Du lịch

Mới đây, tại trụ sở Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong đã chủ trì buổi làm việc với Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cùng các đơn vị liên quan về kịch bản tăng trưởng và các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của ngành du lịch năm 2026, giai đoạn 2026-2031.

Điểm nhấn của cuộc họp không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng đầy lạc quan, mà còn ở yêu cầu thay đổi tư duy phát triển: từ mục tiêu tăng số lượt khách sang tối ưu hiệu quả kinh tế, gia tăng giá trị và mở ra những không gian tăng trưởng mới.

Bài toán tăng trưởng bền vững

Theo Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh, tiếp nối đà phục hồi tích cực của năm 2025, ngay trong quý I/2026, du lịch Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả khả quan với hơn 6,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước - mức cao nhất của quý I từ trước tới nay.

Khách du lịch nội địa ước đạt khoảng 37 triệu lượt, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 267 nghìn tỷ đồng.

Những con số này cho thấy du lịch tiếp tục là một trong những điểm sáng của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tiêu dùng, dịch vụ và tăng trưởng chung.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn thuận lợi.

Trong quý I, bối cảnh quốc tế xuất hiện nhiều yếu tố bất lợi, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu leo thang, kéo theo chi phí vận tải hàng không và dịch vụ du lịch tăng mạnh.

Dù thị trường khách Trung Đông hiện chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam, nhưng tác động gián tiếp tới tâm lý tiêu dùng, khả năng chi tiêu và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là rất rõ rệt.

Cùng với đó là sức ép cạnh tranh ngày càng gay gắt trong khu vực Đông Nam Á, nhất là ở các chính sách visa, xúc tiến quảng bá và chương trình kích cầu.

Trên cơ sở phân tích thuận lợi và khó khăn, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã xây dựng hai kịch bản tăng trưởng cho năm 2026.

Ở kịch bản cao, nếu tình hình quốc tế sớm ổn định và các giải pháp hỗ trợ phát huy hiệu quả, ngành phấn đấu đạt mục tiêu Chính phủ giao là 25 triệu lượt khách quốc tế, 150 triệu lượt khách nội địa, tổng thu 1,125 triệu tỷ đồng.

Ngược lại, ở kịch bản thận trọng, trong trường hợp bất ổn địa chính trị kéo dài hoặc kinh tế thế giới tiếp tục suy giảm, ngành dự kiến đạt khoảng 22,5 triệu lượt khách quốc tế và 130 triệu lượt khách nội địa.

Xa hơn, trong giai đoạn 2026-2031, ngành xây dựng ba kịch bản tăng trưởng, với mục tiêu cao nhất hướng tới 45-50 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030 nếu có đột phá về thị thực, hàng không và chuyển đổi số.

Phát biểu chỉ đạo, Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh một yêu cầu mang tính bước ngoặt: du lịch không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng như giai đoạn phục hồi sau đại dịch.

Theo Thứ trưởng, giai đoạn đầu hậu Covid-19, tăng trưởng cao là điều dễ hiểu bởi xuất phát điểm thấp và nhu cầu thị trường bật tăng mạnh.

Nhưng khi quy mô ngành ngày càng lớn, việc duy trì mức tăng trưởng hai con số bằng cách chỉ gia tăng số lượng khách sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

“Điều quan trọng không chỉ là bao nhiêu lượt khách, mà là mức chi tiêu, thời gian lưu trú, khả năng lan tỏa tới các ngành khác và mức độ đóng góp thực chất vào GDP”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Đây cũng là vấn đề nổi bật nhất của ngành du lịch hiện nay.

Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo số lượng đang dần thu hẹp, tăng trưởng buộc phải dựa trên chất lượng và giá trị gia tăng.

Nói cách khác, cùng một lượng khách, nếu kéo dài thời gian lưu trú thêm một ngày, tăng chi tiêu cho nghỉ dưỡng, giải trí, văn hóa và mua sắm, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc chỉ chạy theo lượng khách đến.

Từ định hướng đó, lãnh đạo Bộ yêu cầu tái cấu trúc mạnh hệ thống sản phẩm theo phân khúc chất lượng cao, nâng tỷ trọng lưu trú 4-5 sao, phát triển mạnh nghỉ dưỡng cao cấp, vui chơi giải trí chất lượng, du lịch chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ giá trị gia tăng.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn giảm áp lực lên môi trường, hạ tầng và tài nguyên điểm đến.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng bộ chỉ số thống kê mới cho ngành du lịch.

Theo đó, ngành không chỉ đo doanh thu trực tiếp từ lưu trú hay lữ hành, mà phải lượng hóa đầy đủ tác động lan tỏa sang hàng không, vận tải, bán lẻ, ăn uống, tài chính, viễn thông, bất động sản và các lĩnh vực liên quan.

Chỉ khi đo được đóng góp thực chất, du lịch mới có thể được điều hành trên cơ sở khoa học và sát thực tiễn hơn.

Mở không gian tăng trưởng mới

Ngoài các động lực truyền thống, Thứ trưởng Hồ An Phong đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu “đánh thức dư địa tăng trưởng mới”.

Trong đó, các lĩnh vực như du lịch đường sắt, đường thủy, tàu biển, du lịch y tế, nông nghiệp, MICE và đặc biệt là du lịch gắn với công nghiệp văn hóa được xem là những không gian tăng trưởng giàu tiềm năng.

Đáng chú ý, công nghiệp văn hóa đang được xác định là “cực tăng trưởng mới” cho giai đoạn tới.

Theo Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Lê Minh Tuấn, mục tiêu đặt ra là tăng trưởng 10-11%/năm, hướng tới đóng góp khoảng 10% GDP vào năm 2045.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm điện ảnh, âm nhạc, game, quảng cáo, bản quyền, du lịch văn hóa và ẩm thực.

Đây là hướng đi có ý nghĩa đặc biệt với du lịch.

Những sản phẩm như du lịch di sản, tour làng nghề, du lịch ẩm thực, biểu diễn thực cảnh hay các trải nghiệm gắn với điện ảnh, âm nhạc không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn nâng giá trị thương hiệu điểm đến.

Thực tế, các mô hình như chương trình biểu diễn thực cảnh Ký ức Hội An đã cho thấy sức hút mạnh mẽ của sự kết hợp giữa du lịch và công nghiệp văn hóa.

Song song với đó, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là khâu đột phá.

Theo lãnh đạo Bộ, nếu không tận dụng giai đoạn đầu tư công trung hạn hiện nay để hình thành các dự án lớn về du lịch thông minh, ngành có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển trong nhiều năm tới.

Việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số, nền tảng quản trị điểm đến, hệ thống dự báo thị trường và xúc tiến số sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới.

Ở góc độ thị trường, chiến lược đa dạng hóa tiếp tục được nhấn mạnh.

Ngoài các thị trường trụ cột như China, South Korea, Japan và Taiwan, Việt Nam đang mở rộng sâu hơn tới South America, South Asia, trong đó India nổi lên là thị trường tăng trưởng rất nhanh.

Chính sách visa linh hoạt tiếp tục được coi là đòn bẩy then chốt.

Cùng với đó là đề xuất sớm hình thành các văn phòng xúc tiến du lịch Việt Nam tại các thị trường trọng điểm ở nước ngoài, tận dụng cả mạng lưới doanh nghiệp và trung tâm văn hóa để quảng bá đồng bộ.

Nhìn tổng thể, cuộc họp ngày 14/4 cho thấy một chuyển động rất rõ trong tư duy điều hành ngành du lịch.

Từ mục tiêu phục hồi, ngành đang bước sang giai đoạn tăng trưởng thực chất và bền vững hơn.

Không chỉ đếm số khách, du lịch Việt Nam đang được đặt vào bài toán lớn hơn: làm thế nào để mỗi lượt khách tạo ra giá trị kinh tế cao hơn, lan tỏa sâu hơn và trở thành động lực tăng trưởng dài hạn cho nền kinh tế.

Minh Châu