Việc Tòa án Tối cao Mỹ chưa đưa ra phán quyết về tính hợp pháp của các biện pháp thuế quan của chính quyền Trump tiếp tục kéo dài trạng thái bất định chính sách thương mại.
Tòa án Tối cao Mỹ hôm thứ Sáu đã tạm thời chưa đưa ra phán quyết về tính hợp pháp của các mức thuế quan diện rộng do Tổng thống Donald Trump ban hành, qua đó kéo dài trạng thái chờ đợi của thị trường trước một quyết định được đánh giá có ảnh hưởng lớn tới chính sách thương mại sắp tới.
Vậy tại sao thị trường chờ đợi tin tức từ giới lập pháp? Khi phán quyết được ban hành, tòa án sẽ làm rõ hai vấn đề then chốt: liệu chính quyền có quyền viện dẫn Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quan hay không; và trong trường hợp các biện pháp này bị xác định là không hợp lệ, Hoa Kỳ có nghĩa vụ hoàn trả số thuế đã thu cho các nhà nhập khẩu hay không?
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói rằng, điều gây nhiều băn khoăn và cũng đáng tiếc đối với người dân Mỹ là phán quyết này có thể làm thu hẹp sự linh hoạt của Tổng thống Mỹ trong việc sử dụng thuế quan, không chỉ như một công cụ bảo vệ an ninh quốc gia mà còn như đòn bẩy trong đàm phán thương mại.
Theo Jose Torres, nhà kinh tế cấp cao tại Interactive Brokers, việc chặn các biện pháp thuế quan sẽ gây bất lợi cho mục tiêu đưa sản xuất trở lại nước Mỹ. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, động thái này lại có lợi cho lợi nhuận doanh nghiệp, nhờ chi phí đầu vào giảm và dòng chảy thương mại trở nên thông suốt hơn.
Trang web dự đoán thị trường Kalshi chỉ ra rằng chỉ có 28% khả năng Tòa án tối cao Hoa Kỳ sẽ phán quyết ủng hộ việc áp thuế như hiện hành. Trong khi đó, ông Bessent cho biết chính quyền có ít nhất ba lựa chọn khác thông qua Đạo luật Thương mại năm 1962 để duy trì hầu hết các mức thuế. Tuy nhiên, ông cũng lo ngại rằng việc hoàn trả tiền thuế có thể gây áp lực lên chính quyền và nỗ lực giảm thâm hụt ngân sách.
Trong một bản ghi chú, các nhà phân tích của Morgan Stanley nhận định Tòa án có nhiều công cụ để đưa ra quyết định với nhiều kịch bản khác nhau, bao gồm việc thu hẹp phạm vi các mức thuế hiện hành mà không nhất thiết phải bãi bỏ hoàn toàn, hoặc đặt ra những giới hạn đối với việc áp dụng thuế quan trong tương lai.
Hàng loạt chỉ số kinh tế Hoa Kỳ cho thấy tác động của thuế quan cho đến nay diễn biến trái với nhiều dự báo ban đầu: áp lực lên lạm phát ở mức hạn chế, trong khi thâm hụt thương mại giảm đáng kể, đi ngược lại lo ngại rằng các biện pháp này có thể nền kinh tế số 1 thế giới vào thế bị cô lập trong thương mại toàn cầu.
Động thái của Tòa án Tối cao Mỹ liên quan đến thuế quan không chỉ mang ý nghĩa pháp lý, mà còn là biến số quan trọng đối với thị trường hàng hóa và các nền kinh tế dựa vào xuất khẩu. Việc trì hoãn hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng thuế cho thấy sự bất định chính sách, khiến thị trường toàn cầu phải điều chỉnh kỳ vọng không chỉ về thương mại, mà cả lạm phát, lãi suất và dòng vốn.
Theo các chuyên gia, doanh nghiệp Mỹ có xu hướng trì hoãn ký kết hợp đồng lớn, trong khi các nhà xuất khẩu phải chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn để giữ thị phần. Trên thị trường hàng hóa, yếu tố pháp lý vì thế tạm thời lấn át các tín hiệu cung cầu truyền thống.
Với các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam, tác động sẽ phụ thuộc vào kịch bản cuối cùng. Nếu Tòa án hạn chế hoặc vô hiệu hóa một phần thuế quan, chi phí tiếp cận thị trường Mỹ giảm xuống, tạo dư địa phục hồi đơn hàng cho các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử và thủy sản.
