Để cho ô tô giả rẻ tràn vào sẽ làm suy yếu ngành công nghiệp ô tô trong nước và tạo ra sự lệ thuộc ngày càng lớn vào nguồn cung bên ngoài.
Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, giá trị ô tô Trung Quốc xuất sang Brazil trong 5 tháng đầu năm 2026 lên tới 5,2 tỷ USD, tăng 146,9% so với mức 2,1 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Brazil đã vượt lên đứng đầu danh sách các thị trường nhập khẩu ô tô Trung Quốc nhiều nhất.
Brazil đã nâng thuế nhập khẩu xe điện hóa nguyên chiếc từ 25-30% lên 35% vào đầu tháng 7/2026. Tuy nhiên, vẫn giữ hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế trị giá 463 triệu USD, dành cho các bộ linh kiện xe dạng SKD và CKD. Hạn ngạch trên nhằm thu hút các hãng xe Trung Quốc xây dựng cơ sở sản xuất tại Brazil.
Từ năm 2024, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Brazil (Anfavea) đã cảnh báo về sức ép ngày càng lớn từ xe Trung Quốc. Năm 2025 Anfavea đã cáo buộc các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc bán phá giá tại Brazil, còn gần đây đã đề nghị Chính phủ chấm dứt chính sách miễn thuế đối với các bộ linh kiện xe dạng SKD và CKD. Bởi đây là hình thức lắp ráp giản đơn, không tạo ra nhiều giá trị gia tăng trong nước và ảnh hưởng tới ngành công nghiệp ô tô Brazil.
Sự bùng nổ của xe nhập khẩu cũng khiến cán cân thương mại ngành ô tô Brazil chịu sức ép lớn. Trong nửa đầu năm 2026, ngành ô tô nước này ghi nhận mức thâm hụt thương mại kỷ lục 5,32 tỷ USD. Trong đó thị phần của Trung Quốc trong tổng lượng ô tô Brazil nhập khẩu đã tăng từ 5% năm 2021 lên tới 72% hiện nay.
Brazil là một thị trường ô tô hấp dẫn với quy mô lớn thứ 6 thế giới về doanh số. Đây là nơi nhiều thương hiệu ô tô lớn như Volkswagen, General Motors và Stellantis đã sản xuất ô tô trong nhiều thập kỷ qua. Nằm trong nỗ lực thúc đẩy xe năng lượng sạch, Chính phủ Brazil đã đưa ra nhiều chính sách ưu đãi nhằm tăng doanh số xe điện hóa.
Cũng phải thừa nhận, khi ô tô Trung Quốc tràn vào, đã tạo ra cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường. Giá niêm yết của các hãng xe truyền thống đã giảm khoảng 1,5% so với trước. Tuy nhiên, khoảng cách giữa giá niêm yết và giá bán thực tế chênh lệch lớn. Các hãng xe truyền thống cố giữ giá công bố ổn định, nhưng đồng thời phải tăng chiết khấu, tiền thưởng, cùng các chương trình khuyến mại và người tiêu dùng được hưởng lợi.
Anfavea cho biết, ủng hộ các thương hiệu mới đến Brazil sản xuất, để thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ, tạo việc làm và chuyển giao những công nghệ mới. Nhưng từ lúc hàng nhập khẩu trở nên thừa mứa, đã khiến ngành sản xuất ô tô tại Brazil sụt giảm. Kể cả khi nhà máy đặt ở Brazil, nhưng lại nhập toàn bộ linh kiện từ nước ngoài về lắp ráp, cũng chẳng mang lại nhiều giá trị.
Việc ưu tiên cho xe điện hóa nhập khẩu, sẽ làm suy yếu ngành công nghiệp ô tô nội địa và tạo ra sự lệ thuộc ngày càng lớn vào nguồn cung bên ngoài, làm gia tăng rủi ro đối với sản xuất và chuỗi cung ứng trong nước.
Chính phủ Brazil cũng có hành động để bảo vệ thị trường nội địa khỏi sự tiếp cận ồ ạt của ô tô Trung Quốc, nhưng hành động này được đánh giá là chậm và ít quyết liệt hơn so với các quốc gia khác.
Tại Trung Quốc đang diễn ra nghịch lý là tiêu thụ ô tô trong nước giảm còn xuất khẩu lại tăng mạnh. Thống kê từ Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA) cho biết, lượng xe giao đến tay khách hàng trong nửa đầu năm 2026 chỉ đạt 8,7 triệu chiếc, giảm 20,2% so với cùng kỳ 2025. Trong khi đó, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu hơn 5 triệu ô tô các loại tăng khoảng 65,3% so với cùng kỳ năm trước.
Trung Quốc hiện có năng lực sản xuất khoảng 55,5 triệu ô tô mỗi năm nhưng nhu cầu trong nước chỉ khoảng hơn 20 triệu xe, khiến công suất sử dụng chưa đạt tới 50%. Dư thừa công xuất tại các nhà máy ở Trung Quốc, đã thúc đẩy sự bùng nổ trong hoạt động xuất khẩu.
Ô tô Trung Quốc đang tràn sang Việt Nam. Việt Nam có thị trường ô tô tăng trưởng nhanh và đầy tiềm năng. Hiện tại, ô tô con nhập khẩu nguyên chiếc từ Trung Quốc về Việt Nam phải chịu thuế suất 50%, nhưng nếu nhập khẩu bộ linh kiện về lắp ráp thuế suất chỉ dưới 10%. Thị trường tiềm năng, cộng với chênh lệch thuế suất lớn khiến nhiều hãng xe Trung Quốc tính tới việc đầu tư nhà máy tại Việt Nam. Không những thế, ô tô điện còn được Chính phủ ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt mức 3% và miễn lệ phí trước bạ đến hết năm 2030; ô tô hybrid được ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt bằng 70% xe xăng, dầu cùng loại.
Hiện đã có một dự án đầu tư sản xuất lắp ráp ô tô của Trung Quốc sắp đi vào hoạt động, một số hãng xe Trung Quốc khác đã lên kế hoạch xây dựng nhà máy tại Việt Nam.
Giới chuyên môn cũng lo ngại, Trung Quốc có thể đẩy tình trạng dư thừa sang Việt Nam, dưới dạng các dự án FDI lắp ráp giản đơn. Tức là đầu tư nhà máy lắp ráp ô tô, rồi nhập khẩu bộ linh kiện SKD, CKD về lắp ráp. Qua đó hưởng ưu đãi, bán phá giá chiếm lĩnh thị trường. Ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển ngành công nghiệp ô tô trong nước.
