24h

Một hộp yến sào được quảng cáo “miễn phí” chỉ là bước đầu trong kịch bản lừa đảo vừa được Cục Cảnh sát hình sự (C02), Bộ Công an làm rõ. Theo cơ quan công an, đường dây do Trần Quang Đạo cầm đầu nhắm tới người cao tuổi, người có nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Từ những cuộc gọi mời nhận quà, các đối tượng từng bước dẫn dụ nạn nhân đóng những khoản phí ngày càng lớn với lời hứa trúng thưởng, hoàn tiền.

Gần 7.000 người được xác định là nạn nhân, số tiền bị chiếm đoạt gần 40 tỷ đồng. Nhưng điều khiến vụ án này đặc biệt không chỉ nằm ở số người bị hại hay số tiền bị chiếm đoạt, mà còn ở cách hoạt động lừa đảo được tổ chức. Theo C02, từng phòng, tổ và cá nhân đều được giao KPI. Nhân viên có lương cứng, đồng thời được hưởng hoa hồng dựa trên số tiền trực tiếp thu được từ nạn nhân. Để đạt chỉ tiêu, các nhân viên thậm chí còn “chia sẻ doanh số” cho nhau.

Những khái niệm vốn quen thuộc trong hoạt động bán hàng như KPI, doanh số, lương và hoa hồng đã bị nhóm đối tượng sử dụng để thúc đẩy việc tìm kiếm, tiếp cận và lừa tiền của nạn nhân. Số tiền lấy được càng lớn, khoản hoa hồng người trực tiếp thực hiện nhận được càng cao.

Để phục vụ hoạt động này, nhóm của Đạo còn nắm giữ hơn 1,1 triệu dữ liệu cá nhân, sau đó phân loại và chuyển cho các bộ phận kinh doanh để tiếp cận khách hàng. Nhờ đó, những cuộc gọi không hoàn toàn ngẫu nhiên mà có thể tập trung vào người cao tuổi, người có nhu cầu chăm sóc sức khỏe.

Nhân viên gọi điện giả danh cán bộ bệnh viện, trung tâm tiêm chủng hoặc doanh nghiệp lớn, thông báo khách hàng được tặng yến sào miễn phí. Sau khi nạn nhân nhận hộp yến đầu tiên và trả phí vận chuyển, những cuộc gọi tiếp theo xuất hiện với thông báo trúng thưởng nhưng phải đóng thêm các khoản phí.

Số tiền ban đầu không lớn, sau đó tăng dần. Cùng với lời hứa hoàn tiền, những món quà có giá trị thấp tiếp tục được gửi tới để giữ niềm tin của người nhận.

Từng tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho nhiều nạn nhân trong các vụ việc lừa đảo tương tự, Luật sư Tạ Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, điều người dân cần cảnh giác là các đối tượng không tìm cách lấy một khoản tiền lớn ngay từ lần đầu, mà chia quá trình thành nhiều bước nhỏ để người bị hại dần mất cảnh giác.

Theo Luật sư Tuấn, món quà đầu tiên tạo cảm giác người nhận chưa phải chịu rủi ro. Sau đó là khoản phí nhỏ, lời hứa hoàn tiền, phần thưởng có giá trị lớn hơn và những cuộc gọi liên tiếp. Khi nạn nhân đã bỏ tiền ở những bước đầu, tâm lý muốn tiếp tục để nhận quà hoặc lấy lại số tiền đã nộp dễ khiến họ bị kéo sâu hơn.

“Các đối tượng không yêu cầu nạn nhân bỏ ra một khoản tiền lớn ngay từ đầu. Chúng tạo ra những giao dịch nhỏ để hình thành niềm tin, sau đó mới nâng dần số tiền phải đóng. Chính cách dẫn dắt từng bước này khiến người bị hại khó nhận ra mình đang bị kéo vào một kịch bản đã được chuẩn bị sẵn”, Luật sư Tạ Anh Tuấn phân tích.

Một yếu tố khác làm tăng mức độ thuyết phục là việc người gọi đã có sẵn thông tin về người nhận. Theo Luật sư Tuấn, khi cuộc gọi hướng đúng tới người cao tuổi hoặc người đang quan tâm đến sức khỏe, những lời giới thiệu như “tri ân”, “tặng yến”, “chăm sóc khách hàng” dễ tạo cảm giác đáng tin hơn.

“Việc người gọi biết tên, tuổi hay một số thông tin cá nhân không có nghĩa họ đến từ bệnh viện, cơ quan nhà nước hay một doanh nghiệp uy tín. Người dân không nên coi việc bên gọi biết thông tin của mình là bằng chứng để tin vào danh tính mà họ tự giới thiệu”, Luật sư Tuấn cảnh báo.

Một dấu hiệu khác cần đặc biệt lưu ý là việc liên tục yêu cầu đóng phí để nhận phần thưởng. Dù các khoản tiền được gọi bằng những tên khác nhau như phí vận chuyển, phí hồ sơ hay phí xuất kho, điểm chung vẫn là người nhận quà phải tiếp tục chuyển tiền nếu muốn nhận được phần thưởng đã hứa.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, đây là thời điểm người dân cần dừng lại để kiểm tra thay vì tiếp tục chuyển tiền vì đã trót nộp những khoản trước đó.

“Quà tặng được quảng cáo là miễn phí nhưng sau đó liên tục phát sinh các khoản phải đóng thì đã là dấu hiệu cần cảnh giác. Đặc biệt, nếu được thông báo trúng một phần thưởng lớn nhưng phải chuyển thêm tiền mới được nhận, người dân nên dừng giao dịch và kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện bất kỳ khoản thanh toán nào”, Luật sư Tuấn khuyến cáo.

Theo ông, các đường dây lừa đảo có thể thay đổi rất nhanh vỏ bọc, từ quà tặng, chăm sóc sức khỏe đến đầu tư, tài chính hay các chương trình tri ân. Nhưng cách thức dẫn dụ thường có những điểm tương đồng: đưa ra một lợi ích ban đầu, tạo niềm tin, kéo dài tương tác rồi nâng dần số tiền yêu cầu.

“Người dân không nên chỉ nhìn vào món quà hay phần thưởng được hứa hẹn. Càng bị thúc ép chuyển tiền nhanh, càng được hứa hoàn lại tiền hoặc nhận lợi ích lớn sau khi đóng thêm phí thì càng phải thận trọng. Dừng lại để kiểm tra thông tin luôn an toàn hơn là tiếp tục chuyển tiền vì sợ mất khoản đã nộp trước đó”, Luật sư Tạ Anh Tuấn chia sẻ.

Nguyễn Giang