Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ, và đào tạo chất lượng của miền Trung.
Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, Đà Nẵng cần nhìn nguồn nhân lực không chỉ là lực lượng để tuyển dụng, mà là tài sản phát triển dài hạn.
Bài toán nhân lực du lịch của Đà Nẵng cần được tiếp cận trên ba trục lớn: tạo nguồn từ sớm, giữ chân người lao động và nâng cao chất lượng – năng suất lao động theo chuẩn mới.
Một trong những chính sách quan trọng là thu hút nguồn lao động từ khu vực nông thôn, miền núi và đào tạo sớm năng lực lãnh đạo cho các điểm đến vùng sâu, vùng xa.
Thay vì chỉ đưa lao động nông thôn ra đô thị làm việc, cần khuyến khích họ tham gia xây dựng điểm đến du lịch ngay tại địa phương mình. Điều này đặc biệt phù hợp với các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch nông thôn, làng nghề và các sản phẩm gắn với giá trị bản địa.
Theo hướng này, thành phố có thể hình thành các tổ hoặc trung tâm tư vấn sáng tạo khởi nghiệp, áp dụng mô hình sandbox cho các sáng kiến du lịch cộng đồng. Các xã, phường có tiềm năng du lịch có thể lựa chọn thanh niên hoặc những người có tố chất lãnh đạo để gửi đi học, đi thực tập hoặc làm việc tại các điểm đến thành công. Sau quá trình đó, họ quay trở về địa phương để xây dựng, quản lý và phát triển điểm đến của chính quê hương mình.
Đà Nẵng cần sớm triển khai chương trình Green Connect trong du lịch, trong đó mỗi khách sạn, resort, công ty lữ hành hoặc trường nghề lớn đỡ đầu một điểm du lịch cộng đồng hoặc điểm du lịch nông thôn. Sự đỡ đầu này không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà còn là chia sẻ chất xám, kinh nghiệm vận hành, quan hệ thị trường, tiêu chuẩn dịch vụ và năng lực truyền thông.
Nếu được triển khai bài bản, mô hình này có thể tạo ra một mạng lưới liên kết giữa khu vực đô thị – ven biển – miền núi – nông thôn, giúp Đà Nẵng phát triển du lịch theo chiều sâu, lan tỏa lợi ích và giữ được bản sắc địa phương.
Ở lớp giải pháp thứ hai, việc giữ nguồn lao động người Đà Nẵng ở lại Đà Nẵng, thu hút người Đà Nẵng – Quảng Nam quay trở về làm việc, đồng thời thu hút lao động chất lượng cao từ địa phương khác đến thành phố cũng rất cần thiết.
Trong bối cảnh các ngành dịch vụ, du lịch và sản xuất đều cạnh tranh nhân lực, việc nâng cao mặt bằng thu nhập là cần thiết. Tuy nhiên, tăng lương không thể chỉ là cuộc đua giữa các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có thể chuyển một phần chi phí tuyển dụng và đào tạo nhân sự mới sang việc giữ chân nhân sự hiện hữu.
Khi tỷ lệ nghỉ việc bình quân của ngành ở mức cao, chi phí thay người thực chất là một khoản rất lớn. Nếu giảm được tỷ lệ nghỉ việc, doanh nghiệp có thể tái phân bổ nguồn lực này để cải thiện thu nhập, phụ cấp và phúc lợi cho người lao động.
Một trong những mô hình có tính thực tiễn cao là phát triển mạnh mô hình đào tạo kép – Dual Vocational Training, để học viên vừa học vừa làm, có thêm thu nhập và nâng cao tay nghề thực tế.
Đối với ngành du lịch, khách sạn, nhà hàng, kỹ năng không thể hình thành chỉ trong lớp học. Người học cần được tiếp xúc sớm với môi trường làm việc thật, khách hàng thật, áp lực thật và tiêu chuẩn vận hành thật. Vì vậy, mô hình “học kỳ doanh nghiệp” cần được thúc đẩy mạnh hơn.
Theo đó, sinh viên, học viên nghề không chỉ đi thực tập ngắn hạn vào cuối khóa, mà có thể tham gia làm việc bán thời gian, thực tập theo mùa, thực tập hè hoặc theo các đợt phân bổ trong năm. Những thời gian làm việc đúng chuyên ngành, có hướng dẫn và đánh giá từ doanh nghiệp, có thể được tính vào chương trình thực tập hoặc tích lũy tín chỉ nghề nghiệp.
Một điểm rất đáng chú ý là chính sách nhà ở cho lực lượng lao động. Muốn thu hút người lao động từ địa phương khác đến Đà Nẵng, hoặc giữ chân người lao động lâu dài, không thể chỉ nói về cơ hội việc làm. Người lao động cần nơi ở ổn định, chi phí phù hợp và môi trường sống đủ tốt. Thành phố cần có cơ chế phát triển ký túc xá, nhà ở xã hội, nhà cho thuê cho lực lượng lao động, đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp lớn tự đầu tư ký túc xá và xây dựng môi trường sống thân thiện cho người lao động nơi khác đến.
