Đồng quan điểm, một số chuyên gia cũng cho hay, để thu hẹp khoảng cách giữa khu vực FDI và nền kinh tế nội địa, trọng tâm chính sách cần chuyển từ thu hút FDI đơn thuần sang nâng cao chất lượng liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp nội địa theo một thể chế luật hóa từ Chính phủ; gắn thu hút FDI với việc tạo cơ hội tham gia chuỗi cung ứng và chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa nội địa.
-445e20cd49aee48cc2727685b6c06b55.jpg "Từ thu hút FDI đến bài toán làm chủ công nghệ")
