Chống hàng giả
Hàng quá cảnh và chiêu “rửa” xuất xứ Việt Nam
Từ hàng giả, hàng nhái đến sản phẩm gắn “Made in Vietnam”, nhiều lô hàng quá cảnh đang bị lợi dụng để “rửa” xuất xứ. Hệ lụy không dừng ở gian lận, mà còn ảnh hưởng uy tín hàng Việt.
Những ngày gần đây, lực lượng hải quan liên tiếp phát hiện các lô hàng quá cảnh có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, gắn nhãn xuất xứ Việt Nam, cho thấy thủ đoạn ngày càng tinh vi, không còn là hiện tượng cá biệt.
Tại khu vực cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn), cơ quan chức năng đã kiểm tra, phát hiện 5 lô hàng quá cảnh vi phạm, với số lượng lên tới hàng nghìn sản phẩm. Trong số này có nhiều mặt hàng mang nhãn hiệu nổi tiếng như Louis Vuitton, Dior, Nike, Hermes… cùng các sản phẩm điện tử, phụ kiện, thời trang.
Đáng chú ý, không ít sản phẩm trong các lô hàng bị phát hiện đã được gắn sẵn nhãn “Made in Vietnam”. Điển hình là lô hàng gồm hàng trăm đôi dép mang thương hiệu Crocs nhưng lại dán xuất xứ Việt Nam.
Theo cơ quan chức năng, mục đích không chỉ dừng ở việc tiêu thụ hàng giả, mà các đối tượng còn nhằm hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa khi đưa vào thị trường. Các đối tượng đã lợi dụng loại hình quá cảnh, đây vốn được thiết kế để tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa quốc tế, để đưa hàng vi phạm vào nội địa hoặc trung chuyển sang nước thứ ba. Trong quá trình này, hàng hóa thường được trộn lẫn với hàng hợp pháp, khai báo không đầy đủ hoặc gắn nhãn giả xuất xứ nhằm qua mặt cơ quan chức năng.
Không chỉ là hành vi gian lận thương mại đơn thuần, việc “rửa” xuất xứ Việt Nam cũng đang đặt ra những hệ lụy nghiêm trọng hơn. Theo đó, khi hàng kém chất lượng mang nhãn “Made in Vietnam” xuất hiện trên thị trường, người tiêu dùng bị đánh lừa, đồng thời uy tín của hàng hóa Việt cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu, yếu tố xuất xứ ngày càng trở nên nhạy cảm. Nếu không kiểm soát tốt, các hành vi gian lận này có thể khiến đối tác quốc tế gia tăng kiểm tra, thậm chí áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, gây tác động tiêu cực tới hoạt động xuất khẩu.
Là một luật sư, một chuyên gia tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, việc giả mạo nhãn hiệu và gắn sai xuất xứ đang cho thấy những lỗ hổng nhất định trong khâu kiểm soát đối với loại hình hàng hóa quá cảnh.
Theo luật sư, điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở từng vụ việc cụ thể, mà ở chỗ các hành vi này có dấu hiệu tổ chức, lợi dụng cơ chế thông thoáng của hoạt động quá cảnh để thực hiện gian lận.
“Xuất xứ hàng hóa không chỉ là thông tin trên nhãn mác, mà gắn trực tiếp với uy tín thị trường. Khi hàng giả “khoác áo” xuất xứ Việt Nam, hệ lụy có thể lan rộng, không chỉ dừng ở một lô hàng hay một doanh nghiệp”, luật sư Lê Thị Nhung nhận định.
Cũng theo luật sư, trong bối cảnh hội nhập sâu, việc kiểm soát xuất xứ không chỉ là câu chuyện của lực lượng chức năng, mà còn liên quan đến trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi vận chuyển, phân phối và kinh doanh hàng hóa.
Luật sư Lê Thị Nhung cho rằng, cần siết chặt hơn các khâu kiểm tra đối với hàng quá cảnh, đặc biệt là việc giám sát nhãn mác, chứng từ và dòng di chuyển của hàng hóa. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ thương hiệu, phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bị giả mạo.
“Việc ngăn chặn hàng giả, hàng gian lận xuất xứ không thể chỉ xử lý theo từng vụ việc. Quan trọng hơn là phải kiểm soát được toàn bộ chuỗi, từ khâu nhập khẩu, quá cảnh đến lưu thông. Nếu không, rủi ro đối với uy tín hàng Việt sẽ ngày càng rõ rệt hơn”, Luật sư Lê Thị Nhung nhấn mạnh.