Ngành dầu mỏ Venezuela giàu tiềm năng nhưng suy thoái kéo dài, đang đứng trước bước ngoặt lớn khi những kịch bản thay đổi quyền lực được bàn thảo.
Venezuela đã quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu mỏ từ những năm 1970, dẫn tới sự ra đời của Petróleos de Venezuela (PDVSA). Sản lượng dầu thô của nước này đạt đỉnh khoảng 3,5 triệu thùng/ngày vào năm 1997, nhưng kể từ đó suy giảm mạnh, hiện chỉ còn vào khoảng 950.000 thùng/ngày. Trong số này, khoảng 550.000 thùng/ngày được xuất khẩu.
Song song với “cú sốc” địa chính trị xảy ra tại Venezuela, giới đầu tư toàn cầu đổ dồn sự chú ý vào trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của quốc gia Nam Mỹ. Và đó không chỉ là bài toán kinh tế đơn thuần.
Diễn biến này buộc giới đầu tư phải đánh giá lại câu hỏi cốt lõi: ai thực sự nắm quyền kiểm soát nguồn dầu thô của Venezuela, và liệu ngành công nghiệp từng là trụ cột kinh tế này có cơ hội phục hồi đáng kể sau nhiều thập kỷ suy thoái?
Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates nhận định, ở thời điểm hiện tại, câu trả lời dường như không quá phức tạp. PDVSA là tập đoàn dầu khí quốc gia, vẫn kiểm soát phần lớn sản lượng cũng như trữ lượng dầu mỏ của đất nước.
Tập đoàn năng lượng khổng lồ của Mỹ Chevron hiện diện tại Venezuela thông qua hoạt động khai thác trực tiếp và các liên doanh với PDVSA. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp Nga và Trung Quốc cũng tham gia lĩnh vực dầu khí thông qua các hình thức hợp tác.
Giới quan sát cho rằng, với kịch bản Tổng thống Mỹ Donald Trump thành công trong việc thúc đẩy sự hình thành một chính phủ Caracas thân Mỹ và cởi mở hơn với đầu tư tại Venezuela, Chevron nhiều khả năng sẽ là bên có lợi thế lớn nhất trong cuộc đua tiếp cận nguồn dầu mỏ của nước này, nhờ nền tảng hiện diện và các mối quan hệ đã được thiết lập từ trước.
Và điều này dẫn tới viễn cảnh các lệnh trừng phạt nhằm vào Venezuela có thể được nới lỏng và xuất khẩu dầu có thể tăng lên do lượng dầu dự trữ được sử dụng để tạo ra doanh thu, góp phần cứu vãn ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD.
Trong các cuộc trao đổi gần đây giữa chính quyền Mỹ và lãnh đạo các tập đoàn dầu khí, xoay quanh kịch bản ông Maduro không còn nắm quyền, các quan chức Washington cho biết các công ty dầu khí Mỹ sẽ phải tự bỏ vốn đầu tư để tái thiết ngành dầu khí Venezuela. Đây được xem là một trong những điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp này có thể từng bước thu hồi các khoản nợ phát sinh từ quá trình quốc hữu hóa trước đây.
Theo Reuters, đây sẽ là một khoản đầu tư rất tốn kém đối với những doanh nghiệp như ConocoPhillips. Trong nhiều năm qua, Conoco đã tìm cách thu hồi khoảng 12 tỷ USD liên quan đến việc quốc hữu hóa các tài sản của hãng tại Venezuela dưới thời ông Chávez. Tương tự, Exxon Mobil cũng đã khởi kiện ra trọng tài quốc tế nhằm đòi lại khoảng 1,65 tỷ USD.
Bà Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu của RBC, cảnh báo quá trình phục hồi sẽ kéo dài, khi ngành dầu mỏ Venezuela đã trải qua “sự suy thoái suốt nhiều thập kỷ dưới thời các chính quyền Chávez và Maduro”. Theo bà, các lãnh đạo trong ngành ước tính nước này cần ít nhất 10 tỷ USD đầu tư mỗi năm để tái thiết lĩnh vực dầu khí, với điều kiện tiên quyết là một môi trường an ninh ổn định.
Tầm quan trọng lâu dài của Venezuela nằm ở đặc tính dầu thô mà nước này sở hữu. Dầu nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao của Venezuela tuy đặt ra thách thức kỹ thuật trong khai thác, nhưng lại đặc biệt phù hợp với các nhà máy lọc dầu có cấu hình phức tạp, nhất là tại Mỹ.
