Đánh vào tâm lý muốn sinh lời nhanh, những lời mời góp vốn, hợp tác kinh doanh với lợi nhuận khủng vẫn đang khiến không ít người dính “bẫy”, để rồi “tiền mất, nợ mang”…
Từ cái tên “Alibaba”, “Bất động sản Nhật Nam” hay “Tập đoàn Capel”, những vụ án liên quan đến việc huy động vốn từng khiến dư luận xôn xao cũng là bài học đắt giá về những lời hứa làm giàu dễ dàng. Thế nhưng, sức hút của những khoản lợi nhuận cao vẫn chưa hề giảm, bất chấp những cảnh báo liên tiếp được đưa ra.
Một bản hợp đồng hợp tác kinh doanh, những hình ảnh doanh nghiệp làm ăn phát đạt, những buổi hội thảo hoành tráng, cùng khoản tiền lãi được chuyển đều đặn mỗi tháng... Tất cả có thể khiến người góp vốn tin rằng đồng tiền của mình đang sinh lời thực sự. Đến khi việc chi trả gián đoạn, không ít người mới nhận ra số tiền tích góp, thậm chí cả tài sản đem thế chấp, đang đứng trước nguy cơ mất trắng.
Chia sẻ với phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp, bà V.H.D. (Quảng Ninh) cho biết, cuối năm 2023, thông qua người quen, bà được giới thiệu tham gia hợp tác kinh doanh với một công ty tư vấn bảo hiểm, với mức lợi nhuận lên tới 6%/tháng.
Theo bà D., phía mời gọi giải thích nguồn lợi nhuận đến từ hoạt động khai thác hợp đồng bảo hiểm và các khoản hoa hồng kinh doanh. Để tạo dựng lòng tin, họ thường xuyên chia sẻ hình ảnh hội nghị, hội thảo, hoạt động từ thiện và các hợp đồng bảo hiểm, qua đó giới thiệu về quy mô, uy tín của doanh nghiệp.
Cơ hội góp vốn còn được giới thiệu như một chính sách ưu tiên dành cho một số người, khiến bà tin tưởng đây là phương án kinh doanh có khả năng sinh lời ổn định.
Tháng 3/2024, bà D. quyết định góp 1,3 tỷ đồng. Sau đó, trước những lời đề nghị tiếp tục bổ sung vốn, gia đình bà huy động thêm tiền từ người thân, bạn bè, thậm chí sử dụng tài sản để vay ngân hàng. Qua nhiều lần tham gia, tổng giá trị ghi trên các hợp đồng hợp tác kinh doanh đứng tên bà lên tới 3,3 tỷ đồng.
Bà D. cho biết, thời gian đầu, các khoản lợi nhuận được thanh toán tương đối đều đặn. Tuy nhiên, việc chi trả sau đó trở nên thất thường, trong khi những yêu cầu hoàn trả tiền góp vốn chưa được giải quyết dứt điểm.
Từ kỳ vọng có thêm thu nhập, gia đình bà phải đối mặt với áp lực trả nợ. Sau nhiều lần liên hệ, yêu cầu thanh toán nhưng không đạt kết quả như mong muốn, bà D. đã phải làm đơn tố giác gửi cơ quan công an.
Trong hoàn cảnh tương tự, bà N.T.N. (Quảng Ninh) cũng cho biết đã giao tổng cộng 2,1 tỷ đồng thông qua các đầu mối trung gian để tham gia hợp tác kinh doanh, với mức lợi nhuận được hứa hẹn lên tới 6%/tháng.
Vài tháng đầu, việc thanh toán lợi nhuận diễn ra đều đặn. Tuy nhiên, từ tháng 8/2025, các khoản chi trả bắt đầu gián đoạn. Dù sau đó các bên ký hợp đồng ghi nhận số vốn góp và thỏa thuận hoàn trả, bà N. cho biết việc thanh toán vẫn không được thực hiện như cam kết. Giờ đây bà N. cũng đang phải cầu cứu cơ quan công an với mong muốn lấy lại khoản tiền mà cả đời hai vợ chồng bà đã tích cóp.
Bình luận về những vụ việc này, các chuyên gia pháp lý cho rằng, việc các đối tượng thanh toán lợi nhuận đầy đủ trong thời gian đầu có thể khiến người góp vốn tin tưởng vào khả năng sinh lời của phương án kinh doanh. Từ đó, họ tiếp tục tăng vốn, thậm chí vay mượn, thế chấp tài sản để tham gia mà chưa kiểm chứng đầy đủ nguồn doanh thu và khả năng chi trả thực tế.
Với mức lợi nhuận 6%/tháng, tương đương 72%/năm nếu tính theo lãi đơn, điều cần quan tâm không chỉ là khoản tiền được hứa hẹn mà còn là cơ sở tạo ra lợi nhuận. Việc doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh, ký kết hợp đồng hay từng thanh toán đúng hạn không đồng nghĩa với việc khoản góp vốn được bảo đảm an toàn.
Từng hỗ trợ, tư vấn pháp lý miễn phí cho nhiều nạn nhân, chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, chuyên gia pháp lý Trần Đình Hiệp cho rằng, người dân cần đặc biệt thận trọng trước những lời mời góp vốn, hợp tác kinh doanh với cam kết lợi nhuận cao bất thường, nhất là khi bên huy động vốn không chứng minh được nguồn doanh thu và khả năng thực hiện cam kết.
“Điều cần quan tâm không chỉ là mức lợi nhuận được hứa hẹn, mà còn là cơ sở tạo ra lợi nhuận đó. Người góp vốn cần kiểm tra năng lực tài chính, phương án sử dụng vốn và trách nhiệm của các bên trước khi quyết định giao tiền”, ông Hiệp phân tích.
Theo vị chuyên gia, khi phát sinh tranh chấp liên quan đến hợp đồng hợp tác kinh doanh, việc đánh giá bản chất vụ việc phải căn cứ vào toàn bộ quá trình giao kết, thực hiện hợp đồng và những tài liệu, chứng cứ liên quan.
Việc không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán không mặc nhiên cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, nếu có căn cứ chứng minh bên nhận tiền sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản, hoặc sau khi nhận tài sản hợp pháp đã có hành vi thỏa mãn các dấu hiệu cấu thành tội phạm, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 174 hoặc Điều 175 Bộ luật Hình sự, tùy từng trường hợp cụ thể.
Theo ông Hiệp, để phân biệt tranh chấp dân sự với hành vi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản, cần làm rõ những thông tin được đưa ra khi mời gọi góp vốn, khả năng kinh doanh thực tế, chủ thể tiếp nhận tiền và mục đích sử dụng nguồn vốn.
Đối với những khoản tiền được chuyển qua tài khoản trung gian, việc xác định ai thực sự tiếp nhận, quản lý và sử dụng tiền cũng là yếu tố quan trọng để làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.
Cũng theo chuyên gia pháp lý Trần Đình Hiệp, khi tiếp nhận đơn tố giác, cơ quan có thẩm quyền cần kiểm tra, xác minh khách quan, toàn diện những tình tiết có liên quan, bảo đảm việc giải quyết đúng quy định pháp luật và không bỏ sót các dấu hiệu cần được làm rõ.
“Không nên chỉ dựa vào lời giới thiệu, hình ảnh hoạt động của doanh nghiệp hoặc những khoản lãi đã nhận để quyết định tiếp tục đầu tư. Càng không nên vay mượn, thế chấp nhà đất để tham gia những phương án kinh doanh mà bản thân không kiểm soát được dòng tiền. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần kịp thời lưu giữ hợp đồng, chứng từ chuyển tiền và các nội dung trao đổi để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho mình”, ông Hiệp khuyến nghị.
