Không còn dựa dẫm vào 'nguồn tài nguyên nâu' từ hầm mỏ, Quảng Ninh đang vươn mình trở thành cực tăng trưởng phía Bắc nhờ những bước đi táo bạo trong việc giải phóng nguồn lực tư nhân.
Bằng cách biến mình thành một 'phòng thí nghiệm' cho các mô hình hợp tác công - tư (PPP) và liên tục giữ vững ngôi vương PCI, Đất Mỏ đã khẳng định một triết lý nhất quán: Kinh tế tư nhân không chỉ là thành phần bổ trợ, mà chính là đòn bẩy chiến lược đưa tỉnh bứt phá mọi giới hạn về hạ tầng và dịch vụ.
.jpg)
Lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư nhân
Trong nhiều thập kỷ, hạ tầng giao thông luôn là "nút thắt cổ chai" đối với sự phát triển của nhiều địa phương. Tuy nhiên, Quảng Ninh đã giải bài toán này bằng một công thức táo bạo: "Một đồng vốn ngân sách mồi, huy động 8-9 đồng vốn tự nhân". Đây chính là đòn bẩy mạnh mẽ nhất giúp tỉnh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông không tưởng chỉ trong vòng chưa đầy một thập kỷ.
Quảng Ninh là địa phương duy nhất tại Việt Nam sở hữu trọn vẹn "bộ sưu tập" hạ tầng giao thông không vận, thủy vận và bộ vận quy mô quốc tế hoàn toàn từ nguồn vốn tư nhân hoặc xã hội hóa. Sân bay quốc tế Vân Đồn – sân bay tư nhân đầu tiên của cả nước – không chỉ là một công trình giao thông, mà còn là biểu tượng cho niềm tin của nhà đầu tư vào cơ chế của tỉnh. Tiếp đó, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long và hệ thống cao tốc chạy dọc tỉnh từ Hải Phòng đến Móng Cái đã tạo nên một hành lang kinh tế thông suốt, kết nối trực tiếp thị trường nội địa với thị trường tỷ dân Trung Quốc.
Việc các tập đoàn lớn như Sun Group, Vingroup hay Thành Công liên tục rót hàng tỷ USD vào Quảng Ninh không chỉ đến từ tiềm năng du lịch, mà còn từ sự minh bạch trong quy hoạch. Tỉnh đã thuê các đơn vị tư vấn hàng đầu thế giới như McKinsey, BCG để lập quy hoạch chiến lược dài hạn. Điều này tạo ra một "sân chơi" công bằng, nơi các doanh nghiệp tư nhân nhìn thấy lộ trình phát triển rõ ràng, từ đó yên tâm dồn toàn lực đầu tư vào những dự án mang tính xoay chuyển cục diện.
Tuy nhiên, hạ tầng hiện đại mới chỉ là "phần cứng"; để cỗ máy kinh tế tư nhân thực sự vận hành hết công suất, Quảng Ninh hiểu rằng cần có một "hệ điều hành" cơ chế đủ mạnh và linh hoạt. Không dừng lại ở những thành công đã đạt được, tỉnh tiếp tục cụ thể hóa cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp bằng những bước đi quyết liệt hơn trong giai đoạn mới.
Minh chứng rõ nét nhất cho quyết tâm này là việc Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 05/NQ-TU về phương hướng nhiệm vụ năm 2026. Trong đó triển khai các chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh, như hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn về thủ tục hành chính, sử dụng nguồn lực đầu tư; hỗ trợ doanh nghiệp tái cấu trúc, nâng cao năng lực công nghệ, đổi mới trong phương thức sản xuất kinh doanh. Trong đó, động viên khuyến khích hỗ trợ khởi nghiệp... Mục tiêu là phát triển khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng hàng đầu của nền kinh tế địa phương.
Từ tư duy "cấp phép" sang "phục vụ"
Nếu hạ tầng là "phần cứng" thì cơ chế chính sách chính là "phần mềm" giúp bộ máy kinh tế tư nhân vận hành trơn tru. Quảng Ninh đã xác lập một kỷ lục vô tiền khoáng hậu khi liên tục giữ vững ngôi vương Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) trong 7 năm liên tiếp (tính đến 2024-2025). Thành tích này không đến từ sự may mắn, mà là kết quả của một cuộc cách mạng về tư duy quản trị.
Điểm sáng lớn nhất chính là mô hình Ban Xúc tiến và Hỗ trợ đầu tư (IPA) và các Trung tâm Phục vụ hành chính công. Tại đây, chính quyền không ngồi đợi doanh nghiệp đến "xin - cho", mà chủ động đồng hành ngay từ bước khảo sát dự án. Mọi rào cản về thủ tục hành chính đều được cắt giảm tối đa, thời gian giải quyết hồ sơ thường chỉ bằng 1/2 so với quy định chung của cả nước.
Đặc biệt, lãnh đạo tỉnh thường xuyên tổ chức các buổi "Cafe doanh nghiệp" hay đối thoại trực tiếp để tháo gỡ khó khăn ngay lập tức cho doanh nghiệp. Chính thái độ cầu thị, coi sự thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh đã tạo nên một môi trường kinh doanh đầy sự tin cậy.
Bên cạnh các "sếu đầu đàn", Quảng Ninh cũng không bỏ quên các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Thông qua chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm) và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số, tỉnh đã kích thích tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ trong cộng đồng dân cư. Kinh tế tư nhân lúc này không chỉ là những siêu dự án nghìn tỷ, mà còn là hàng ngàn doanh nghiệp nhỏ năng động, tạo ra hàng vạn việc làm và đóng góp bền vững vào ngân sách địa phương.
Chính hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện này đã trở thành bệ phóng cho các doanh nghiệp nội địa tự tin đầu tư vào những lĩnh vực đòi hỏi công nghệ cao và bền vững, thay vì chỉ khai thác tài nguyên sẵn có. Những chuyển biến tích cực từ tư duy quản trị của tỉnh đã nhanh chóng lan tỏa, tạo động lực cho các đơn vị kinh tế tư nhân tiên phong dấn thân vào những ngành kinh tế biển mới.
Điển hình như Công ty CP Tập đoàn STP thành lập năm 2011, hiện đầu tư nuôi trồng thủy sản tại đặc khu Vân Đồn với quy mô 150ha mặt biển. Doanh nghiệp đang triển khai nuôi giữa biển các sản phẩm: Hàu, rong sụn và cá chim bằng công nghệ hiện đại, hướng tới thị trường xuất khẩu.
Theo ông Vũ Thành Công - đại diện Công ty CP Tập đoàn STP, để nuôi biển thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế tư nhân, cần xác định rõ định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, công nghệ cao và quy mô lớn. Doanh nghiệp mong muốn địa phương quy hoạch, giao mặt biển ổn định, dài hạn để hình thành các vùng nuôi tập trung quy mô lớn, tạo điều kiện thu hút đầu tư hạ tầng đồng bộ và từng bước xây dựng trung tâm nuôi biển công nghệ cao của khu vực.
Những đề xuất sát sườn của cộng đồng doanh nghiệp nuôi biển không chỉ cho thấy khát vọng vươn khơi, mà còn là bài toán đặt ra cho địa phương trong việc tiếp tục hoàn thiện 'đòn bẩy' cơ chế để bảo vệ và thúc đẩy dòng vốn tư nhân vào các ngành kinh tế xanh. Không chỉ dừng lại ở thế mạnh mặt biển, tinh thần vượt khó và tư duy quản trị hiện đại còn được thể hiện mạnh mẽ trong các ngành sản xuất truyền thống, nơi công nghệ đang thay đổi diện mạo của những sản phẩm “made in Quang Ninh”.
Ở lĩnh vực công nghiệp vật liệu xây dựng, Tổ hợp Gốm Đất Việt là minh chứng cho tinh thần đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp tư nhân Quảng Ninh. Ra đời trong bối cảnh kinh tế trong nước và thế giới nhiều biến động, doanh nghiệp đã từng bước vượt qua khó khăn, xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế nhờ kiên định lấy KHCN làm trung tâm phát triển. Ông Nguyễn Quang Mâu, Chủ tịch HĐQT Tổ hợp Gốm Đất Việt khẳng định: Sức mạnh nội sinh của doanh nghiệp đến từ việc khơi dậy tinh thần sáng tạo và phong trào cải tiến kỹ thuật trong mỗi cá nhân. Thành công này minh chứng cho vai trò của người đứng đầu trong việc định hình văn hóa đổi mới, dám nghĩ, dám làm, tạo sự đồng thuận cao để phát triển bền vững.
Nhờ sự cộng hưởng giữa chính sách, nguồn lực và khát vọng vươn lên từ nội lực, khu vực kinh tế tư nhân của Quảng Ninh đã đóng góp ngày càng lớn cho phát triển kinh tế - xã hội. Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng trên địa bàn tỉnh đạt 223.000 tỷ đồng, tăng 12,8% so với năm 2024; trong đó dư nợ cho vay khu vực ngoài nhà nước đạt 200.700 tỷ đồng, chiếm khoảng 90% tổng dư nợ. Nguồn vốn này đang được đầu tư mạnh mẽ vào sản xuất, đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Với nền tảng đã tạo dựng và quyết tâm cao độ, Quảng Ninh đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030, trung bình mỗi năm thành lập mới trên 2.000 doanh nghiệp; năm 2026 thành lập trên 3.000 doanh nghiệp và đến năm 2030 có 12-15 doanh nghiệp hoạt động trên 1.000 dân; ít nhất 5 doanh nghiệp tư nhân nằm trong Top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam; khu vực kinh tế tư nhân đóng góp 35-40% vào tổng thu ngân sách và giải quyết việc làm cho khoảng 85% lao động toàn tỉnh.
Với quyết tâm chính trị cao, sự chủ động cải cách và tinh thần đổi mới từ chính các doanh nghiệp, năm 2026 sẽ đánh dấu bước phát triển mới của kinh tế tư nhân Quảng Ninh không chỉ gia tăng về số lượng doanh nghiệp, mà còn nâng tầm về chất lượng, công nghệ và khả năng hội nhập, góp phần đưa kinh tế tỉnh phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
