Sửa Luật Điện lực: Cân nhắc quy định về cơ chế giá điện

Dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 3 điều, trong đó, kế thừa và có sửa đổi chủ yếu 27 điều, bãi bỏ 3 điều; bổ sung, thay thế, bãi bỏ một số từ, cụm từ, điểm, khoản của một số điều để bảo đảm thống nhất.

Các nội dung trọng tâm của dự thảo luật gồm: Đơn giản hóa thủ tục đầu tư dự án điện lực; bổ sung cơ chế đầu tư lưới điện truyền tải theo phương thức đối tác công tư; hoàn thiện chính sách phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới, điện gió ngoài khơi và điện rác.

Việc sửa đổi luật lần này nhằm thể chế hóa chủ trương mới về an ninh năng lượng; tháo gỡ điểm nghẽn quy hoạch, đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, giá và thị trường điện nhằm khai thông điểm nghẽn thể chế đang ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển nguồn điện, lưới điện và bảo đảm an ninh cung cấp điện; đồng thời bảo đảm giá điện hợp lý, công khai, minh bạch.

Đánh giá cao các nội dung, định hướng chính sách, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, không ít ý kiến đề nghị, cần tiếp tục cân nhắc quy định liên quan đến cơ chế giá điện.

Tham gia góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật, đại biểu Trần Vũ Khiêm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị bày tỏ, dự thảo khẳng định nguyên tắc thị trường, giá điện phải phản ánh đúng chi phí hợp lý, hợp lệ và có lợi nhuận để nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn. Điều này hoàn toàn đúng đắn, tuy nhiên, chủ trương phát triển kinh tế thị trường nhưng phải có sự điều tiết của Nhà nước, đặc biệt là phải bảo đảm an sinh xã hội.

Dẫn thực tế từ các cuộc tiếp xúc cử tri, phản ánh lại sự quan tâm, lo lắng về áp lực tăng giá điện, đặc biệt là tác động của biểu giá theo thời gian sử dụng trong ngày (giờ cao điểm, thấp điểm) đối với sinh hoạt và sản xuất nhỏ, đại biểu cho rằng, việc áp dụng cơ cấu biểu giá điện theo thời gian trong ngày cho khách hàng sinh hoạt chỉ nên thực hiện thí điểm. Cần đánh giá tác động kỹ lưỡng đối với các hộ gia đình thu nhập thấp, đồng thời phải đi kèm với giải pháp hỗ trợ chuyển đổi thiết bị tiết kiệm điện…

Liên quan đến vấn đề giá điện, tham gia góp ý, đại biểu Hoàng Văn Tuyên, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cũng bày tỏ tán thành chủ trương hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng công khai, minh bạch, phản ánh đúng chi phí.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, đánh giá kỹ tác động của việc từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng và vùng miền, nhất là với người dân tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Theo đại biểu, chi phí đầu tư, vận hành lưới điện tại vùng núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo thường cao hơn, trong khi thu nhập, khả năng chi trả của nhiều hộ dân còn hạn chế. Nếu áp dụng cơ chế giá mới mà thiếu giải pháp bảo đảm tiếp cận điện thiết yếu, khoảng cách về điều kiện sống và cơ hội phát triển giữa các vùng có nguy cơ gia tăng.

Không chỉ có vậy, đại biểu Hoàng Văn Tuyên cũng đề nghị làm rõ phạm vi, nguyên tắc và lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện; đánh giá riêng tác động đối với những địa bàn có chi phí cung cấp điện cao. Cùng với điều chỉnh cơ chế giá, cần có chính sách hỗ trợ và nguồn lực thực hiện để người dân vùng khó khăn tiếp tục được sử dụng điện an toàn, ổn định với mức chi trả phù hợp.

Về chính sách hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách xã hội tại Điều 5, đại biểu nhấn mạnh, đây là chính sách an sinh thiết thực, đặc biệt đối với người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, “hỗ trợ chỉ có hiệu quả khi đến đúng người và đúng thời điểm”.

“Thực tế, nhiều hộ dân ở xa trung tâm, thông tin cư trú hoặc tình trạng hộ nghèo có thể thay đổi. Nếu thủ tục xác nhận phức tạp hoặc việc chuyển đổi phương thức hỗ trợ thiếu chuẩn bị, những người cần hỗ trợ nhất có thể không được thụ hưởng chính sách kịp thời”, đại biểu lưu ý.

Từ những vấn đề đã nêu, đại biểu đề nghị quy định rõ nguyên tắc xác định đối tượng, trách nhiệm bảo đảm kinh phí và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị điện lực với chính quyền địa phương; giao Chính phủ quy định mức và phương thức hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, cần có phương án chuyển tiếp để các hộ đang thụ hưởng không bị gián đoạn chính sách khi điều chỉnh cơ chế giá điện hoặc phương thức chi trả.