Sửa Luật An toàn thực phẩm: Cần xây dựng mô hình quản lý hiện đại

Theo đó, sau tiếp thu, chỉnh lý, Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng gồm 5 chính sách. Cụ thể:

Chính sách 1 - Quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi cung ứng có mục tiêu: Giám sát, đảm bảo an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm từ khi thực phẩm được thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ đến khi chế biến, kinh doanh và lưu thông trên thị trường, hướng tới phương thức kiểm soát an toàn thực phẩm của các nước phát triển.

Chính sách 2 - Cơ chế kiểm tra, giám sát thực phẩm từ trước khi lưu hành cho đến tay người tiêu dùng với mục tiêu: Thực phẩm được giám sát, kiểm tra trong toàn bộ vòng đời nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm cho người sử dụng

Chính sách 3 - Tăng cường chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm đặt ra mục tiêu: Từng bước hướng tới việc thực hiện việc quản lý an toàn thực phẩm bằng công nghệ giúp việc quản lý an toàn thực phẩm được đồng bộ, rút ngắn thời gian giải quyết nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm cũng như công tác hậu kiểm thực phẩm lưu thông trên thị trường; xây dựng hệ thống thông tin về an toàn thực phẩm thống nhất từ trung ương đến địa phương làm cơ sở quản lý an toàn thực phẩm trong toàn chuỗi cung ứng

Chính sách 4 - Tăng cường quản lý thức ăn đường phố, nơi cung cấp suất ăn tập thể có mục tiêu: Nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất các vụ ngộ độc thực phẩm gây ra bởi thức ăn đường phố, nơi cung cấp suất ăn tập thể đảm bảo sức khỏe, an toàn cho người tiêu dùng.

Chính sách 5 - Mô hình tổ chức quản lý về an toàn thực phẩm đề ra mục tiêu: Thống nhất một đầu mối thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an toàn thực phẩm từ trung ương đến địa phương; phân cấp, phân quyền tối đa nhằm nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong quản lý nhà nước về sản phẩm thực phẩm bảo đảm một đầu mối thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an toàn thực phẩm từ trung ương tới địa phương.

Đánh giá cao các tiếp thu, chỉnh lý của cơ quan soạn thảo, góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), một số ý kiến cho rằng, yêu cầu cấp thiết hiện nay là xây dựng mô hình quản lý hiện đại.

Tham gia góp ý, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP Hồ Chí Minh cho rằng, thị trường thực phẩm đang thay đổi rất nhanh, đặc biệt với sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng đa nền tảng. Tuy nhiên, dữ liệu quản lý hiện còn phân tán, truy xuất nguồn gốc hạn chế, công tác hậu kiểm và phối hợp liên ngành chưa đồng bộ, dẫn đến khó kiểm soát kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Yêu cầu cấp thiết hiện nay là xây dựng mô hình quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro.

“Điều quan trọng nhất là xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia để các bộ, ngành phối hợp hiệu quả, tránh chồng chéo và giảm thời gian xử lý cho doanh nghiệp. Kinh nghiệm từ các nước như Hoa Kỳ, Pháp cho thấy việc chia sẻ dữ liệu đồng bộ giúp công tác quản lý nhẹ nhàng và hiệu quả hơn”, bà bà Lý Kim Chi nhấn mạnh.

Đồng thời đề xuất, tiếp tục duy trì mô hình quản lý liên ngành với sự tham gia của Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Công an, đặc biệt, cần phân công rõ trách nhiệm và tăng cường phối hợp thực chất.

Về phương thức quản lý, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP Hồ Chí Minh cho rằng, không nên quay lại cơ chế “tiền kiểm” toàn diện vì có thể gây ách tắc như từng xảy ra với Nghị định 46/2026/NĐ-CP trước Tết Nguyên đán, khiến hàng hóa ùn ứ tại cảng do thiếu nhân lực kiểm nghiệm.

Thay vào đó, cần chuyển sang mô hình quản lý rủi ro và hậu kiểm hiện đại: doanh nghiệp tuân thủ tốt được tạo điều kiện thuận lợi, còn các trường hợp vi phạm phải kiểm soát nghiêm và xử lý mạnh tay.

Không chỉ có vậy, bà Lý Kim Chi cũng kiến nghị, thu hẹp phạm vi tiền kiểm, giữ ổn định cơ chế tự công bố sản phẩm đối với doanh nghiệp uy tín. Đồng thời, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo thông lệ quốc tế để giảm chi phí tuân thủ.

“Muốn xây dựng ngành thực phẩm minh bạch, hiện đại và bền vững cần có sự đồng hành giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hiệp hội, chuyên gia và người tiêu dùng”, bà Lý Kim Chi bày tỏ.

Liên quan đến vấn đề này, một số ý kiến cũng cho hay, trong bối cảnh truy xuất nguồn gốc thực phẩm đang trở thành mối quan tâm lớn của người tiêu dùng và là nhu cầu thiết yếu trong xu hướng tiêu dùng thực phẩm sạch, thực phẩm xanh, yêu cầu về việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm dùng chung cho cả nước là yêu cầu cấp thiết. Đồng thời, cần phân định rõ trách nhiệm giám sát mẫu thực phẩm trên thị trường giữa cơ quan quản lý và đơn vị sự nghiệp để tránh trùng lắp.